ਗਣਾਧਿਪ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍ (ਗਣਾਧਿਪਤਾਸ਼੍ਟਕਮ੍)
गणाधिप स्तोत्रम् (गणाधिपताष्टकम्) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Sanskrit stotra (Ganadhipati Ashtakam), attributed to Adi Shankaracharya · Attributed to Adi Shankaracharya · Classical (traditionally 8th century CE)
This Ashtakam belongs to the rich tradition of devotional hymns ascribed to Adi Shankaracharya, who is said to have praised every major deity in flawless Sanskrit verse. Composed in an ornate metre dense with alliteration, it portrays Ganesha as Shiva's son and the leader of the ganas — the elephant-faced ocean of compassion who, by His mere remembrance, showers prosperity, wisdom and protection upon His devotees, and who bears in His many hands the emblems of His sovereignty.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
The sixth verse states the hymn's central promise: for the devotee, the mere remembrance (smarana-matra) of Ganadhipa's lotus-feet causes all the glories and accomplishments of the world to arise of themselves — for He is the one unborn Supreme Lord, ever intent on the welfare of all.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼੍ਰਿਯਮਨਪਾਯਿਨੀਂ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਤੁ ਸ਼੍ਰਿਤਕਲ੍ਪਤਰੁਃ ਸ਼ਿਵਤਨਯਃ ਸ਼ਿਰੋਵਿਧ੍ਰਿਤਸ਼ੀਤਮਯੂਖਸ਼ਿਸ਼ੁਃ । ਸਕਲਸੁਰਾਸੁਰਾਦਿਸ਼ਰਣੀਕਰਣੀਯਪਦਃ ਕਰਟਿਮੁਖਃ ਕਰੋਤੁ ਕਰੁਣਾਜਲਧਿਃ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ॥੧॥
śriyam anapāyinīṁ pradiśatu śrita-kalpataruḥ śiva-tanayaḥ śiro-vidhṛta-śīta-mayūkha-śiśuḥ । sakala-surāsurādi-śaraṇī-karaṇīya-padaḥ karaṭi-mukhaḥ karotu karuṇā-jaladhiḥ kuśalam ॥1॥
ਅਰਥ:शिवपुत्र अक्षय श्री (सम्पत्ति) प्रदान करें — जो शरणागतों के लिए कल्पवृक्ष हैं, जो शीतल किरणों वाले बालचन्द्र को मस्तक पर धारण करते हैं, जिनके चरण समस्त सुर-असुरों के शरण्य हैं; वे करुणा के सागर, गजमुख, हमारा कुशल करें।
ਦ੍ਵਿਰਦਮੁਖੋ ਧੁਨੋਤੁ ਦੁਰਿਤਾਨਿ ਦੁਰਨ੍ਤਮਦ- ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਵਿਰੋਧਿਯੂਥਕੁਮੁਦਾਕਰਤਿਗ੍ਮਕਰਃ । ਕਲੁਸ਼ਮਪਾਕਰੋਤੁ ਕ੍ਰਿਪਯਾ ਕਲਭੇਨ੍ਦ੍ਰਮੁਖਃ ਕੁਲਗਿਰਿਨਨ੍ਦਿਨੀਕੁਤੁਕਦੋਹਨਸਂਹਨਨਃ ॥੨॥
dvirada-mukho dhunotu duritāni duranta-mada- tridaśa-virodhi-yūtha-kumudākara-tigma-karaḥ । kaluṣam apākarotu kṛpayā kalabhendra-mukhaḥ kula-giri-nandinī-kutuka-dohana-saṁhananaḥ ॥2॥
ਅਰਥ:गजमुख हमारे पापों को दूर करें — जो दुर्दम मद वाले देवविरोधियों के कुमुद-समूह के लिए प्रचण्ड सूर्य के समान हैं; वे कलभेन्द्रमुख, कुलपर्वत की नन्दिनी (पार्वती) के आलिंगन से उत्पन्न, कृपा से हमारा कलुष धो दें।
ਗਜਵਦਨੋ ਧਿਨੋਤੁ ਧਿਯਮਾਧਿਪਯੋਧਿਵਲ- ਤ੍ਸੁਜਨਮਨਃਪ੍ਲਵਾਯਿਤਪਦਾਮ੍ਬੁਰੁਹੋऽਵਿਰਤਮ੍ । ਦਿਸ਼ਤੁ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਪ੍ਰਭ੍ਰਿਤਿਨਿਰ੍ਜਰਤਰ੍ਜਨਕ੍ਰਿ- ਦ੍ਦਿਤਿਜਚਮੂਚਮੂਰੁਮ੍ਰਿਗਰਾਡਿਭਰਾਜਮੁਖਃ ॥੩॥
gaja-vadano dhinotu dhiyam ādhi-payodhi-vala- t su-jana-manaḥ-plavāyita-padāmburuho'viratam । diśatu śata-kratu-prabhṛti-nirjara-tarjana-kṛ- d ditija-chamū-chamūru-mṛga-rāḍ ibha-rāja-mukhaḥ ॥3॥
ਅਰਥ:गजवदन हमारी बुद्धि को सदा प्रसन्न एवं समृद्ध करें — जिनके चरणकमल सज्जनों के मन के लिए चिन्ता के समुद्र में नौका के समान हैं; वे इन्द्रादि का तर्जन करने वाले, दैत्यसेना के लिए सिंहमुख के समान गजराजमुख, हमें अभीष्ट प्रदान करें।
ਅਤੁਲਬਲੋऽਤਿਵੇਲਮਘਵਨ੍ਮਤਿਦਰ੍ਪਹਰ- ਸ੍ਫੁਰਦਹਿਤਾਪਕਾਰਿਮਹਿਮਾ ਵਪੁਸ਼ੀਢਵਿਧੁਃ । ਨਿਜਰਦਸ਼ੂਲਪਾਸ਼ਨਵਸ਼ਾਲਿਸ਼ਿਰੋਰਿਗਦਾ- ਕੁਵਲਯਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਰਾਸਕਰਃ ॥੪॥
atula-balo'ti-velam aghavan-mati-darpa-hara- sphurad-ahitāpakāri-mahimā vapuṣīḍha-vidhuḥ । nija-rada-śūla-pāśa-nava-śāli-śiro'ri-gadā- kuvalaya-mātuluṅga-kamalekṣu-śarāsa-karaḥ ॥4॥
ਅਰਥ:जो अतुलबल वाले, दुष्टों के अति मद एवं दर्प को हरने वाले, अहितकारियों के विरुद्ध प्रकाशमान महिमा वाले, चन्द्र को भी आच्छादित करने वाली देहकान्ति वाले हैं — जो अपने हाथों में अपना दाँत, त्रिशूल, पाश, नवीन धान की बाली, शत्रु का कटा शिर, गदा, नीलकमल, मातुलुङ्ग (बिजौरा), कमल एवं इक्षु-धनुष धारण करते हैं।
ਹਰਤੁ ਵਿਪਤ੍ਤਿਮੇਸ਼ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਕਲਾਪਦੁਦਾਰ- ਸ਼੍ਰਵਣਸੁਧਾਧੁਨੀਮੁਦਿਤਮਾਨਸਕੈਰਵਕਃ । ਰਚਯਤੁ ਸਂਪਦਃ ਸਪਦਿ ਦੇਵਸ਼ਿਖਾਮਣਿਰ- ਪ੍ਯਨੁਦਿਨਮੁਨ੍ਨਤਿਂ ਵਿਤਨੁਤਾਂ ਵਰਕੁਞ੍ਜਰਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ॥੫॥
haratu vipattim eṣa bhagavān sakalāpad-udāra- śravaṇa-sudhā-dhunī-mudita-mānasa-kairavakaḥ । rachayatu saṁpadaḥ sapadi deva-śikhā-maṇir- apy anu-dinam unnatiṁ vitanutāṁ vara-kuñjara-vaktraḥ ॥5॥
ਅਰਥ:ये भगवान् समस्त विपत्ति हरें — जो प्रत्येक आपत्ति में उदार हैं, जिनका मन भक्तों की स्तुति-रूपी अमृत-धारा से कुमुद के समान खिल उठता है; वे देवशिखामणि, श्रेष्ठ गजमुख, शीघ्र सम्पत्ति रचें और प्रतिदिन उन्नति का विस्तार करें।
ਜਗਤਿ ਵਿਭੂਤਯਃ ਸਕਲਸਿਦ੍ਧਿਵਿਧਾਯਿ-ਗਣਾ- ਧਿਪਪਦਪਙ੍ਕਜਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰਤ ਏਵ ਨ੍ਰਿਣਾਮ੍ । ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮੇਕਮਜਂ ਸ਼ਰਣਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ ਜਗਤਿ ਸਰ੍ਵਹਿਤੈਕਪਰਮ੍ ॥੬॥
jagati vibhūtayaḥ sakala-siddhi-vidhāyi-gaṇā- dhipa-pada-paṅkaja-smaraṇa-mātrata eva nṛṇām । prabhavati yasya tasya parameśvaram ekam ajaṁ śaraṇam upāsmahe jagati sarva-hitaika-param ॥6॥
ਅਰਥ:जिस मनुष्य के लिए केवल समस्त सिद्धियों के दाता गणाधिप के चरणकमल के स्मरणमात्र से जगत् की समस्त विभूतियाँ प्रकट हो जाती हैं — उस एकमात्र अज परमेश्वर की, जो जगत् के सर्वहित में तत्पर हैं, हम शरण रूप में उपासना करते हैं।
ਪਠਤੁ ਗਣਾਧਿਪਾਸ਼੍ਟਕਮਿਦਂ ਸੁਜਨੋऽਨੁਦਿਨਂ ਕਠਿਨਸ਼ੁਚਾਕੁਠਾਵਲਿਕਠੋਰਕੁਠਾਰਵਰਮ੍ । ਵਿਮਤਪਰਾਭਵੋਦ੍ਭਟਨਿਦਾਘਨਵੀਨਘਨਂ ਵਿਮਲਵਚੋਵਿਲਾਸਕਮਲਾਕਰਬਾਲਰਵਿਮ੍ ॥੭॥
paṭhatu gaṇādhipāṣṭakam idaṁ su-jano'nudinaṁ kaṭhina-śuchā-kuṭhāvali-kaṭhora-kuṭhāra-varam । vimata-parābhavod-bhaṭa-nidāgha-navīna-ghanaṁ vimala-vacho-vilāsa-kamalākara-bāla-ravim ॥7॥
ਅਰਥ:सज्जन प्रतिदिन इस गणाधिपाष्टक का पाठ करें — जो कठिन शोक की सघन झाड़ी के लिए तीक्ष्ण कुठार (कुल्हाड़ा) है, शत्रुओं की पराजय रूपी प्रचण्ड ग्रीष्म के लिए नवीन मेघ है, तथा निर्मल वाणी के विलास रूपी कमल-सरोवर के लिए बालसूर्य है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
गणाधिप स्तोत्रम् (गणाधिपताष्टकम्) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Prays for 'shriyam anapayinim' — unfailing, never-departing prosperity and the grace of Lakshmi
Each verse seeks a distinct blessing: well-being, removal of sins, a bright intellect, removal of calamity and the increase of wealth
Traditionally attributed to Adi Shankaracharya and prized for its dense, beautiful poetry
Removes obstacles and adversity (vipatti) through Ganesha's compassion
The mere remembrance of Ganadhipa's lotus-feet is said to bring all glories to the devotee (verse 6)
Sharpens speech and eloquence — the closing verse likens the hymn to a sun opening the lotus of pure words
Suitable as a daily recitation for prosperity, protection and clarity of mind
गणाधिप स्तोत्रम् (गणाधिपताष्टकम्) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Sit before an image of Ganesha, light a lamp and offer durva grass, red flowers and modaka. Recite the eight verses with devotion and attention to their imagery, dwelling on each blessing prayed for — prosperity, freedom from sin, clear intellect, removal of calamity and increase of wealth. As the final verse advises, the good devotee should recite this Ganadhipa Ashtakam every day; conclude with a prostration to Ganadhipa.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ गणाधिप स्तोत्रम् (गणाधिपताष्टकम्) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ