ચતુઃશ્લોકી
चतुःश्लोकी in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
ઉત્પત્તિ અને કથા
Chatuh Shloki (a stuti of four verses in praise of Lakshmi) · Yamunacharya (Alavandar) · c. 10th-11th century CE
Yamunacharya, revered as Alavandar, was a Sri Vaishnava acharya, philosopher and grandson of Nathamuni, and the spiritual grand-preceptor of Ramanuja. Tradition relates that overcome with devotion before the Lord at Srirangam, he composed this brief hymn of four verses solely in praise of Goddess Lakshmi (Sri), affirming her supreme glory and her role as the merciful intercessor (purushakara) between the soul and the Supreme Lord. It became one of the cornerstone hymns of the tradition, recited alongside his larger Stotra Ratna.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
Tradition holds that it was the brilliance of the young Yamuna in a royal debate that first 'won him the land' and the title Alavandar ('one who came to rule'); later, renouncing the kingdom for God, the devotion that poured from him as the Chatu Shloki and Stotra Ratna is said to have so moved Ramanuja that, though the two never met in life, Ramanuja vowed to fulfil Alavandar's unspoken wishes and carried his teachings to the world.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
કાન્તસ્તે પુરુષોત્તમઃ ફણિપતિઃ શય્યાસનં વાહનં વેદાત્મા વિહગેશ્વરો યવનિકા માયા જગન્મોહિની । બ્રહ્મેશાદિસુરવ્રજઃ સદયિતસ્ત્વદ્દાસદાસીગણઃ શ્રીરિત્યેવ ચ નામ તે ભગવતિ બ્રૂમઃ કથં ત્વાં વયમ્ ॥ ૧ ॥
kāntaste puruṣottamaḥ phaṇipatiḥ śayyāsanaṃ vāhanaṃ vedātmā vihageśvaro yavanikā māyā jaganmohinī | brahmeśādisuravrajaḥ sadayitastvaddāsadāsīgaṇaḥ śrīrityeva ca nāma te bhagavati brūmaḥ kathaṃ tvāṃ vayam || 1 ||
અર્થ:हे भगवति! आपके पति पुरुषोत्तम (नारायण) हैं, नागराज शेष आपकी शय्या एवं आसन हैं, वेदस्वरूप पक्षिराज गरुड़ आपका वाहन हैं, जगन्मोहिनी माया आपकी यवनिका (परदा) है; ब्रह्मा, शिव आदि देवगण अपनी पत्नियों सहित आपके दास-दासियों का समूह हैं, और 'श्री' ही आपका नाम है — तब हम आपका वर्णन कैसे करें?
યસ્યાસ્તે મહિમાનમાત્મન ઇવ ત્વદ્વલ્લભોઽપિ પ્રભુર્ નાલં માતુમિયત્તયા નિરવધિં નિત્યાનુકૂલં સ્વતઃ । તાં ત્વાં દાસ ઇતિ પ્રપન્ન ઇતિ ચ સ્તોષ્યામ્યહં નિર્ભયો લોકૈકેશ્વરિ લોકનાથદયિતે દાન્તે દયાં તે વિદન્ ॥ ૨ ॥
yasyāste mahimānamātmana iva tvadvallabho'pi prabhur nālaṃ mātumiyattayā niravadhiṃ nityānukūlaṃ svataḥ | tāṃ tvāṃ dāsa iti prapanna iti ca stoṣyāmyahaṃ nirbhayo lokaikeśvari lokanāthadayite dānte dayāṃ te vidan || 2 ||
અર્થ:जिसकी महिमा को आपके प्रियतम सर्वसमर्थ प्रभु भी अपनी ही महिमा के समान पूर्ण रूप से नहीं माप सकते — जो असीम और स्वभाव से नित्य अनुकूल है — उन आपको, हे लोकैकेश्वरि! हे लोकनाथ की प्रिया! जितेन्द्रियों पर भी की गई आपकी दया को जानकर, मैं निर्भय होकर 'दास' और 'शरणागत' कहकर स्तुति करूँगा।
ઈષત્ત્વત્કરુણાનિરીક્ષણસુધાસન્ધુક્ષણાદ્રક્ષ્યતે નષ્ટં પ્રાક્તદલાભતસ્ત્રિભુવનં સમ્પ્રત્યનન્તોદયમ્ । શ્રેયો ન હ્યરવિન્દલોચનમનઃકાન્તાપ્રસાદાદૃતે સંસૃત્યક્ષરવૈષ્ણવાધ્વસુ નૃણાં સમ્ભાવ્યતે કર્હિચિત્ ॥ ૩ ॥
īṣattvatkaruṇānirīkṣaṇasudhāsandhukṣaṇādrakṣyate naṣṭaṃ prāktadalābhatastribhuvanaṃ sampratyanantodayam | śreyo na hyaravindalocanamanaḥkāntāprasādādṛte saṃsṛtyakṣaravaiṣṇavādhvasu nṛṇāṃ sambhāvyate karhicit || 3 ||
અર્થ:आपकी थोड़ी-सी करुणामयी दृष्टिरूपी अमृत के सिंचन से, पहले उसके अभाव में नष्ट हुए तीनों लोक अब रक्षित होकर अनन्त उन्नति को प्राप्त हैं। कमलनयन प्रभु के हृदय की प्रिया (लक्ष्मी) के प्रसाद के बिना, मनुष्यों को संसार, कैवल्य अथवा वैष्णव-सेवा के मार्ग पर कभी कल्याण नहीं हो सकता।
શાન્તાનન્તમહાવિભૂતિ પરમં યદ્બ્રહ્મ રૂપં હરેર્ મૂર્તં બ્રહ્મ તતોઽપિ તત્પ્રિયતરં રૂપં યદત્યદ્ભુતમ્ । યાન્યન્યાનિ યથાસુખં વિહરતો રૂપાણિ સર્વાણિ તાન્ય્ આહુઃ સ્વૈરનુરૂપરૂપવિભવૈર્ગાઢોપગૂઢાનિ તે ॥ ૪ ॥
śāntānantamahāvibhūti paramaṃ yadbrahma rūpaṃ harer mūrtaṃ brahma tato'pi tatpriyataraṃ rūpaṃ yadatyadbhutam | yānyanyāni yathāsukhaṃ viharato rūpāṇi sarvāṇi tāny āhuḥ svairanurūparūpavibhavairgāḍhopagūḍhāni te || 4 ||
અર્થ:हरि का जो शान्त, अनन्त, महाविभूतिमय परम ब्रह्मस्वरूप है, उससे भी प्रियतर जो अत्यन्त अद्भुत मूर्त ब्रह्म (दिव्य विग्रह) है, तथा जो अन्य समस्त रूप वे लीला हेतु धारण करते हैं — ये सभी रूप, ऋषि कहते हैं, अपने-अपने अनुरूप वैभव के साथ आपसे सघन रूप से आलिंगित (अभिन्न) हैं।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
चतुःश्लोकी પાઠના લાભ
Invokes the grace of Goddess Lakshmi, the divine Mother and bestower of all auspiciousness
Considered a supreme prayer for spiritual prosperity, since Lakshmi's glance grants every good of this world and the next
Cultivates the Sri Vaishnava spirit of surrender (prapatti) through the Mother who intercedes with the Lord
Establishes the inseparable unity of Lakshmi and Narayana (Sri-Lakshmi-Narayana) in the heart of the devotee
Recited for both material well-being and the higher goal of devoted service (kainkarya)
A short hymn of only four verses, easy to memorise and recite daily with devotion
चतुःश्लोकी જપ વિધિ
Bathe and sit facing east before an image of Lakshmi-Narayana. Light a lamp, offer a flower or tulsi, and recite the four verses slowly with understanding of their meaning, dwelling on Lakshmi as the compassionate Mother and intercessor. Many Sri Vaishnavas recite the Chatu Shloki along with the Stotra Ratna of the same author. Conclude by praying for her grace upon yourself and all beings.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ चतुःश्लोकी શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ