ગતં શોકો ન કર્તવ્યો
ਗਤੰ ਸ਼ੋਕੋ ਨ ਕਰਤਵ੍ਯੋ (ਬੀਤੇ ਦਾ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰੋ) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ચાણક્ય નીતિનો આ અત્યંત પ્રિય શ્લોક શાંતિની કળાને એક જ પંક્તિમાં સમેટી લે છે — વીતેલાનો શોક ન કરો, ભવિષ્યની ચિંતા ન કરો, કેમ કે બુદ્ધિમાન વર્તમાનમાં જીવે છે. તે સમતા અને મનઃસ્થિરતા માટેની એક કાલજયી સૂક્તિ બની ગયો છે, જે શીખવે છે કે સાર્થક અને શાંત જીવન તેમનું જ છે જે વર્તમાન ક્ષણને સંપૂર્ણપણે સમર્પિત હોય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Chanakya Niti · Chanakya (Vishnugupta / Kautilya) · Ancient India (c. 4th–3rd century BCE)
ચાણક્ય, જેમની સલાહે એક સામ્રાજ્ય ઊભું કર્યું, જાણતા હતા કે મહાન કાર્યો માટે પશ્ચાત્તાપ કે ભયથી અણઢંકાયેલું મન જોઈએ. આ શ્લોક એ વ્યાવહારિક જ્ઞાનને પ્રતિબિંબિત કરે છે: તે વિચક્ષણ — સ્પષ્ટ દૃષ્ટિવાળા — ને એવા તરીકે દર્શાવે છે જે ન તો ભૂતકાળનો શોક કરે છે, ન ભવિષ્યથી ડરે છે, પરંતુ પોતાને સંપૂર્ણપણે વર્તમાનને સમર્પિત કરી દે છે, અને એ રીતે સ્પષ્ટતા અને શાંતિથી કર્મ કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
વિદ્વાનો કહે છે કે આ એક જ શ્લોકમાં ડૂબતા હૃદયને તરત ઊંચકી લેવાની શક્તિ છે, કેમ કે જે ક્ષણે માણસ ખરેખર ભૂતકાળનો શોક અને ભવિષ્યનો ભય છોડી દે છે, એ જ ક્ષણે મનનો ભાર પડી જાય છે અને કેવળ સ્પષ્ટ, કર્મયોગ્ય વર્તમાન જ બાકી રહે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ગતં શોકો ન કર્તવ્યો ભવિષ્યં નૈવ ચિન્તયેત્। વર્તમાનેન કાલેન વર્તયન્તિ વિચક્ષણાઃ॥
gataṁ śoko na kartavyo bhaviṣyaṁ naiva cintayet। vartamānena kālena vartayanti vicakṣaṇāḥ॥
અર્થ:જે વીતી ગયું તેનો શોક ન કરવો જોઈએ, અને જે આવનાર છે તેની ચિંતા પણ ન કરવી જોઈએ; બુદ્ધિમાન લોકો કેવળ વર્તમાન કાળમાં જ પોતાનું જીવન વ્યતીત કરે છે. સ્થિર મનનું રહસ્ય ચાણક્ય શીખવે છે — વીતેલાનો પશ્ચાત્તાપ અને આવનારની ચિંતા છોડીને જીવનના વર્તમાન ક્ષણમાં સંપૂર્ણપણે કર્મ કરવું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ਗਤੰ ਸ਼ੋਕੋ ਨ ਕਰਤਵ੍ਯੋ (ਬੀਤੇ ਦਾ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰੋ) પાઠના લાભ
પશ્ચાત્તાપ અને ચિંતા છોડીને સમતા કેળવે છે
મનને વર્તમાન ક્ષણમાં જીવવા અને કર્મ કરવા તાલીમ આપે છે
ભૂતકાળનો શોક અને ભવિષ્યની ચિંતા હળવી કરે છે
શાંત, સ્પષ્ટ અને અસરકારક કર્મને પ્રોત્સાહન આપે છે
તણાવ, અતિવિચાર અને બેચેની માટે એક શક્તિશાળી સહાય
રોજિંદી જાગૃતિ અને ચિંતન માટે એક ટૂંકો, યાદગાર શ્લોક
ਗਤੰ ਸ਼ੋਕੋ ਨ ਕਰਤਵ੍ਯੋ (ਬੀਤੇ ਦਾ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰੋ) જપ વિધિ
શ્લોકને ધીમે ધીમે બોલો અને દરેક ચરણને મનની પકડ ઢીલી કરવા દો: જે વીતી ગયું તે ગયું — શોક છોડો; ભવિષ્ય હજુ નથી — ચિંતા મૂકી દો; બુદ્ધિમાન અત્યારે જીવે છે — વર્તમાનમાં પાછા ફરો. શ્વાસ લો અને ધ્યાનને વર્તમાન ક્ષણમાં ટકાવો. તે પરંપરાગત રીતે ચાણક્યના સ્થિર મનના ઉપદેશોમાં અભ્યાસ કરાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ਗਤੰ ਸ਼ੋਕੋ ਨ ਕਰਤਵ੍ਯੋ (ਬੀਤੇ ਦਾ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰੋ) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ