bhagavad-gitagitakrishnamoksha-sannyasa

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.42 — શમો દમસ્તપઃ શૌચમ્

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.42 — શમો દમસ્તપઃ શૌચમ્ in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 11× જપ·🕐 પ્રાતઃકાલીન આત્મ-ચિંતન તથા અધ્યયન અથવા પૂજાના સમયે·📜 Bhagavad Gita Chapter 18, Verse 42

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

અંતિમ અધ્યાયમાં શ્રીકૃષ્ણ એ સ્વાભાવિક કર્મોનું વર્ણન કરે છે જે મનુષ્યના પોતાના ગુણોમાંથી જન્મે છે. આ શ્લોક બ્રાહ્મણ-સ્વભાવમાંથી પ્રગટ થતા ગુણોની ગણના કરે છે: શાંતિ, આત્મસંયમ, તપ, પવિત્રતા, ક્ષમા, સરળતા, જ્ઞાન, અનુભૂતિ અને ઈશ્વરમાં શ્રદ્ધા. આ પરિષ્કૃત સ્વભાવમાંથી વહેતા આંતરિક, સાત્ત્વિક ગુણોની મહિમા છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhagavad Gita Chapter 18, Verse 42 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)

અઢારમો અધ્યાય, સંન્યાસ દ્વારા મોક્ષનો યોગ, સમગ્ર ગીતાની શિક્ષાઓને સમેટીને શિખર પર પહોંચાડે છે. અહીં શ્રીકૃષ્ણ સમજાવે છે કે દરેક વ્યક્તિના કર્તવ્યો તેના પોતાના સહજ ગુણો (સ્વભાવ)માંથી જન્મે છે, અને બ્રાહ્મણ-સ્વભાવમાંથી પ્રગટ થતા સાત્ત્વિક ગુણોની ગણના કરે છે. શાંતિ, જ્ઞાન અને શ્રદ્ધા માનવ સ્વભાવની શ્રેષ્ઠતમ અભિવ્યક્તિઓ છે એ આ પ્રસંગ પુષ્ટિ કરે છે.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

ઋષિઓ શીખવે છે કે આ શ્લોકના શાંત, આત્મસંયમી અને શ્રદ્ધાથી પરિપૂર્ણ ગુણો આત્માના મુક્તિ તરફ પરિપક્વ થવાનું ચિહ્ન છે; આને વિકસાવવાથી, તેઓ કહે છે, સાધક સ્વાભાવિક રીતે ગીતાના અંતે શીખવાયેલા સર્વોચ્ચ જ્ઞાન અને શરણાગતિ તરફ ખેંચાય છે.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

શમો દમસ્તપઃ શૌચં ક્ષાન્તિરાર્જવમેવ ચ।જ્ઞાનં વિજ્ઞાનમાસ્તિક્યં બ્રહ્મકર્મ સ્વભાવજમ્॥

śhamo damas tapaḥ śhauchaṁ kṣhāntir ārjavam eva cha jñānaṁ vijñānam āstikyaṁ brahma-karma svabhāva-jam

અર્થ:શાંતિ, આત્મસંયમ, તપ, પવિત્રતા, ક્ષમા અને સરળતા, તેમજ જ્ઞાન, અનુભૂતિ અને ઈશ્વરમાં શ્રદ્ધા — આ પોતાના સ્વભાવમાંથી જન્મેલા બ્રાહ્મણોના કર્મ છે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

શમઃ🔊śhamaḥશાંતિ, મનની પ્રસન્નતા

દમઃ🔊damaḥઇન્દ્રિયોનો સંયમ

તપઃ🔊tapaḥતપ

શૌચમ્🔊śhauchamપવિત્રતા

ક્ષાન્તિઃ🔊kṣhāntiḥધૈર્ય, ક્ષમા

આર્જવમ્🔊ārjavamસરળતા, ઋજુતા

એવ ચ🔊eva chaનિશ્ચય જ અને

જ્ઞાનમ્🔊jñānamજ્ઞાન

વિજ્ઞાનમ્🔊vijñānamવિજ્ઞાન, અનુભૂતિ

આસ્તિક્યમ્🔊āstikyamઆસ્તિક્ય, ઈશ્વર અને પરલોકમાં શ્રદ્ધા

બ્રહ્મકર્મ🔊brahma-karmaબ્રાહ્મણનું કર્મ/કર્તવ્ય

સ્વભાવજમ્🔊svabhāva-jamપોતાના સ્વાભાવિક સ્વભાવમાંથી જન્મેલું

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.42 — શમો દમસ્તપઃ શૌચમ્ પાઠના લાભ

✦

સર્વોચ્ચ સાત્ત્વિક ગુણોનું નામ લે છે — શાંતિ, સંયમ, તપ અને પવિત્રતા

✦

ક્ષમા, સરળતા, જ્ઞાન અને શ્રદ્ધા (આસ્તિક્ય)ને વિકસાવે છે

✦

આધ્યાત્મિક રીતે વલણ ધરાવતા સ્વભાવના આંતરિક ગુણોનું વર્ણન કરે છે

✦

મનની શાંતિ (શમ) અને ઇન્દ્રિય-સંયમ (દમ)ને પ્રોત્સાહિત કરે છે

✦

નૈતિક ચારિત્ર્યને જ્ઞાન અને અનુભૂતિ (જ્ઞાન-વિજ્ઞાન) સાથે જોડે છે

✦

પોતાના સ્વભાવને પરિષ્કૃત કરવાની એક દૈનિક આકાંક્ષા

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.42 — શમો દમસ્તપઃ શૌચમ્ જપ વિધિ

જપ સંખ્યા11વાર

ઉત્તમ સમયપ્રાતઃકાલીન આત્મ-ચિંતન તથા અધ્યયન અથવા પૂજાના સમયે

શ્લોકનો પાઠ કરો અને દરેક ગુણ પર ચિંતન કરો — શાંતિ, આત્મસંયમ, તપ, પવિત્રતા, ધૈર્ય, સરળતા, જ્ઞાન, અનુભૂતિ, શ્રદ્ધા. આ પરિષ્કૃત, સાત્ત્વિક સ્વભાવ (સ્વભાવ)માંથી વહે છે. તમારા આચરણમાં આને પોષવાનો સંકલ્પ કરો, અને આ જપને તમારા ચારિત્ર્યને શાંતિ, જ્ઞાન અને ભક્તિ તરફ વાળવા દો.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.42 — શમો દમસ્તપઃ શૌચમ્ ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

આ એ ગુણોનું વર્ણન કરે છે જે બ્રાહ્મણ સ્વભાવનું સ્વાભાવિક કર્મ (સ્વભાવ-જ કર્મ) રચે છે: શાંતિ (શમ), આત્મસંયમ (દમ), તપ, પવિત્રતા, ક્ષમા, સરળતા, જ્ઞાન, અનુભૂતિ અને ઈશ્વરમાં શ્રદ્ધા (આસ્તિક્ય).

શમ એ અંદરથી મનની શાંતિ અથવા નિયંત્રણ છે, જ્યારે દમ બાહ્ય ઇન્દ્રિયોનો સંયમ છે. બંને મળીને આધ્યાત્મિક ચારિત્ર્યનો અનુશાસિત આંતરિક અને બાહ્ય પાયો રચે છે.

આસ્તિક્ય એ શ્રદ્ધા છે — ઈશ્વરમાં, શાસ્ત્રોમાં, તથા પરલોક અને શાશ્વત આત્માની વાસ્તવિકતામાં વિશ્વાસ. શ્રીકૃષ્ણ આને પરિષ્કૃત, સાત્ત્વિક સ્વભાવના સ્વાભાવિક ગુણોમાં ગણાવે છે.

જોકે આ સ્વભાવ-જ (સ્વભાવમાંથી જન્મેલા ગુણો)ના સંદર્ભમાં કહેવાયું છે, તેમાં ગણાવેલા ગુણો સાર્વત્રિક રીતે શ્રેષ્ઠ છે. આધ્યાત્મિક ગુરુઓ આને દરેક સાધક વિકસાવી શકે તેવા આદર્શ સાત્ત્વિક ચારિત્ર્યના વર્ણન તરીકે વાંચે છે.

આ પણ વાંચો

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.46 — યતઃ પ્રવૃત્તિર્ભૂતાનામ્श्रीमद्भगवद्गीता १८.४६ — यतः प्रवृत्तिर्भूतानाम्શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 18.13 — પંચૈતાનિ મહાબાહોश्रीमद्भगवद्गीता १८.१३ — पञ्चैतानि महाबाहो શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 13.8 — અમાનિત્વમદમ્ભિત્વમહિંસાश्रीमद्भगवद्गीता 13.8 — अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 16.3 — તેજઃ ક્ષમા ધૃતિઃ શૌચમ્श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम्શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 2.56 — દુઃખેષ્વનુદ્વિગ્નમનાઃश्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૬.૨૧ — ત્રિવિધં નરકસ્યેદં દ્વારમ્श्रीमद्भगवद्गीता 16.21 — त्रिविधं नरकस्येदं द्वारम्સર્વધર્માન્ પરિત્યજ્ય (ભગવદ્ગીતા 18.66)सर्वधर्मान्परित्यज्य

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.42 — શમો દમસ્તપઃ શૌચમ્ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.42 — શમો દમસ્તપઃ શૌચમ્ (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો