શ્રી સૂક્તમ્
Sri Suktam in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
શ્રી સૂક્તમ્ ઋગ્વેદ સાથે જોડાયેલી (ખિલ) દેવી લક્ષ્મી (શ્રી)ની સૌથી પ્રાચીન અને પ્રામાણિક વૈદિક સ્તુતિ છે, જે અગ્નિ દ્વારા લક્ષ્મીનું આવાહન કરે છે. તે તેમને સુવર્ણમય, કમળ પર બિરાજમાન, રત્નહારોથી સજ્જ રૂપે વર્ણવી, આવવા અને ક્યારેય ન જવાની પ્રાર્થના કરે છે. દિવાળી, ધનતેરસ અને લક્ષ્મી પૂજા પર તેનો પાઠ ધન-સમૃદ્ધિ માટે શ્રેષ્ઠ મનાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Rigveda Khilani (Appendix to Rigveda) · Vedic Rishis · 1500-1000 BCE
શ્રી સૂક્તમ્ માનવ સભ્યતાના સૌથી પ્રાચીન સૂક્તોમાંનું એક છે, જે ઋગ્વેદ સાથે ખિલ (પરિશિષ્ટ) રૂપે જોડાયેલું છે. અગ્નિ દ્વારા અર્પણની વૈદિક પરંપરાને અનુસરીને તે અગ્નિ દ્વારા દેવી શ્રી (લક્ષ્મી)નું આવાહન કરે છે. આ સૂક્ત લક્ષ્મીને તેમના સૌથી તેજસ્વી રૂપમાં વર્ણવે છે — સુવર્ણમય, કમળ પર બિરાજમાન, કિંમતી ધાતુઓથી સજ્જ — અને તેમને આવવા અને ક્યારેય ન જવા વિનંતી કરે છે. તે સમસ્ત લક્ષ્મી પૂજનનો શાસ્ત્રીય આધાર છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
શ્રી સૂક્તમ્ લક્ષ્મી હોમ (અગ્નિ અનુષ્ઠાન)નું કેન્દ્ર છે, જે ભારતભરનાં મંદિરો નિયમિત કરે છે. વિશ્વનું સૌથી ધનિક અને અબજોનું દાન મેળવતું તિરુમલ તિરુપતિ મંદિર પ્રતિદિન શ્રી સૂક્તમ્ પાઠ કરાવે છે. અંતિમ શ્લોક — 'અલક્ષ્મીર્મે નશ્યતાં ત્વાં વૃણે' (સમસ્ત દુર્ભાગ્ય દૂર થાય, હું તમને પસંદ કરું છું) — એટલો શક્તિશાળી મનાય છે કે કહેવાય છે કે દિવાળીમાં ભક્તિપૂર્વક પાઠ કરવાથી તે અત્યંત ખરાબ આર્થિક કર્મોને પણ ઉલટાવી દે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
હિરણ્યવર્ણાં હરિણીં સુવર્ણરજતસ્રજામ્ । ચન્દ્રાં હિરણ્મયીં લક્ષ્મીં જાતવેદો મ આવહ ॥
Hiranyavarnam harinim suvarnarajatasrajam Chandram hiranmayim lakshmim jatavedo ma avaha
અર્થ:હે જાતવેદસ્ (અગ્નિ), મારા માટે લક્ષ્મીને બોલાવો — સ્વર્ણ-વર્ણ વાળી, મૃગી સમાન, સોના અને ચાંદીના હારથી શોભતી, ચંદ્ર સમાન ઉજ્જ્વળ અને સ્વર્ણમયી.
તાં મ આવહ જાતવેદો લક્ષ્મીમનપગામિનીમ્ । યસ્યાં હિરણ્યં વિન્દેયં ગામશ્વં પુરુષાનહમ્ ॥
Tam ma avaha jatavedo lakshmimanapagaminim Yasyam hiranyam vindeyam gamashvam purushanaham
અર્થ:હે જાતવેદસ્, મારા માટે તે લક્ષ્મીને બોલાવો જે મને ક્યારેય છોડતી નથી, જેની કૃપાથી મને સોનું, ગાય, ઘોડા અને સંતાન પ્રાપ્ત થાય.
અશ્વપૂર્વાં રથમધ્યાં હસ્તિનાદપ્રબોધિનીમ્ । શ્રિયં દેવીમુપહ્વયે શ્રીર્માદેવીર્જુષતામ્ ॥
Ashvapurvam rathamadhyam hastinadaprabodhinim Shriyam devimupahvaye shrirmadevirjushatam
અર્થ:ઘોડાઓથી આગળ, રથોની વચ્ચે, હાથીઓની ગર્જનાથી જાગૃત — હું દેવી શ્રીનું આવાહન કરું છું; શ્રી મારા પર પ્રસન્ન થાય.
કાં સોસ્મિતાં હિરણ્યપ્રાકારામાર્દ્રાં જ્વલન્તીં તૃપ્તાં તર્પયન્તીમ્ । પદ્મે સ્થિતાં પદ્મવર્ણાં તામિહોપહ્વયે શ્રિયમ્ ॥
Kam sosmitam hiranyaprakaramardram jvalantim triptam tarpayantim Padme sthitam padmavarnam tamihopahvaye shriyam
અર્થ:મંદ સ્મિત વાળી, સ્વર્ણથી ઘેરાયેલી, (કરુણાથી) કોમળ, દેદીપ્યમાન, તૃપ્ત અને તૃપ્ત કરનારી, કમળ પર બિરાજમાન, કમળ સમાન વર્ણ વાળી — તે શ્રીનું હું અહીં આવાહન કરું છું.
ચન્દ્રાં પ્રભાસાં યશસા જ્વલન્તીં શ્રિયં લોકે દેવજુષ્ટામુદારામ્ । તાં પદ્મિનીમીં શરણમહં પ્રપદ્યેઽલક્ષ્મીર્મે નશ્યતાં ત્વાં વૃણે ॥
Chandram prabhasam yashasa jvalantim shriyam loke devajushtamudaram Tam padminimim sharanamaham prapadyelakshmirme nashyatam tvam vrine
અર્થ:ચંદ્ર સમાન, તેજસ્વિની, યશથી દેદીપ્યમાન, સંસારમાં દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત, ઉદાર અને કમળ-હસ્ત વાળી શ્રીની હું શરણ લઉં છું — મારી અલક્ષ્મી (દુર્ભાગ્ય) નષ્ટ થાય.
આદિત્યવર્ણે તપસોઽધિજાતો વનસ્પતિસ્તવ વૃક્ષોઽથ બિલ્વઃ । તસ્ય ફલાનિ તપસા નુદન્તુ માયાન્તરાયાશ્ચ બાહ્યા અલક્ષ્મીઃ ॥
Adityavarne tapasodhijato vanaspatistava vrikshotha bilvah Tasya phalani tapasa nudantu mayantarayashcha bahya alakshmih
અર્થ:હે સૂર્ય-વર્ણ વાળી, આપની તપસ્યાથી વનસ્પતિ-પતિ બિલ્વ વૃક્ષ ઉત્પન્ન થયું; તે વૃક્ષનાં ફળ પોતાની શક્તિથી અંદરની અને બહારની અલક્ષ્મી (દુર્ભાગ્ય) ને દૂર કરે.
ઉપૈતુ માં દેવસખઃ કીર્તિશ્ચ મણિના સહ । પ્રાદુર્ભૂતોઽસ્મિ રાષ્ટ્રેઽસ્મિન્ કીર્તિમૃદ્ધિં દદાતુ મે ॥
Upaitu mam devasakhah kirtishcha manina saha Pradurbhutosmi rashtresmin kirtimriddhim dadatu me
અર્થ:દેવતાઓનો મિત્ર (કુબેર) અને કીર્તિ (યશ) મણિ સાથે મારી પાસે આવે; આ લોકમાં જન્મેલો હું યશ અને સમૃદ્ધિથી સંપન્ન થાઉં.
ક્ષુત્પિપાસામલાં જ્યેષ્ઠામલક્ષ્મીં નાશયામ્યહમ્ । અભૂતિમસમૃદ્ધિં ચ સર્વાં નિર્ણુદ મે ગૃહાત્ ॥
Kshutpipasamalam jyeshthamalakshmim nashayamyaham Abhutimasamriddhim cha sarvam nirnuda me grihat
અર્થ:હું જ્યેષ્ઠા અલક્ષ્મીને — ભૂખ, તરસ અને મલિનતાની દેવીને — દૂર ભગાડું છું; હે લક્ષ્મી, મારા ઘરમાંથી સમસ્ત અભાવ અને દુર્ભાગ્યને દૂર કરો.
ગન્ધદ્વારાં દુરાધર્ષાં નિત્યપુષ્ટાં કરીષિણીમ્ । ઈશ્વરીગ્ં સર્વભૂતાનાં તામિહોપહ્વયે શ્રિયમ્ ॥
Gandhadvaram duradharsham nityapushtam karishinim Ishvarigm sarvabhutanam tamihopahvaye shriyam
અર્થ:સુગંધિત, અજેય, સદા પોષણ કરનારી, સમૃદ્ધિથી પરિપૂર્ણ, સમસ્ત પ્રાણીઓની સ્વામિની — તે શ્રીનું હું અહીં મારા માટે આવાહન કરું છું.
મનસ: કામમાકૂતિં વાચઃ સત્યમશીમહિ । પશૂનાં રૂપમન્નસ્ય મયિ શ્રીઃ શ્રયતાં યશ: ॥
Manasa: kamamakutim vachah satyamashimahi Pashunam rupamannasya mayi shrih shrayatam yasha:
અર્થ:અમે મનની કામના અને સંકલ્પ, વાણીની સત્યતા, ગાયોનું ધન અને અન્નની પ્રચુરતા પ્રાપ્ત કરીએ; શ્રી અને કીર્તિ મારામાં નિવાસ કરે.
કર્દમેન પ્રજાભૂતા મયિ સમ્ભવ કર્દમ । શ્રિયં વાસય મે કુલે માતરં પદ્મમાલિનીમ્ ॥
Kardamena prajabhuta mayi sambhava kardama Shriyam vasaya me kule mataram padmamalinim
અર્થ:હે કર્દમ (લક્ષ્મી-પુત્ર), સંતાન રૂપે મારામાં નિવાસ કરવા આવો; કમળ-માલિની માતા લક્ષ્મીને મારા કુળમાં સ્થિર કરો.
આપ: સૃજન્તુ સ્નિગ્ધાનિ ચિક્લીત વસ મે ગૃહે । નિ ચ દેવીં માતરં શ્રિયં વાસય મે કુલે ॥
Apa: srijantu snigdhani chiklita vasa me grihe Ni cha devim mataram shriyam vasaya me kule
અર્થ:જળ મિત્રતા ઉત્પન્ન કરે; હે ચિક્લીત (લક્ષ્મી-પુત્ર), મારા ઘરમાં નિવાસ કરો, અને દિવ્ય માતા શ્રીને ત્યાં સ્થિર કરો.
આર્દ્રાં પુષ્કરિણીં પુષ્ટિં પિઙ્ગલાં પદ્મમાલિનીમ્। ચન્દ્રાં હિરણ્મયીં લક્ષ્મીં જાતવેદો મ આવહ ॥
Ardram pushkarinim pushtim pingalam padmamalinim Chandram hiranmayim lakshmim jatavedo ma avaha
અર્થ:કોમળ, સરોવર-વાસિની, પોષણ કરનારી, પીતવર્ણા, કમળ-માલિની, ચંદ્ર સમાન અને સ્વર્ણમયી લક્ષ્મીને — હે જાતવેદસ્, મારા માટે લાવો.
આર્દ્રાં ય: કરિણીં યષ્ટિં સુવર્ણાં હેમમાલિનીમ્ । સૂર્યાં હિરણ્મયીં લક્ષ્મીં જાતવેદો મ આવહ ॥
Ardram ya: karinim yashtim suvarnam hemamalinim Suryam hiranmayim lakshmim jatavedo ma avaha
અર્થ:કરુણામયી, ગજ-સેવિતા, સ્વર્ણમયી, સ્વર્ણ-માલિની, સૂર્ય સમાન અને સ્વર્ણમયી લક્ષ્મીને — હે જાતવેદસ્, મારા માટે લાવો.
તાં મ આવહ જાતવેદો લક્ષ્મીમનપગામિનીમ્ । યસ્યાં હિરણ્યં પ્રભૂતં ગાવો દાસ્યોઽશ્વાન્વિન્દેયં પુરુષાનહમ્ ॥
Tam ma avaha jatavedo lakshmimanapagaminim Yasyam hiranyam prabhutam gavo dasyoshvanvindeyam purushanaham
અર્થ:હે જાતવેદસ્, મારા માટે તે લક્ષ્મીને લાવો જે મને ક્યારેય છોડતી નથી, જેની કૃપાથી મને પ્રચુર સોનું, ગાય, સેવક, ઘોડા અને સંતાન પ્રાપ્ત થાય.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Sri Suktam પાઠના લાભ
ધન અને સમૃદ્ધિના આવાહન માટે સૌથી શક્તિશાળી વૈદિક સૂક્ત
મહત્તમ ફળ માટે લક્ષ્મી પૂજા, દિવાળી અને ધનતેરસ પર પાઠ કરાય છે
અંતિમ શ્લોક પ્રમાણે 'અલક્ષ્મી' (દુર્ભાગ્ય/દરિદ્રતા)નો નાશ કરે છે
માત્ર ભૌતિક ધન જ નહીં, પણ આંતરિક સમૃદ્ધિ અને સંતોષ પણ આપે છે
વેપારમાં સફળતા માટે પરંપરાગત રીતે અગ્નિ-હોમમાં પાઠ કરાય છે
અસ્તિત્વમાં રહેલી સૌથી પ્રાચીન અને પ્રામાણિક સમૃદ્ધિ-પ્રાર્થનાઓમાંની એક
Sri Suktam જપ વિધિ
આદર્શ રીતે અગ્નિ-હોમના સમયે પાઠ કરાય છે, પણ સ્વતંત્ર રીતે પણ વાંચી શકાય. પૂર્વ તરફ મુખ કરી બેસો. ઘીનો દીપ પ્રગટાવો. ઉપલબ્ધ હોય તો કમળ કે પીળાં ફૂલ અર્પણ કરો. નિયમિત અભ્યાસ માટે શુક્રવારે 11 વાર પાઠ કરો. દિવાળી સપ્તાહમાં 108 વાર પાઠ ઘરમાં લક્ષ્મીના સ્થાયી નિવાસ માટે અત્યંત શક્તિશાળી મનાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Sri Suktam શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ