સુખકર્તા દુખહર્તા — ગણેશ આરતી
Sukhkarta Dukhharta — Ganesh Aarti in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
'સુખકર્તા દુખહર્તા' સંત રામદાસ દ્વારા મરાઠીમાં રચાયેલી શ્રી ગણેશની સૌથી લોકપ્રિય આરતી છે. તે સુખ આપનાર અને દુખ હરનાર વિઘ્નહર્તા ગણેશની સ્તુતિ કરે છે. ગણેશ ચતુર્થી દરમિયાન મહારાષ્ટ્ર અને સમગ્ર ભારતમાં તે ભક્તિપૂર્વક ગવાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Sant Ramdas · Samarth Ramdas · 17th century CE
સંત રામદાસ (1608-1681), છત્રપતિ શિવાજી મહારાજના આધ્યાત્મિક ગુરુ, એ આ આરતીની રચના પોતાના મરાઠી ભક્તિ-સાહિત્યના અંગ રૂપે કરી. તે સરળ, સશક્ત મરાઠી પદોમાં ગણેશ પૂજાનો સાર સમાવે છે. આ આરતી ગણેશ ચતુર્થી ઉત્સવોની પર્યાય બની ગઈ, ખાસ કરીને 1893માં લોકમાન્ય તિલકે સ્વતંત્રતા આંદોલન સમયે જાહેર ગણેશોત્સવ લોકપ્રિય કર્યા પછી.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ગણેશ ચતુર્થી દરમિયાન સમગ્ર ભારતની કરોડો ગણેશ મૂર્તિઓ દૂધનું અર્ઘ્ય 'પીએ' છે — 1995માં વ્યાપક રૂપે અને કરોડો લોકોએ જોયેલી ઘટના. વિજ્ઞાન તેને કેશિકા ક્રિયાથી સમજાવે છે, પણ ભક્તો તેને ગણેશ દ્વારા અર્ઘ્ય સ્વીકારવા તરીકે માને છે. 'સુખકર્તા દુખહર્તા' આરતીનું વચન — 'દર્શનમાત્રે મનકામના પૂર્તિ' (માત્ર દર્શનથી મનોકામના પૂર્ણ) — અસંખ્ય ભક્તો દ્વારા સાક્ષ્ય મળે છે, જે ગણેશ ચતુર્થી દરમિયાન મનોકામનાઓની ચમત્કારિક પૂર્તિનો અનુભવ જણાવે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
સુખકર્તા દુખહર્તા વાર્તા વિઘ્નાચી। નુરવી પુરવી પ્રેમ કૃપા જયાચી। સર્વાંગી સુંદર ઉટી શેંદુરાચી। કંઠી ઝળકે માળ મુક્તાફળાચી॥
Sukhkarta Dukhharta Varta Vighnachi Nuravi Puravi Prem Krupa Jayachi Sarvangi Sundar Uti Shendurachi Kanthi Jhalke Mal Muktaphalachi
અર્થ:જે સુખ આપે છે અને દુખ હરે છે, જે સર્વ વિઘ્નોનું નિવારણ કરે છે. એ વિજયી પ્રભુના પ્રેમ અને કૃપાથી પરિપૂર્ણ છે. એમનું સમગ્ર સુંદર શરીર સિંદૂરથી સુશોભિત છે. એમના કંઠમાં મોતીની માળા ચમકે છે.
જય દેવ જય દેવ જય મંગલમૂર્તી। દર્શનમાત્રે મનકામના પુરતી। જય દેવ જય દેવ॥
Jai Dev Jai Dev Jai Mangalmurti Darshanmatre Mankamana Purti Jai Dev Jai Dev
અર્થ:જય દેવ, જય દેવ, જય મંગલમૂર્તિ! કેવળ દર્શન માત્રથી જ સર્વ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. જય દેવ, જય દેવ!
રત્નખચિત ફરા તુજ ગૌરીકુમરા। ચંદનાચી ઉટી કુંકુમકેશરા। હિરેજડિત મુકુટ શોભતો બરા। રુણઝુણતી નૂપુરે ચરણી ઘાગરિયા॥
Ratnakhachit Fara Tuj Gaurikumara Chandanachi Uti Kumkumkeshara Hirejdit Mukut Shobhato Bara Runjhunati Noopure Charani Ghagariya
અર્થ:હે ગૌરીના પુત્ર, આપનું સિંહાસન રત્નોથી જડેલું છે. આપ ચંદન, કુંકુમ અને કેસરથી લેપાયેલા છો. હીરાજડિત મુકુટ આપ પર સુંદર શોભા આપે છે. આપના ચરણોમાં ઝાંઝર રુમઝુમ કરે છે.
જય દેવ જય દેવ જય મંગલમૂર્તી। દર્શનમાત્રે મનકામના પુરતી। જય દેવ જય દેવ॥
Jai Dev Jai Dev Jai Mangalmurti Darshanmatre Mankamana Purti Jai Dev Jai Dev
અર્થ:જય દેવ, જય દેવ, જય મંગલમૂર્તિ! કેવળ દર્શન માત્રથી જ સર્વ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. જય દેવ, જય દેવ!
લંબોદર પીતાંબર ફણિવરબંધના। સરળ સોંડ વક્રતુંડ ત્રિનયના। દાસ રામાચે વાટ પાહે સદના। સંકટી પાવાવે નિર્વાણી રક્ષાવે સુરવરવંદના॥
Lambodar Pitambar Phanivar Bandhana Saral Sond Vakratunda Trinayana Das Ramache Vaat Pahe Sadana Sankati Pavave Nirvani Rakshave SurvarVandana
અર્થ:હે લંબોદર, પીતાંબરધારી, સર્પરાજથી બંધાયેલા. સરળ સૂંઢ અને વક્રતુંડવાળા, ત્રિનેત્રધારી. હે રામના સેવક, આપના ભક્તો ઘરમાં આપની પ્રતીક્ષા કરે છે. સંકટ સમયે અમારી પાસે આવો, અંતિમ ક્ષણે અમારી રક્ષા કરો, હે દેવો દ્વારા વંદિત.
જય દેવ જય દેવ જય મંગલમૂર્તી। દર્શનમાત્રે મનકામના પુરતી। જય દેવ જય દેવ॥
Jai Dev Jai Dev Jai Mangalmurti Darshanmatre Mankamana Purti Jai Dev Jai Dev
અર્થ:જય દેવ, જય દેવ, જય મંગલમૂર્તિ! કેવળ દર્શન માત્રથી જ સર્વ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. જય દેવ, જય દેવ!
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Sukhkarta Dukhharta — Ganesh Aarti પાઠના લાભ
ગણેશની સૌથી લોકપ્રિય આરતી — મહારાષ્ટ્ર અને સમગ્ર ભારતમાં દરેક ગણેશ ચતુર્થી પર ગવાય છે.
'દર્શનમાત્રે મનકામના પૂર્તિ' — ગણેશના માત્ર દર્શનથી જ સૌ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે.
મરાઠીમાં ગવાય છે — વિશાળ મરાઠી ભક્ત-સમુદાય સાથે જોડે છે.
કરોડો લોકો ઊજવે છે એવા 10 દિવસના ગણેશ ચતુર્થી ઉત્સવમાં અનિવાર્ય.
વિઘ્નોને હરે છે (વિઘ્નહર્તા) અને સુખ આપે છે (સુખકર્તા).
હિન્દુ ધર્મની સૌથી ભાવપૂર્ણ આરતીઓમાંની એક.
Sukhkarta Dukhharta — Ganesh Aarti જપ વિધિ
આ આરતી પરંપરાગત રીતે ગણેશ પૂજા સમયે મરાઠીમાં ગવાય છે, ખાસ કરીને 10 દિવસના ગણેશ ચતુર્થી ઉત્સવ દરમિયાન. બહુ-વાટવાળો દીપ (પંચારતી) સળગાવો. ગણેશની મૂર્તિ સામે તેને ગોળાકાર ફેરવો. આખો પરિવાર અને સમુદાય સાથે મળીને ગાય છે, 'જય દેવ જય દેવ'ની ટેક સૌથી ભાવપૂર્ણ ક્ષણ હોય છે. ગણેશ ચતુર્થી પર બિન-મરાઠી ભક્તો પણ આ આરતી ગાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Sukhkarta Dukhharta — Ganesh Aarti શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ