ଭଵନ୍ତି ନମ୍ରାସ୍ତରଵଃ ଫଲୋଦ୍ଗମୈଃ
भवन्ति नम्रास्तरवः फलोद्गमैः in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଭର୍ତୃହରିଙ୍କ ନୀତିଶତକର ଏହି ପ୍ରିୟ ଶ୍ଲୋକ ଶିଖାଏ ଯେ ନମ୍ରତା ହିଁ ମହାନତାର ସହଜ ଲକ୍ଷଣ। ଯେପରି ଫଳରେ ଲଦା ବୃକ୍ଷ ନଇଁ ଯାଆନ୍ତି ଓ ଜଳରେ ଭରା ମେଘ ପୃଥିବୀ ଆଡ଼କୁ ନଇଁ ଯାଏ, ସେହିପରି ପ୍ରକୃତ ସଜ୍ଜନ ଓ ପରୋପକାରୀ ଲୋକ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ିବା ସହ ଅଧିକ ନମ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଅହଂକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହା ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି, ଉଦାରତା ଓ ନମ୍ରତାର ସମ୍ବନ୍ଧର ସର୍ବାଧିକ ଉଦ୍ଧୃତ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Niti Shataka of Bhartrhari (Subhashita) · Bhartrhari · Classical Sanskrit literature (c. 5th century CE)
ଭର୍ତୃହରି ତାଙ୍କ ନୀତିଶତକରେ ସଜ୍ଜନର — ପ୍ରକୃତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷର — ଚରିତ୍ରର ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତି ଆଡ଼କୁ ଫେରନ୍ତି: ଫଳରେ ଭରା ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ଜଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ମେଘ ଦୁଇଟି ଯାକ ପୃଥିବୀ ଆଡ଼କୁ ନମ୍ରଭାବେ ନଇଁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରୁ ସେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ବାହାର କରନ୍ତି ଯେ ପରୋପକାରୀମାନେ ଯେତେ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ସେତେ ଅଧିକ ନମ୍ର ହୁଅନ୍ତି — ଏହିପରି ନମ୍ରତା ଉଦାର ଆତ୍ମାର ପରିଚୟ ହୋଇଯାଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ନୀତିର ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ବାରମ୍ବାର କୁହନ୍ତି ଯେ କେବଳ ଏହି ଗୋଟିଏ ଶ୍ଲୋକ ଅହଂକାରୀ ହୃଦୟକୁ କୋମଳ କରିଛି, କାରଣ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ନଇଁବା ବୃକ୍ଷ ଓ ଓହ୍ଲାଇବା ମେଘକୁ ସଜ୍ଜନ ଆତ୍ମାର ଦର୍ପଣ ଭାବେ ପ୍ରକୃତରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଅହଂକାର ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଲାଗିବାକୁ ଲାଗେ ଏବଂ ନମ୍ରତା ନିଜେ ତାହାର ନୀରବ ପୁରସ୍କାର ହୋଇଯାଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଭଵନ୍ତି ନମ୍ରାସ୍ତରଵଃ ଫଲୋଦ୍ଗମୈଃ ନଵାମ୍ବୁଭିର୍ଭୂମିଵିଲମ୍ବିନୋ ଘନାଃ। ଅନୁଦ୍ଧତାଃ ସତ୍ପୁରୁଷାଃ ସମୃଦ୍ଧିଭିଃ ସ୍ଵଭାଵ ଏଵୈଷ ପରୋପକାରିଣାମ୍॥
bhavanti namrās taravaḥ phalodgamaiḥ navāmbubhir bhūmi-vilambino ghanāḥ। anuddhatāḥ sat-puruṣāḥ samṛddhibhiḥ svabhāva evaiṣa paropakāriṇām॥
ଅର୍ଥ:ବୃକ୍ଷ ଫଳର ଭାରରେ ନଇଁ ଯାଆନ୍ତି; ନୂତନ (ବର୍ଷା) ଜଳରେ ଭରା ମେଘ ପୃଥିବୀ ଆଡ଼କୁ ନଇଁ ତଳକୁ ଆସେ; ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇ ମଧ୍ୟ ଅନୁଦ୍ଧତ (ଅହଂକାରରହିତ) ରହନ୍ତି — କାରଣ ଏହି ନମ୍ରତା ହିଁ ପରୋପକାରୀମାନଙ୍କର ସହଜ ସ୍ୱଭାବ। ଭର୍ତୃହରି ପ୍ରକୃତିର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ ଦେଖାନ୍ତି ଯେ ପ୍ରକୃତ ମହାନତା ଅହଂକାରରେ ନୁହେଁ, ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
भवन्ति नम्रास्तरवः फलोद्गमैः ପାଠର ଲାଭ
ନମ୍ରତା ଓ ଶାଳୀନତା ବିକଶିତ କରେ, ବିଶେଷତଃ ସଫଳତା ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ସମୟରେ।
ଶିଖାଏ ଯେ ପ୍ରକୃତ ମହାନତା ଅହଂକାରରେ ନୁହେଁ, ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ସେବା (ପରୋପକାର)ର ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ କରେ।
ନିତ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଚିନ୍ତନ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତି-ଆଧାରିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଧ୍ୟାନ।
ଧନ, ପଦ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ିଲେ ଅହଂକାର ଓ ଗର୍ବକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରେ।
ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଶିକ୍ଷା ଓ ଆତ୍ମ-ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଏକ କାଳଜୟୀ ଶ୍ଲୋକ।
भवन्ति नम्रास्तरवः फलोद्गमैः ପାଠ ବିଧି
ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାର ତିନୋଟି ଦୃଶ୍ୟ କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ — ଫଳରେ ଲଦି ନଇଁବା ବୃକ୍ଷ, ତଳକୁ ଓହ୍ଲାଇବା ବର୍ଷା ମେଘ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିରେ ମଧ୍ୟ ନମ୍ର ରହିବା ସଜ୍ଜନ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୃଶ୍ୟ ଅନୁଦ୍ଧତ ଓ ଉଦାର ରହିବାର ଆପଣଙ୍କ ସଂକଳ୍ପକୁ ଗଭୀର କରୁ। ସଫଳତାକୁ ନମ୍ରତାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନୀରବରେ ସେବା କରିବାକୁ ଏହାକୁ ଚିନ୍ତନଶୀଳ ସ୍ମରଣ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ भवन्ति नम्रास्तरवः फलोद्गमैः ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ