bhaja-govindamshankaracharyagovindadevotion

ગોવિન્દં ભજ મૂઢમતે

Govindam Bhaja Mudhamate in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 11× જપ·🕐 ચિંતનના કોઈ પણ સમયે; ખાસ કરીને સત્સંગ, ભજન અથવા સવારની પ્રાર્થના સમયે·📜 Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse 1 and refrain

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

આ આદિ શંકરાચાર્યના 'ભજ ગોવિંદમ્'નું પ્રસિદ્ધ પ્રારંભિક અને પુનરાવર્તી ધ્રુવપદ છે — સંસ્કૃત ભક્તિકાવ્યની કદાચ સૌથી પ્રસિદ્ધ પંક્તિ. તે મૂઢ મનને શુષ્ક બૌદ્ધિકતા છોડીને ગોવિંદ (ભગવાન)ને ભજવાનું આહ્વાન કરે છે, કેમ કે મૃત્યુ સમયે માત્ર પુસ્તકીય જ્ઞાન કોઈને બચાવી શકતું નથી. તે સમગ્ર સ્તોત્રમાં ગુરુની પ્રેમપૂર્ણ ચેતવણી રૂપે વારંવાર ગવાય છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse 1 and refrain · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)

પરંપરા અનુસાર, આદિ શંકરાચાર્ય પોતાના શિષ્યો સાથે વારાણસી (કાશી)ની ગલીઓમાંથી જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે એક વૃદ્ધ વિદ્વાનને પાણિનિના વ્યાકરણ-નિયમો ભારે પરિશ્રમથી ગોખતા જોયા. કરુણાથી દ્રવિત થઈને તેમણે સ્વયં આ શ્લોક ગાયો, તે વૃદ્ધને સમજાવતાં કે મૃત્યુ સમયે વ્યાકરણ તેની રક્ષા નહીં કરે અને તેણે તેના બદલે ગોવિંદને ભજવા જોઈએ. આ પ્રારંભિક શ્લોક સમગ્ર સ્તોત્રનું ધ્રુવપદ બની ગયો, જે દરેક શ્લોક પછી દોહરાવાય છે.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

કહેવાય છે કે કાશીના વૃદ્ધ વૈયાકરણે આ શ્લોક સાંભળીને પોતાની આજીવન શુષ્ક વિદ્વત્તામાંથી જાગૃતિ પામી અને પોતાનું હૃદય ભગવાન તરફ વાળ્યું. આ પંક્તિ ત્યારથી સમગ્ર ભારતમાં એક ઘરેલુ પોકાર બની ગઈ છે, જે મંદિરો અને ઘરોમાં સમાન રીતે આત્માને સાંસારિકતાની નિદ્રામાંથી જગાડવા ગવાય છે.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ગોવિન્દં ભજ મૂઢમતે । સમ્પ્રાપ્તે સન્નિહિતે કાલે નહિ નહિ રક્ષતિ ડુકૃઞ્કરણે ॥

Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Samprapte sannihite kale nahi nahi rakshati dukrinkarane

અર્થ:ગોવિંદને ભજો, ગોવિંદને ભજો, ગોવિંદને ભજો, હે મૂઢ બુદ્ધિ! જ્યારે મૃત્યુનો નિયત સમય નજીક આવી જશે, ત્યારે વ્યાકરણના નિયમો ('ડુકૃઞ્કરણે') તમારી જરા પણ રક્ષા નહીં કરે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

ભજ🔊Bhajaભજો, સેવો, શરણ લો, આરાધના કરો

ગોવિન્દં🔊Govindamગોવિંદ — ભગવાન કૃષ્ણ/વિષ્ણુ, ગાયો અને ઇન્દ્રિયોના રક્ષક

મૂઢમતે🔊Mudhamateહે મૂઢ/મોહગ્રસ્ત બુદ્ધિ!

સમ્પ્રાપ્તે🔊Samprapteજ્યારે પૂર્ણપણે આવી પહોંચે / નજીક આવી જાય

સન્નિહિતે🔊Sannihiteજ્યારે સમીપ હોય, આસન્ન હોય

કાલે🔊Kaleતે (નિયત) સમય — મૃત્યુનો

નહિ નહિ🔊Nahi nahiજરા પણ નહીં, ક્યારેય નહીં (ભારપૂર્વક પુનરાવૃત્તિ)

રક્ષતિ🔊Rakshatiબચાવે છે, રક્ષા કરે છે, ઉદ્ધાર કરે છે

ડુકૃઞ્કરણે🔊Dukrinkaraneવ્યાકરણના નિયમો (પાણિનિના 'કૃ' ધાતુના રૂપો) — શુષ્ક, યાંત્રિક વિદ્વત્તાનું પ્રતીક

Govindam Bhaja Mudhamate પાઠના લાભ

✦

ઈશ્વરને માત્ર બૌદ્ધિક પ્રયાસથી ઉપર રાખવાનું નિરંતર સ્મરણ

✦

વૈરાગ્ય અને મૃત્યુ નિશ્ચિત છે એ સ્મૃતિ વિકસાવે છે

✦

ભજ ગોવિંદમ્ની સૌથી વધુ ઉદ્ધૃત પંક્તિ — કંઠસ્થ કરવા અને જપવા સરળ

✦

અશાંત મનને ગોવિંદના પવિત્ર નામ તરફ વાળે છે

✦

ભક્તિભાવ તરત જગાડવા સત્સંગ અને ભજનમાં ગવાય છે

✦

મહાન આચાર્ય આદિ શંકરાચાર્યની કૃપા વહન કરે છે

Govindam Bhaja Mudhamate જપ વિધિ

જપ સંખ્યા11વાર

ઉત્તમ સમયચિંતનના કોઈ પણ સમયે; ખાસ કરીને સત્સંગ, ભજન અથવા સવારની પ્રાર્થના સમયે

આ ધ્રુવપદ ભજન રૂપે વારંવાર ગાઈ શકાય, 'ભજ ગોવિંદમ્'ને રાગ અને ભાવ સાથે વિસ્તારતાં. 'ગોવિંદમ્'ની દરેક પુનરાવૃત્તિને મનમાં બેસવા દો, અને 'મૂઢમતે' (હે મૂઢ મન)ને તમારા જ ભટકતા વિચારો પ્રત્યે કોમળ સુધાર રૂપે સાંભળો. તેને પરંપરાગત રીતે સમૂહોમાં પ્રશ્ન-ઉત્તર શૈલીમાં ગવાય છે.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ Govindam Bhaja Mudhamate ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

તેનો અર્થ છે 'ગોવિંદ (ભગવાન)ને ભજો, હે મૂઢ બુદ્ધિ!' ગોવિંદ કૃષ્ણ/વિષ્ણુનું નામ છે, અને 'મૂઢમતે' મોહગ્રસ્ત બુદ્ધિને સંબોધે છે. આ પંક્તિ મનને સાંસારિક વિક્ષેપથી હટાવી ભગવાન તરફ વાળવાનો આગ્રહ કરે છે.

'ડુકૃઞ્કરણે' સંસ્કૃત વ્યાકરણના નિયમો ('કૃ' ધાતુના રૂપો)ને સંદર્ભે છે. શંકરાચાર્ય તેને શુષ્ક, યાંત્રિક વિદ્વત્તાના પ્રતીક રૂપે વાપરે છે, એમ કહેતાં કે મૃત્યુ સમયે આવું પુસ્તકીય જ્ઞાન તમને બચાવશે નહીં.

તે સમગ્ર ભજ ગોવિંદમ્નું ધ્રુવપદ છે, જે શ્લોકોની વચ્ચે પાછું આવે છે. પુનરાવૃત્તિ કેન્દ્રીય શિક્ષાને દૃઢ કરે છે — એટલે જ આ રચનાને 'મોહ મુદ્ગર' એટલે મોહને ચૂરનાર હથોડો પણ કહેવાય છે.

આદિ શંકરાચાર્યે તેની રચના કરી. પરંપરા કહે છે કે તેમણે વારાણસીમાં એક વૃદ્ધ વિદ્વાનને ભગવાન શોધવાને બદલે વ્યાકરણના નિયમો ગોખતા જોઈને તેને સ્વયં ગાયું.

આ પણ વાંચો

Bhaja Govindamभज गोविन्दम्Punarapi Jananam Punarapi Maranamपुनरपि जननं पुनरपि मरणम्Ma Kuru Dhana Yauvana Garvamमा कुरु धन यौवन गर्वम्Ka Te Kanta Kaste Putrahका ते कान्ता कस्ते पुत्रः Hare Krishna Mahamantraहरे कृष्ण महामंत्र Achyutam Keshavamअच्युतम् केशवम्Vishnu Sahasranamamविष्णु सहस्रनाम

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ Govindam Bhaja Mudhamate શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ Govindam Bhaja Mudhamate (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો