શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૫૩ — નાહં વેદૈર્ન તપસા
श्रीमद्भगवद्गीता ११.५३ — नाहं वेदैर्न तपसा in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
પોતાના અતિ વિસ્મયકારી વિશ્વરૂપને સમેટ્યા પછી શ્રીકૃષ્ણ બતાવે છે કે એવું દર્શન કેટલું દુર્લભ અને અમૂલ્ય છે. તેઓ અર્જુનને કહે છે કે જે વિશ્વરૂપ તેણે જોયું, તે કેવળ વેદાધ્યયન, તપ, દાન કે યજ્ઞથી જોઈ શકાતું નથી. એનો તાત્પર્ય, જે આગળના શ્લોકમાં સ્પષ્ટ થાય છે, એ છે કે કેવળ અનન્ય ભક્તિ જ ભગવાનને આ રૂપમાં પ્રગટ કરી શકે છે -- એ પ્રેમમયી ભક્તિને સમસ્ત સાધનોથી શ્રેષ્ઠ સિદ્ધ કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 53 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય વિશ્વરૂપ દર્શન યોગમાં, પોતાના વિશ્વરૂપને પ્રગટ કરીને પછી સમેટી લીધા પછી શ્રીકૃષ્ણ એની દુર્લભતા બતાવે છે. તેઓ અર્જુનને કહે છે કે એવું દર્શન વેદાધ્યયન, તપ, દાન કે યજ્ઞથી પ્રાપ્ત થઈ શકતું નથી — જે તેમની એ ઘોષણા તરફ લઈ જાય છે કે કેવળ અનન્ય ભક્તિ જ તેમને આ પ્રકારે પ્રગટ કરી શકે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ભક્તિ પરંપરાઓ આ શ્લોકને એ વાતના પ્રમાણ રૂપે સંજોવે છે કે પ્રેમમયી ભક્તિ સમસ્ત અન્ય આધ્યાત્મિક સાધનાઓથી શ્રેષ્ઠ છે; કેમ કે ભગવાન, જેમને કર્મકાંડ કે વિદ્યાથી વિવશ કરી શકાતા નથી, એ હૃદય સમક્ષ સ્વેચ્છાએ પોતાને પ્રગટ કરી દે છે જે અવિભાજિત ભક્તિથી તેમને પ્રેમ કરે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
નાહં વેદૈર્ન તપસા ન દાનેન ન ચેજ્યયા। શક્ય એવંવિધો દ્રષ્ટું દૃષ્ટવાનસિ માં યથા॥
nāhaṁ vedair na tapasā na dānena na chejyayā śhakya evaṁ-vidho draṣhṭuṁ dṛiṣhṭavān asi māṁ yathā
અર્થ:જેવો તેં મને જોયો છે, એ પ્રકારના (વિશ્વ) રૂપમાં હું ન વેદોના અધ્યયનથી, ન તપથી, ન દાનથી અને ન યજ્ઞથી જ જોઈ શકાઉં છું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
श्रीमद्भगवद्गीता ११.५३ — नाहं वेदैर्न तपसा પાઠના લાભ
ઈશ્વરને જાણવા માટે કર્મકાંડ, અધ્યયન અને તપથી ઉપર પ્રેમમયી ભક્તિને પ્રતિષ્ઠિત કરે છે
સાધકને સ્મરણ કરાવે છે કે ભગવાનનું સર્વોચ્ચ દર્શન કૃપાનું ઉપહાર છે
કેવળ બાહ્ય સાધનાઓની સીમા વિશે નમ્રતા વિકસાવે છે
અનન્ય ભક્તિને સર્વોચ્ચ માર્ગ રૂપે પ્રેરિત કરે છે
ભગવાનનું દર્શન કેટલું દુર્લભ અને અમૂલ્ય છે, એની ઊંડી સમજ આપે છે
હૃદયને આડંબરના બદલે પ્રેમ દ્વારા ભગવાનને શોધવા પ્રોત્સાહિત કરે છે
श्रीमद्भगवद्गीता ११.५३ — नाहं वेदैर्न तपसा જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ દિવ્ય દર્શનની દુર્લભતા પર મનન કરતા કરો. ઉચ્ચારણ કરતી વખતે બાહ્ય ધાર્મિક આડંબરના કોઈ પણ અભિમાનને નમ્ર થવા દો અને તમારા હૃદયને ઈશ્વરને જાણવાના સાચા સાધન રૂપે પ્રેમમયી ભક્તિ તરફ વાળો. એને આગળના શ્લોક (૧૧.૫૪) સાથે વાંચો, જે પ્રગટ કરે છે કે અનન્ય ભક્તિ જ એવું દર્શન પ્રદાન કરે છે, અને તમારી સાધનામાં ભક્તિને ઊંડી થવા દો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्रीमद्भगवद्गीता ११.५३ — नाहं वेदैर्न तपसा શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ