ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ୬.୬ — ବନ୍ଧୁରାତ୍ମାଽଽତ୍ମନସ୍ତସ୍ଯ
શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૬.૬ — બન્ધુરાત્માઽઽત્મનસ્તસ્ય in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବେ ହିଁ କହିଲେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ହିଁ ନିଜର ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ, ତାହାର ଠିକ୍ ପରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ତାହାର କାରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ମନ ଦୁଇଧାରିଆ ଶକ୍ତି: ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ବଶ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମନ ମାର୍ଗର ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ହୋଇଯାଏ; କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ସେହି ମନ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ପରି ନିରନ୍ତର ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ ଆତ୍ମବିଜୟ ହିଁ ସମସ୍ତ ଯୋଗ ଓ ଆନ୍ତରିକ ଶାନ୍ତିର ଆଧାର।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 6 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ (ଧ୍ୟାନର ଯୋଗ) ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ସେ କୁହନ୍ତି 'ନିଜେ ନିଜକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଅ', କାରଣ ଆତ୍ମା ନିଜର ହିଁ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ହୋଇପାରେ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ରହସ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ — ମନ ସେତେବେଳେ ହିଁ ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ତାହାକୁ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରାଯାଇଥାଏ, ନଚେତ୍ ଏହା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ୍ରୁ ପରି ବ୍ୟବହାର କରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ମହାନ ଯୋଗୀ ଓ ସନ୍ଥମାନେ ଏକ ସମୟର ଅଶାନ୍ତ ମନକୁ ସେମାନଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ନିକଟ ସହଯୋଗୀ କରିଥିବାରୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି; ଏହି ଶ୍ଲୋକର ଶିକ୍ଷା ଅନୁସାରେ ମନ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି ସେମାନେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଉଭୟରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଜିତା ମନ ମାର୍ଗରେ ସବୁଠାରୁ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରି।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ବନ୍ଧୁରାତ୍ମାଽଽତ୍ମନସ୍ତସ୍ଯ ଯେନାତ୍ମୈଵାତ୍ମନା ଜିତଃ। ଅନାତ୍ମନସ୍ତୁ ଶତ୍ରୁତ୍ଵେ ଵର୍ତେତାତ୍ମୈଵ ଶତ୍ରୁଵତ୍॥
bandhur ātmātmanas tasya yenātmaivātmanā jitaḥ anātmanas tu śhatrutve vartetātmaiva śhatru-vat
ଅର୍ଥ:ଯିଏ ଆତ୍ମା (ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱ) ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ମନ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତାହାକୁ ଜୟ କରିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ମନ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ପରି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ହୋଇ ରହିଥାଏ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૬.૬ — બન્ધુરાત્માઽઽત્મનસ્તસ્ય ପାଠର ଲାଭ
ଆତ୍ମ-ବିଜୟର ପ୍ରେରଣା ଦିଏ — ମନକୁ ଶତ୍ରୁ ନୁହେଁ, ବନ୍ଧୁ କରିବାର
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମାର୍ଗରେ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଓ ଆନ୍ତରିକ ଅନୁଶାସନକୁ ଦୃଢ଼ କରେ
ନିଜର ହିତକୁ ହିଁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସତର୍କ କରେ
ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ ସ୍ଥାପନ କରି ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ସହାୟକ ହୁଏ
ନିଜର ଉତ୍ଥାନ କିମ୍ବା ପତନ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ
ମନକୁ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯୋଡ଼ି ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଆଣେ
શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૬.૬ — બન્ધુરાત્માઽઽત્મનસ્તસ્ય ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଧ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭରେ କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ମନ ଆପଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କାମ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗେ ସେତେବେଳେ ପାଠ କରନ୍ତୁ। ଏହା ଯେଉଁ ବିକଳ୍ପ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ ତାହା ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ — ମନ ଆପଣଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବନ୍ଧୁ ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ଶତ୍ରୁ, ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି ଆତ୍ମ-ବିଜୟ। ଆବେଗ ଓ ଭାବ ଦ୍ୱାରା ଟଣା ହେବା ବଦଳରେ ସ୍ଥିର, ସାକ୍ଷୀ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମନକୁ କୋମଳ ଭାବରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ଏହାକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ସ୍ମରଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૬.૬ — બન્ધુરાત્માઽઽત્મનસ્તસ્ય ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ