Mantra.Tips
anoraniyan-mahato-mahiyankatha-upanishadvedantaatman

ਅਣੋਰਣੀਯਾਨ੍ਮਹਤੋ ਮਹੀਯਾਨ੍

Anor Aniyan Mahato Mahiyan (Smaller than the Smallest, Greater than the Greatest) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ

🕉️ upanishad·📿 11× ਜਪ·🕐 ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲ (ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ) ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਅਧਿਐਨ ਸਮੇਂ·📜 Katha Upanishad, Verse 1.2.20
Share:

ਅਰਥ

ਅਣੋਰਣੀਯਾਨ੍ਮਹਤੋ ਮਹੀਯਾਨ੍ ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਸੂਖਮਤਮ ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਪਤ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸਾਧਕ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਸਮਸਤ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ

Katha Upanishad, Verse 1.2.20 · Traditional (Upanishadic); taught by Yama to Nachiketa · Vedic / Upanishadic

ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਯਮ, ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬਾਲਕ ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੂੰ ਅਮਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੂੰ ਧਨ ਅਤੇ ਭੋਗ ਦੀ ਥਾਂ ਗਿਆਨ ਚੁਣਨ ਲਈ ਸਰਾਹ ਕੇ, ਯਮ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮਸਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਫਿਰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਸ ਮਹਿਮਾਮਯ ਆਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਸਤ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਉਹੀ ਅਮਰਤਾ ਜੋ ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੇ ਮੰਗੀ ਸੀ।

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ

ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਾ, ਭਾਵੇਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੌਣ 'ਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਮਰ ਜੋਤਿ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਇਸ 'ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ' ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਹੈ।

ਮੰਤਰ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ

ਅਣੋਰਣੀਯਾਨ੍ਮਹਤੋ ਮਹੀਯਾਨਾਤ੍ਮਾਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਨਿਹਿਤੋ ਗੁਹਾਯਾਮ੍ ਤਮਕ੍ਰਤੁਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵੀਤਸ਼ੋਕੋ ਧਾਤੁਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਹਿਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਃ

aṇor aṇīyān mahato mahīyān ātmāsya jantor nihito guhāyām tam akratuḥ paśyati vītaśoko dhātuprasādān mahimānam ātmanaḥ

ਅਰਥ:ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਇਹ ਆਤਮਾ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਹਿਰਦੇ-ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਪੁਰਸ਼, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ

ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਅਣੋਃ ਅਣੀਯਾਨ੍🔊aṇoḥ aṇīyānਸੂਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ, ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟਾ
ਮਹਤਃ ਮਹੀਯਾਨ੍🔊mahato mahīyānਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ
ਆਤ੍ਮਾ🔊ātmāਆਤਮਾ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਚੈਤੰਨਯ
ਅਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਃ🔊asya jantoḥਇਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ, ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ
ਨਿਹਿਤਃ ਗੁਹਾਯਾਮ੍🔊nihito guhāyāmਸਥਿਤ ਹੈ, ਲੁਕਿਆ ਹੈ, (ਹਿਰਦੇ ਦੀ) ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ
ਤਮ੍🔊tamਉਸ (ਆਤਮਾ ਨੂੰ)
ਅਕ੍ਰਤੁਃ🔊akratuḥਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ
ਪਸ਼੍ਯਤਿ🔊paśyatiਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਵੀਤਸ਼ੋਕਃ🔊vītaśokaḥਸ਼ੋਕਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ
ਧਾਤੁਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍🔊dhātuprasādātਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ (ਨਿਰਮਲਤਾ) ਨਾਲ, ਅੰਤਃਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੁਆਰਾ
ਮਹਿਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ🔊mahimānam ātmanaḥਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮਹੱਤਾ

Anor Aniyan Mahato Mahiyan (Smaller than the Smallest, Greater than the Greatest) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ

ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ — ਸਮਸਤ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ — ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪਰਮ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਧਿਆਨ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਹੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹਨ।

ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ (ਵੀਤ-ਸ਼ੋਕ) ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆੰਤਰਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਤੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਆਤਮਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਮੋੜਨ ਲਈ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Anor Aniyan Mahato Mahiyan (Smaller than the Smallest, Greater than the Greatest) ਪਾਠ ਵਿਧੀ

ਜਪ ਗਿਣਤੀ11ਵਾਰ
ਉੱਤਮ ਸਮਾਂਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲ (ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ) ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਅਧਿਐਨ ਸਮੇਂ
ਦਿਸ਼ਾEast or North

ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਉਸੇ 'ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ' ਵੱਲ ਮੋੜੋ ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਣ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ ਜੋ ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਫਿਰ ਵੀ ਸਮਸਤ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਸ਼ੋਕਰਹਿਤ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ Anor Aniyan Mahato Mahiyan (Smaller than the Smallest, Greater than the Greatest) ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਹੀ ਮੂਲ ਸ਼ਲੋਕ, ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੌਖ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜਪ ਸਕੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ (ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ) ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣੋ।
ਹਾਂ — ਕੇਵਲ ਲਿਪੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਮੂਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਪਾਠ ਵਿਧੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਾ 'ਸੂਖਮਤਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ' ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਮਸਤ ਆਯਾਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਆਤਮਾ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਸ਼ਾਂਤਚਿੱਤ ਸਾਧਕ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (1.2.20) ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (3.20) ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਮ ਦੁਆਰਾ ਸਾਧਕ ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ 'ਗੁਫਾ' (ਗੁਹਾ) ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਅੰਤਰਤਮ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਆਤਮਾ ਲੁਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਧਿਆਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਧਕ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਦਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
ਇੱਛਾ ਮਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੋੜੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਵੇਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਆਤਮਾ ਸੂਖਮ ਆੰਤਰਿਕ ਸਾਖੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਉਦੋਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨਿਰਮਲ (ਧਾਤੁ-ਪ੍ਰਸਾਦ) ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਮਨ ਏਨਾ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਲਾਭਦਾਇਕ ਲੱਗਿਆ? ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ 🙏

Share:

ਪੂਰਾ Anor Aniyan Mahato Mahiyan (Smaller than the Smallest, Greater than the Greatest) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ