bhagavad-gitagitakrishnaself-mastery

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੬.੬ — ਬਨ੍ਧੁਰਾਤ੍ਮਾऽऽਤ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯ

श्रीमद्भगवद्गीता ६.६ — बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ

🕉️ hindu·📿 11× ਜਪ·🕐 Early morning before meditation, or whenever the mind feels restless or self-defeating·📜 Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 6

ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളം ગુજરાતી বাংলা ଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀEnglish සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ

Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 6 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)

In the sixth chapter, Dhyana Yoga (the Yoga of Meditation), Krishna teaches Arjuna how to steady the mind. He first urges 'lift yourself by yourself,' since the self can be its own friend or enemy. This verse clarifies the secret: the mind becomes a true friend only when it has been conquered by the higher Self, and otherwise behaves like a hostile foe.

✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ

Great yogis and saints are remembered for turning a once-turbulent mind into their closest ally; mastering the mind as this verse teaches, they remained unshaken in joy and sorrow alike, proving that the conquered mind is the surest friend on the path.

0ਕੁੱਲ ਜਪ

ਮੰਤਰ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ

ਬਨ੍ਧੁਰਾਤ੍ਮਾऽऽਤ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇਨਾਤ੍ਮੈਵਾਤ੍ਮਨਾ ਜਿਤਃ। ਅਨਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤੇਤਾਤ੍ਮੈਵ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਤ੍॥

bandhur ātmātmanas tasya yenātmaivātmanā jitaḥ anātmanas tu śhatrutve vartetātmaiva śhatru-vat

ਅਰਥ:जिसने अपने आप (मन) को आत्मा के द्वारा जीत लिया है, उसके लिए वही आत्मा (मन) मित्र है; परन्तु जिसने उसे नहीं जीता, उसके लिए वही आत्मा (मन) शत्रु के समान शत्रुता में स्थित रहता है।

ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ

ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਬਨ੍ਧੁਃ🔊bandhuḥfriend

ਆਤ੍ਮਾ🔊ātmāthe mind / the self

ਆਤ੍ਮਨਃ🔊ātmanaḥfor the person, of the self

ਤਸ੍ਯ🔊tasyaof him

ਯੇਨ🔊yenaby whom

ਆਤ੍ਮਾ🔊ātmāthe mind / lower self

ਏਵ🔊evacertainly

ਆਤ੍ਮਨਾ🔊ātmanāby the self

ਜਿਤਃ🔊jitaḥconquered, subdued

ਅਨਾਤ੍ਮਨਃ🔊anātmanaḥof one with an unconquered mind / self

ਤੁ🔊tubut

ਸ਼ਤ੍ਰੁਤ੍ਵੇ🔊śhatrutvein enmity, as an enemy

ਵਰ੍ਤੇਤ🔊vartetaremains, behaves

ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਤ੍🔊śhatru-vatlike an enemy (external foe)

श्रीमद्भगवद्गीता ६.६ — बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ

✦

Inspires self-mastery — making the mind a friend rather than a foe

✦

Strengthens willpower and inner discipline on the spiritual path

✦

Warns against an uncontrolled mind that sabotages one's own welfare

✦

Supports meditation and yoga by establishing a controlled mind

✦

Encourages personal responsibility for one's elevation or downfall

✦

Brings lasting peace by aligning the mind with the higher Self

श्रीमद्भगवद्गीता ६.६ — बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य ਪਾਠ ਵਿਧੀ

ਜਪ ਗਿਣਤੀ11ਵਾਰ

ਉੱਤਮ ਸਮਾਂEarly morning before meditation, or whenever the mind feels restless or self-defeating

Recite this verse at the start of meditation or whenever your own mind seems to work against you. Reflect on the choice it presents — the mind can be your greatest friend or your worst enemy, and the difference is self-conquest. Use it as a daily reminder to gently govern the mind through the steady, witnessing Self rather than being dragged by impulses and moods.

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता ६.६ — बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਹੀ ਮੂਲ ਸ਼ਲੋਕ, ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੌਖ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜਪ ਸਕੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ (ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ) ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣੋ।

ਹਾਂ — ਕੇਵਲ ਲਿਪੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਮੂਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਪਾਠ ਵਿਧੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Krishna teaches that the mind is a friend to the person who has conquered it through the higher Self, but an enemy to the one who has not. Whether the mind uplifts or destroys us depends entirely on whether we have mastered it.

It means using the higher Self — through discrimination, steadiness and meditation — to govern the lower mind with its desires, moods and impulses. When the Self rules, the mind cooperates as a friend; when the mind rules unchecked, it becomes a hostile force.

Verse 6.5 declares 'lift yourself by yourself; do not degrade yourself, for the self can be both friend and enemy.' Verse 6.6 explains the principle behind it: the deciding factor is whether the mind has been conquered by the Self.

Practice steady self-discipline — regular meditation, moderation, and watching the mind without being swept away. Over time the mind, once trained, supports your goals and peace instead of dragging you toward distraction and suffering.

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

श्रीमद्भगवद्गीता ६.१९ — यथा दीपो निवातस्थोश्रीमद्भगवद्गीता ६.१९ — यथा दीपो निवातस्थो श्रीमद्भगवद्गीता ३.४२ — इन्द्रियाणि पराण्याहुःश्रीमद्भगवद्गीता ३.४२ — इन्द्रियाणि पराण्याहुः उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानम्उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानम्श्रीमद्भगवद्गीता ३.१९ — तस्मादसक्तः सततम्श्रीमद्भगवद्गीता ३.१९ — तस्मादसक्तः सततम्गीता ध्यानम्गीता ध्यानम्कृष्ण मंत्रकृष्ण मंत्र

ਲਾਭਦਾਇਕ ਲੱਗਿਆ? ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ 🙏

ॐ

ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता ६.६ — बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ

ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता ६.६ — बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य (ਦੇਵਨਾਗਰੀ)ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ ਮਕਸਦ ਅਨੁਸਾਰ ਖੋਜੋ