કાલ ભૈરવ અષ્ટકમ્
Kaal Bhairav Ashtakam in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
કાલ ભૈરવ અષ્ટકમ્ આદિ શંકરાચાર્ય રચિત આઠ શ્લોકોનું સ્તોત્ર છે, જે કાશીના રક્ષક ભગવાન શિવના ઉગ્ર સ્વરૂપ કાલ ભૈરવને સમર્પિત છે. દરેક શ્લોક 'કાશિકાપુરાધિનાથ કાલભૈરવં ભજે' પર પૂરો થાય છે અને ભય, પાપ તથા મૃત્યુના અહંકારનો નાશ કરી ભુક્તિ અને મુક્તિ બંને આપે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE
શંકરાચાર્યે કાશી (વારાણસી)ના કાલ ભૈરવ મંદિરમાં આ અષ્ટકમ્ની રચના કરી, જે પવિત્ર નગરીના સૌથી પ્રાચીન અને શક્તિશાળી મંદિરોમાંનું એક છે. કાલ ભૈરવ કાશીના ઉગ્ર રક્ષક દેવતા મનાય છે — પરંપરા કહે છે કે તેમની અનુમતિ વિના કોઈ કાશીમાં વસી શકતું નથી. જે કાશીમાં દેહત્યાગ કરે છે, તેમના કર્મોનો ન્યાય તેઓ જ કરે છે અને પરલોકમાં તેમની ગતિ નક્કી કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
શિવ પુરાણ અનુસાર, જ્યારે શિવે ભૈરવ રૂપે અહંકારથી બોલેલા બ્રહ્માનું પાંચમું માથું કાપ્યું, ત્યારે બ્રહ્મહત્યાના પાપ રૂપે તે કપાલ ભૈરવના હાથે ચોંટી ગયું. ભૈરવ ભયંકર ભિક્ષુક રૂપે સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં ભટક્યા, કપાલ હથેળીમાં ચોંટેલું રહ્યું. ફક્ત જ્યારે તેઓ કાશી પહોંચ્યા, ત્યારે જ તે કપાલ પડ્યું — આજે જ્યાં કાલ ભૈરવ મંદિર છે તે જ સ્થાને. આથી કાશી બ્રહ્માંડમાં બ્રહ્મહત્યાના પાપનું પણ નિવારણ થાય તેવું એકમાત્ર સ્થાન બની. આ અષ્ટકમ્ એ જ મહાન પાવન શક્તિનું આહ્વાન કરે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
દેવરાજસેવ્યમાનપાવનાઙ્ઘ્રિપઙ્કજં વ્યાલયજ્ઞસૂત્રમિન્દુશેખરં કૃપાકરમ્। નારદાદિયોગિવૃન્દવન્દિતં દિગમ્બરં કાશિકાપુરાધિનાથકાલભૈરવં ભજે॥
Devarajasevyamana Pavananghrpankajam Vyalayagyasutram Indushekharam Kripakaram Naradadi Yogivrinda Vanditam Digambaram Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje
અર્થ:કાશીના અધિનાથ કાલભૈરવને હું ભજું છું — જેમના પાવન ચરણકમળ દેવરાજ ઇન્દ્ર દ્વારા સેવિત છે, જે સર્પનું યજ્ઞોપવીત અને ચંદ્રનું શેખર ધારણ કરે છે, કૃપાના સાગર, નારદ આદિ યોગીવૃંદથી વંદિત, દિગંબર.
ભાનુકોટિભાસ્વરં ભવાબ્ધિતારકં પરં નીલકણ્ઠમીપ્સિતાર્થદાયકં ત્રિલોચનમ્। કાલકાલમમ્બુજાક્ષમક્ષશૂલમક્ષરં કાશિકાપુરાધિનાથકાલભૈરવં ભજે॥
Bhanukotibhasvaram Bhavabdhitarakam Param Neelakantham Eepsitarthadayakam Trilochanam Kalakalam Ambujakshm Akshashulamaksharam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje
અર્થ:કાશીના અધિનાથ કાલભૈરવને હું ભજું છું — કરોડો સૂર્યો સમાન દેદીપ્યમાન, સંસાર-સાગરથી પાર ઉતારનાર પરમ, નીલકંઠ, ઇચ્છિત અર્થ આપનાર, ત્રિલોચન, કાળના પણ કાળ, કમલનયન, અક્ષર.
શૂલટઙ્કપાશદણ્ડપાણિમાદિકારણં શ્યામકાયમાદિદેવમક્ષરં નિરામયમ્। ભીમવિક્રમં પ્રભું વિચિત્રતાણ્ડવપ્રિયં કાશિકાપુરાધિનાથકાલભૈરવં ભજે॥
Shoolatanka Pashadanda Panimadikaranam Shyamakayam Adidevam Aksharam Niramayam Bheemavikramam Prabhum Vichitratandavapriyam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje
અર્થ:કાશીના અધિનાથ કાલભૈરવને હું ભજું છું — હાથોમાં શૂળ, ટંક, પાશ અને દંડ ધારણ કરનાર, આદિકારણ, શ્યામવર્ણ, આદિદેવ, અક્ષર, નિરામય, ભીમપરાક્રમી, વિચિત્ર તાંડવના પ્રેમી.
ભુક્તિમુક્તિદાયકં પ્રશસ્તચારુવિગ્રહં ભક્તવત્સલં સ્થિતં સમસ્તલોકવિગ્રહમ્। વિનિક્વણન્મનોજ્ઞહેમકિઙ્કિણીલસત્કટિં કાશિકાપુરાધિનાથકાલભૈરવં ભજે॥
Bhuktimuktidayakam Prashastachaaruvigrahm Bhaktavatsalam Sthitam Samastalokavigrahm Vinikvanmanojnya Hemakinkini Lasatkantim Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje
અર્થ:કાશીના અધિનાથ કાલભૈરવને હું ભજું છું — ભુક્તિ અને મુક્તિ આપનાર, પ્રશસ્ત અને સુંદર વિગ્રહવાળા, ભક્તવત્સલ, સમસ્ત લોકોમાં સ્થિત, જેમની કટિ મધુર સ્વર્ણ-કિંકિણીઓથી શોભે છે.
ધર્મસેતુપાલકં ત્વધર્મમાર્ગનાશકં કર્મપાશમોચકં સુશર્મદાયકં વિભુમ્। સ્વર્ણવર્ણશેષપાશશોભિતાઙ્ગમણ્ડલં કાશિકાપુરાધિનાથકાલભૈરવં ભજે॥
Dharmasetupaalakam Tvadharmamarganashakam Karmapasamochakam Susharmadayakam Vibhum Swarnavarneshesha Pasha Shobhitanga Mandalam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje
અર્થ:કાશીના અધિનાથ કાલભૈરવને હું ભજું છું — ધર્મના સેતુની રક્ષા કરનાર, અધર્મના માર્ગનો નાશ કરનાર, કર્મના પાશથી મુક્ત કરનાર, સુખ આપનાર વિભુ, જેમનું અંગ સ્વર્ણવર્ણ સર્પ-પાશથી શોભે છે.
રત્નપાદુકાપ્રભાભિરામપાદયુગ્મકં નિત્યમદ્વિતીયમિષ્ટદૈવતં નિરઞ્જનમ્। મૃત્યુદર્પનાશનં કરાલદંષ્ટ્રમોક્ષણં કાશિકાપુરાધિનાથકાલભૈરવં ભજે॥
Ratnapaduka Prabha Abhirama Padayugmakam Nityam Adviteeyam Ishtadaivatam Niranjanam Mrityudarpanashanam Karaladamshtra Mokshanam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje
અર્થ:કાશીના અધિનાથ કાલભૈરવને હું ભજું છું — રત્નજડિત પાદુકાઓની પ્રભાથી શોભતા ચરણયુગલવાળા, નિત્ય, અદ્વિતીય, ઇષ્ટદેવ, નિરંજન, મૃત્યુના અહંકારનો નાશ કરનાર, કરાલ દંષ્ટ્રથી મોક્ષ આપનાર.
અટ્ટહાસભિન્નપદ્મજાણ્ડકોશસન્તતિં દૃષ્ટિપાતનષ્ટપાપજાલમુગ્રશાસનમ્। અષ્ટસિદ્ધિદાયકં કપાલમાલિકાધરં કાશિકાપુરાધિનાથકાલભૈરવં ભજે॥
Attahasabhinna Padmajanda Kosha Santatim Drishtipata Nashtapapajaalam Ugrashashnam Ashtasiddhidayakam Kapalamalikaadharam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje
અર્થ:કાશીના અધિનાથ કાલભૈરવને હું ભજું છું — જેમના અટ્ટહાસથી બ્રહ્માના અંડકોશોની પંક્તિ વિદીર્ણ થઈ, જેમની દૃષ્ટિમાત્રથી પાપસમૂહ નષ્ટ થાય છે, ઉગ્રશાસનવાળા, અષ્ટ સિદ્ધિ આપનાર, કપાલમાળા ધારણ કરનાર.
ભૂતસઙ્ઘનાયકં વિશાલકીર્તિદાયકં કાશિવાસલોકપુણ્યપાપશોધકં વિભુમ્। નીતિમાર્ગકોવિદં પુરાતનં જગત્પતિં કાશિકાપુરાધિનાથકાલભૈરવં ભજે॥
Bhootasanghanayakam Vishalakeertidayakam Kashivasaloka Punyapapa Shodhakam Vibhum Neetimargakovidam Puratnam Jagatpatim Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje
અર્થ:કાશીના અધિનાથ કાલભૈરવને હું ભજું છું — ભૂતગણોના નાયક, વિશાળ કીર્તિ આપનાર, કાશીવાસીઓના પુણ્ય-પાપનું શોધન કરનાર વિભુ, નીતિ-માર્ગના જ્ઞાતા, પુરાતન, જગત્પતિ.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Kaal Bhairav Ashtakam પાઠના લાભ
કાલ ભૈરવ કાશીના કોટવાલ છે — તેઓ આ પવિત્ર નગરીની રક્ષા કરે છે.
ભયનો નાશ કરે છે, કર્મબંધનથી મુક્ત કરે છે અને મૃત્યુ પર પણ વિજય અપાવે છે.
ભુક્તિ (સાંસારિક ભોગ) અને મુક્તિ (મોક્ષ) બંને આપે છે.
વારાણસીમાં તેનો પાઠ ખાસ પ્રભાવશાળી મનાય છે.
અત્યંત કઠોર પાપો અને અવરોધો દૂર કરે છે.
અષ્ટ સિદ્ધિઓ (આઠ અલૌકિક શક્તિઓ) આપે છે.
Kaal Bhairav Ashtakam જપ વિધિ
દક્ષિણ દિશા (ભૈરવની દિશા) તરફ મુખ રાખો. રાઈના તેલનો દીવો કરો. કાળા તલ અર્પણ કરો. આઠેય શ્લોકનો પાઠ કરો — દરેક 'કાશિકાપુરાધિનાથ કાલભૈરવં ભજે' પર પૂરો થઈ એક શક્તિશાળી લયબદ્ધ ભાવ રચે છે. ભૈરવ અષ્ટમી કે કાલાષ્ટમીએ આઠ વખત પાઠ કરવો ખાસ પ્રભાવશાળી છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Kaal Bhairav Ashtakam શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ