అరుణాం కరుణాతరఙ్గితాక్షీం (లలితా ధ్యాన)
अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
ఇది లలితా సహస్రనామానికి ముందు పఠించే ధ్యాన శ్లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన 'అహం' ధ్యాన శ్లోకం. ఇందులో భవానిని అరుణ వర్ణంతో, కరుణాపూర్ణ నేత్రాలతో, పాశ-అంకుశ-పుష్పబాణ-ధనుర్ధారిణిగా, సిద్ధుల కిరణాలతో ఆవరించబడినదిగా వర్ణిస్తారు. దీని చివరి మాటలు — 'నేను ఆమెను నా స్వరూపంగానే ధ్యానిస్తాను' — అత్యున్నత అద్వైత భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తాయి, ఇందులో ఉపాసకుడు తన ఆత్మను దివ్య మాతతో అభిన్నంగా భావిస్తాడు.
మూలం & కథ
Dhyana verse of the Lalita Sahasranama, Brahmanda Purana (Lalitopakhyana) · Traditional (Lalitopakhyana of the Brahmanda Purana) · Ancient (Puranic)
లలితా సహస్రనామానికి ముందు వచ్చే ధ్యాన శ్లోకాలలో ఈ 'అహం' ధ్యానం ప్రత్యేక స్థానం కలిగి ఉంది. ఇతర ధ్యానాలు దేవి రూపాన్ని బాహ్య పూజ కోసం వర్ణిస్తే, ఈ శ్లోకం ఉపాసకుడిని అంతర్ముఖంగా నడిపి, 'నేనే ఆమె' అనే సాక్షాత్కారంలో పరిసమాప్తమవుతుంది — ఇది బ్రహ్మాండ పురాణంలోని లలితోపాఖ్యానంలో వెల్లడైన శ్రీవిద్య మార్గపు అత్యున్నత లక్ష్యం.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
శ్రీవిద్య ఆచార్యులు బోధిస్తారు — ఈ శ్లోకపు చివరి చింతనను — 'నేనే దేవి' — పూర్ణ విశ్వాసంతో క్షణకాలమైనా ధరించగలిగినవాడు అహంకార బంధనం నుండి విముక్తుడవుతాడు; అటువంటి భక్తుని వైపు భవాని కరుణాపూరిత నేత్రాలు తక్షణం తిరుగుతాయని చెప్తారు.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
అరుణాం కరుణాతరఙ్గితాక్షీం ధృతపాశాఙ్కుశపుష్పబాణచాపామ్ । అణిమాదిభిరావృతాం మయూఖైః అహమిత్యేవ విభావయే భవానీమ్ ॥
Aruṇāṁ karuṇātaraṅgitākṣīṁ Dhṛtapāśāṅkuśapuṣpabāṇacāpām | Aṇimādibhirāvṛtāṁ mayūkhaiḥ Ahamityeva vibhāvaye bhavānīm ||
అర్థం:నేను భవానిని ధ్యానిస్తాను — అరుణ వర్ణంతో, కరుణా తరంగాలతో అలలువారే కన్నులతో, పాశం, అంకుశం, పుష్పబాణాలు, ధనుస్సును ధరించి, అణిమ మొదలైన అష్ట సిద్ధుల ప్రకాశ కిరణాలతో చుట్టబడిన ఆమెను — నా స్వస్వరూపంగానే, 'నేనే ఆమె' అనే భావంతో ధ్యానిస్తాను.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान) పారాయణ ప్రయోజనాలు
దివ్య మాతతో ఏకత్వపు అత్యున్నత అద్వైత భావాన్ని ('అహం') మేల్కొలుపుతుంది
భక్తుల వైపు నిరంతరం అలలువారే భవాని కరుణను ఆవాహన చేస్తుంది
ధ్యానించేవానిని అష్ట మాయా సిద్ధుల తేజస్సుతో ఆవరిస్తుంది
లలితా సహస్రనామ పఠనానికి ముందు ఏకాగ్రతను లోతుగా చేస్తుంది
అహంకారాన్ని దేవి స్వరూపమైన ఆత్మలో సమర్పించడం నేర్పుతుంది
ప్రతిదినం చింతిస్తే ప్రశాంతత, కృప, అంతరంగ బలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది
अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान) పారాయణ విధి
ఈ ధ్యానం సహస్రనామానికి ముందు ఇతర ధ్యాన శ్లోకాలతో పాటు పఠిస్తారు. ప్రశాంతంగా కూర్చుని, నాలుగు ఆయుధాలు ధరించి కాంతితో ప్రభామండలంతో ఉన్న అరుణ, కరుణామయి అయిన భవాని రూపాన్ని దర్శించండి. చివరి పంక్తికి చేరగానే వేర్పాటు భావాన్ని కరిగించి 'నేనే ఆమె' అని చింతించండి, మాతతో అభిన్నత భావంలో నిలబడండి. దీనిని లోతైన నిత్య ధ్యానంగా ఒంటరిగా కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి