ਗੁਣੈਰੁਤ੍ਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ
ਗੁਣੈਰੁੱਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਸ ਵਿਨੋਦਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਾਣਕਯ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਉੱਚੇ ਆਸਨ ਜਾਂ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਜੀਵ ਚਿੱਤਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕਾਂ ਬਲਵਾਨ ਗਰੁੜ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਪਦ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਲਜਯੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪਦ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅਹੰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਭਰਤਸਨਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Chanakya Niti · Chanakya (Vishnugupta / Kautilya) · Ancient India (c. 4th–3rd century BCE)
ਚਾਣਕਯ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਪਦ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮੁੱਲਵਾਨ ਮੰਨਿਆ, ਅਕਸਰ ਉੱਚ ਪਦ ਦੇ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਕੇਵਲ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਵਿਸਮਰਣੀਯ ਚਿੱਤਰ ਨਾਲ ਖ਼ਾਲੀ ਅਭਿਮਾਨ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਮਹਲ ਦੇ ਬੁਰਜ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕਾਂ ਜੋ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕਾਂ ਹੀ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸੱਚੀ ਉੱਨਤੀ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਸਨ ਦੀ ਨਹੀਂ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਸਿੰਘਾਸਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਲੀਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਮਹਲ ਦੇ ਗੁੰਬਦ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕਾਂ ਕਾਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਉੱਚ ਪਦ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਅਯੋਗ ਅਯੋਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੱਚਾ ਗੁਣਵਾਨ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਗੁਣੈਰੁਤ੍ਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ ਨੋਚ੍ਚੈਰਾਸਨਸਂਸ੍ਥਿਤਃ। ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਿਖਰਸ੍ਥੋऽਪਿ ਕਾਕਃ ਕਿਂ ਗਰੁਡਾਯਤੇ॥
guṇair uttamatāṁ yāti noccair āsana-saṁsthitaḥ। prāsāda-śikhara-stho 'pi kākaḥ kiṁ garuḍāyate॥
ਅਰਥ:ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਉੱਚੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜਮਹਲ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਕਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗਰੁੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਚਾਣਕਯ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਦ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਸਨ ਸੱਚਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ — ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਗੁਣੈਰੁੱਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਮੁੱਲ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ
ਪਦ ਜਾਂ ਪਦਵੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅਭਿਮਾਨ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ
ਸਦਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਜੀਵ, ਯਾਦਗਾਰ ਚਿੱਤਰ (ਕਾਂ ਅਤੇ ਗਰੁੜ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਦ ਦੀ ਥਾਂ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਪਰਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ 'ਤੇ ਮਨਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ, ਵਿਨੋਦਪੂਰਨ ਸ਼ਲੋਕ
ਗੁਣੈਰੁੱਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਉਸ ਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਜੋ ਹਾਲੇ ਵੀ ਗਰੁੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਨਨ ਕਰੋ ਕਿ ਉੱਚਾ ਆਸਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦਾ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਣਕਯ ਦੀਆਂ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਗੁਣੈਰੁੱਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ