ਓਮਿਤ੍ਯੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਮ੍
ओमित्येतदक्षरमिदं सर्वम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਓਮਿਤ੍ਯੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮਿਦੰ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਮਾਂਡੂਕ੍ਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ — ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਮ — ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦ — ਇਹ ਸਮਸਤ ਜਗਤ ਹੈ: ਜੋ ਕੁਝ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਲਾਤੀਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਓਮ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਦੁਆਰ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Mandukya Upanishad, Verse 1 · Traditional (Upanishadic) · Vedic / Upanishadic
ਮਾਂਡੂਕ੍ਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਰਵਉੱਚ ਆਦਰ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ; ਮੁਕਤਿਕਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਉਤਸੁਕ ਸਾਧਕ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਕੱਲਾ ਮਾਂਡੂਕ੍ਯ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਓਮ ਨੂੰ ਸਮਸਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸੱਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਦ — ਜਾਗ੍ਰਤ (ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰ), ਸੁਪਨ (ਤੈਜਸ), ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ (ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ) ਅਤੇ ਪਰਮ ਚਤੁਰਥ (ਤੁਰੀਯ) — ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਅਕ੍ਸ਼ਰ ਦਾ ਅਰਥ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਓਮ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਹਿਰੇ ਧਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂਡੂਕ੍ਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਆਪਣੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗੌੜਪਾਦ ਦੀਆਂ ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਮਸਤ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਸਾਰ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿਖਾਏ ਅਨੁਸਾਰ ਓਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਗਿਆਤਾ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚੁੱਪ ਚਤੁਰਥ (ਤੁਰੀਯ) ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ, ਅਦ੍ਵੈਤ ਆਤਮਾ ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਓਮਿਤ੍ਯੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯੋਪਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਭੂਤਂ ਭਵਦ੍ਭਵਿਸ਼੍ਯਦਿਤਿ ਸਰ੍ਵਮੋਙ੍ਕਾਰ ਏਵ । ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਤ੍ਰਿਕਾਲਾਤੀਤਂ ਤਦਪ੍ਯੋਙ੍ਕਾਰ ਏਵ ॥
om ity etad akṣaram idaṁ sarvaṁ tasyopavyākhyānaṁ bhūtaṁ bhavad bhaviṣyad iti sarvam oṁkāra eva yac cānyat trikālātītaṁ tad apy oṁkāra eva
ਅਰਥ:ਓਮ — ਇਹ ਅਕ੍ਸ਼ਰ ਹੀ (ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ) ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ — ਜੋ ਕੁਝ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਓਂਕਾਰ ਹੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਓਂਕਾਰ ਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ओमित्येतदक्षरमिदं सर्वम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪਵਿੱਤਰ ਅਕ੍ਸ਼ਰ ਓਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਸਤ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ।
ਓਮ ਨੂੰ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਕਾਲਾਤੀਤ — ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂਡੂਕ੍ਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਏ ਅਨੁਸਾਰ ਓਮ (ਓਂਕਾਰ/ਪ੍ਰਣਵ) ਦੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸਮਸਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਾਗ੍ਰਤ, ਸੁਪਨ, ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰੀਯ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ओमित्येतदक्षरमिदं सर्वम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਇਕਲੌਤੇ ਅਕ੍ਸ਼ਰ 'ਓਮ' ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰੋ, ਅ-ਉ-ਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਰ ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ, ਭਵਿੱਖ ਹੈ — ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਲਾਤੀਤ ਹੈ — ਉਹ ਇਹੀ ਇੱਕ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਓਮ ਹੈ। ਉਚਾਰਣ ਨੂੰ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਕਰਨ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ओमित्येतदक्षरमिदं सर्वम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ