శ్రీమద్భగవద్గీతా ౨.౫౫ — ప్రజహాతి యదా కామాన్
श्रीमद्भगवद्गीता २.५५ — प्रजहाति यदा कामान् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
ఈ శ్లోకం స్థితప్రజ్ఞుడు — స్థిరబుద్ధి కల జ్ఞాని — యొక్క ప్రసిద్ధ వర్ణనకు ఆరంభం, ఇది అటువంటి వ్యక్తి ఎలా మాట్లాడతాడు, కూర్చుంటాడు, నడుస్తాడు అనే అర్జునుడి ప్రశ్నకు శ్రీకృష్ణుడు ఇచ్చే సమాధానం. శ్రీకృష్ణుడి మొదటి కొలమానం అంతరంగ స్వాతంత్ర్యం — మనిషి మనసులోని ప్రతి కోరికను త్యజించి, కేవలం ఆత్మలోనే పూర్ణ సంతృప్తి పొందినప్పుడు, బయట ఏదీ అవసరం లేనప్పుడు, అతడు అచంచల జ్ఞానాన్ని పొందినట్లే. ఈ శ్లోకం ఆధ్యాత్మిక జీవిత లక్ష్యాన్ని లోపల లభించే తృప్తిగా నిర్వచిస్తుంది.
మూలం & కథ
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 55 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
సాంఖ్యయోగ అధ్యాయం ముగింపులో అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడిని స్థిరబుద్ధి కల వ్యక్తి ఎలా మాట్లాడతాడు, కూర్చుంటాడు, నడుస్తాడు అని అడుగుతాడు. శ్రీకృష్ణుడు స్థితప్రజ్ఞుడి దీప్తిమంతమైన చిత్రాన్ని ఇక్కడ నుండి ఆరంభిస్తాడు — అటువంటి వాడు మనసులోని అన్ని కోరికలను త్యజించి, కేవలం ఆత్మలోనే పూర్ణ సంతృప్తుడు. ఈ శ్లోకాలు ఆత్మజ్ఞాని అయిన ఋషి యొక్క సాంప్రదాయిక వర్ణనగా మారాయి.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఋషులు స్థితప్రజ్ఞ శ్లోకాలను ఎల్లప్పుడూ ఆత్మపరిశీలన అద్దంగా భావించారు, భక్తులు 'ప్రజహాతి యదా కామాన్' పై మననం చేయడం కోరిక యొక్క నిరంతర లాగుడును సడలించిందని, చంచలత్వ స్థానంలో ఏ బాహ్య నష్టమూ చలింపజేయలేని ప్రశాంత, ఆత్మనిర్భర సంతృప్తి వచ్చిందని చెబుతారు.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
శ్రీభగవానువాచ ప్రజహాతి యదా కామాన్ సర్వాన్ పార్థ మనోగతాన్। ఆత్మన్యేవాత్మనా తుష్టః స్థితప్రజ్ఞస్తదోచ్యతే॥
śhrī bhagavān uvācha prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha mano-gatān ātmany-evātmanā tuṣhṭaḥ sthita-prajñas tadochyate
అర్థం:శ్రీభగవానుడు పలికెను — ఓ పార్థా! మనిషి మనసులోని అన్ని కోరికలను పూర్తిగా త్యజించి, ఆత్మ చేతనే ఆత్మలో సంతృప్తుడై ఉన్నప్పుడు, అతడు స్థిరబుద్ధి కలవాడు (స్థితప్రజ్ఞుడు) అని చెప్పబడతాడు.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
श्रीमद्भगवद्गीता २.५५ — प्रजहाति यदा कामान् పారాయణ ప్రయోజనాలు
స్థిరబుద్ధి కల వ్యక్తి (స్థితప్రజ్ఞుడు) లక్షణాలను వెల్లడిస్తుంది
ఆత్మలో శాశ్వత సంతృప్తి పొందే మార్గాన్ని సాధకుడికి చూపుతుంది
చంచల మనసు యొక్క అనంత కోరికలను విడిచిపెట్టడంలో సహాయపడుతుంది
బాహ్య పరిస్థితులపై ఆధారపడని అంతరంగ శాంతిని పెంపొందిస్తుంది
సమత్వం, ఆత్మనిగ్రహం, కోరిక నుండి విముక్తిని ప్రేరేపిస్తుంది
ఆధ్యాత్మిక మార్గ లక్ష్యానికి ధ్యానపూర్వక ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది
श्रीमद्भगवद्गीता २.५५ — प्रजहाति यदा कामान् పారాయణ విధి
ఈ శ్లోకాన్ని నెమ్మదిగా చదివి, మనిషి మనసు కోరికల నుండి విముక్తుడై తనలోనే సంతృప్తుడుగా ఉండే స్థితిని ధ్యానించండి. తృప్తిని బాహ్య వస్తువులలో కాక లోపలికి మళ్లి వెతకాలనే నిత్య ఆకాంక్షగా దీన్ని చేసుకోండి. ధ్యానంతో మళ్లీ మళ్లీ పఠించినప్పుడు ఇది క్రమంగా కోరిక పట్టును సడలించి, మనసును ఆత్మ శాంతిలో స్థిరపరుస్తుంది.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి श्रीमद्भगवद्गीता २.५५ — प्रजहाति यदा कामान्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి