ਜਯ ਹਨੁਮਾਨ ਜ੍ਞਾਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ, ਜਯ ਕਪੀਸ ਤਿਹੁਂ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ
ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਗਿਆਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ, ਜੈ ਕਪੀਸ ਤਿਹੁੰ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਹ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੌਪਾਈ ਹੈ, ਦੋ ਆਰੰਭਿਕ ਦੋਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਦ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨਜੀ ਨੂੰ 'ਗਿਆਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ' — ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਪਾਰ ਸਾਗਰ — ਅਤੇ 'ਕਪੀਸ' ਅਰਥਾਤ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ('ਤਿਹੁੰ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ')। ਵਿਜੈ-ਘੋਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਸਮੁੱਚੀ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਭਗਤੀਮਯ ਸੁਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Hanuman Chalisa (opening chaupai, verse 1) · Tulsidas · 16th century CE
ਗੋਸਵਾਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ-ਕਵੀ ਨੇ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਨੂੰ ਚਾਲੀ ਚੌਪਾਈਆਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਆਰੰਭਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਪਨ ਦੋਹਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਹਨ। ਦੋ ਆਰੰਭਿਕ ਦੋਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਅਤੇ ਬਲ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇਸ ਵਿਜੈ-ਅਭਿਵਾਦਨ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਭਗਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਗਰ' ਨੂੰ ਇਸ ਜੈਕਾਰੇ ਨਾਲ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨਾ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਇੱਕ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿ ਗਿਆਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ ਹਨੁਮਾਨ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੂਰ ਕਰਨਗੇ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਜਯ ਹਨੁਮਾਨ ਜ੍ਞਾਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ। ਜਯ ਕਪੀਸ ਤਿਹੁਂ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ॥
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar. Jai Kapis Tihun Lok Ujagar.
ਅਰਥ:ਹੇ ਹਨੁਮਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਕਪੀਸ਼੍ਵਰ (ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ)! ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ!
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਗਿਆਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ, ਜੈ ਕਪੀਸ ਤਿਹੁੰ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਗਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਨੁਮਾਨ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵਿਜੈ-ਮੰਗਲਾਚਰਣ
ਪਾਠ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ 'ਕਪੀਸ' ਅਤੇ 'ਤਿਹੁੰ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ' ਕਹਿਣਾ ਭਗਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ
ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇਕੱਲੇ ਜੈਕਾਰੇ (ਵਿਜੈ-ਘੋਸ਼) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਮਨ ਦੀ ਜੜਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਗਿਆਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ, ਜੈ ਕਪੀਸ ਤਿਹੁੰ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਆਰੰਭਿਕ ਚੌਪਾਈ ਨੂੰ ਉੱਚੇ, ਆਨੰਦਮਯ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਓ। ਸਮੁੱਚੀ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਆਰੰਭ ਲਈ ਇਕੱਲੇ 11 ਜਾਂ 21 ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਜਾਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ, 'ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ' ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜੋ, ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸੀਮ ਗਿਆਨ (ਗਿਆਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ) ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਣ ਦਿਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਗਿਆਨ ਗੁਨ ਸਾਗਰ, ਜੈ ਕਪੀਸ ਤਿਹੁੰ ਲੋਕ ਉਜਾਗਰ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ