ਕਾਲਿਕਾ ਅਸ਼੍ਟਕਮ੍
कालिका अष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਕਾਲਿਕਾ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵੀ ਕਾਲਿਕਾ (ਕਾਲੀ) ਦੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਗਰ, ਸ਼ਿਆਮ, ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸਰੂਪ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਮੁੰਡਮਾਲਾਧਾਰਿਣੀ, ਕਾਲ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
ਕਾਲਿਕਾ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ। ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵੀ ਕਾਲਿਕਾ (ਕਾਲੀ) ਦੀ ਇਹ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਗਰ, ਸ਼ਿਆਮ, ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸਰੂਪ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਮੁੰਡਮਾਲਾਧਾਰਿਣੀ, ਕਾਲ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲਿਕਾ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਭਗਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੀ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਧ੍ਯਾਨਮ੍ । ਗਲਦ੍ਰਕ੍ਤਮੁਣ੍ਡਾਵਲੀਕਣ੍ਠਮਾਲਾ ਮਹੋਘੋਰਰਾਵਾ ਸੁਦਂਸ਼੍ਟ੍ਰਾ ਕਰਾਲਾ । ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਲਯਾ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ੀ ਮਹਾਕਾਲਕਾਮਾਕੁਲਾ ਕਾਲਿਕੇਯਮ੍ ॥ ੧॥ ਭੁਜੇਵਾਮਯੁਗ੍ਮੇ ਸ਼ਿਰੋऽਸਿਂ ਦਧਾਨਾ ਵਰਂ ਦਕ੍ਸ਼ਯੁਗ੍ਮੇऽਭਯਂ ਵੈ ਤਥੈਵ । ਸੁਮਧ੍ਯਾऽਪਿ ਤੁਙ੍ਗਸ੍ਤਨਾ ਭਾਰਨਮ੍ਰਾ ਲਸਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਿਕ੍ਕਦ੍ਵਯਾ ਸੁਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਯਾ ॥ ੨॥ ਸ਼ਵਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਕਰ੍ਣਾਵਤਂਸਾ ਸੁਕੇਸ਼ੀ ਲਸਤ੍ਪ੍ਰੇਤਪਾਣਿਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਕਕਾਞ੍ਚੀ । ਸ਼ਵਾਕਾਰਮਞ੍ਚਾਧਿਰੂਢਾ ਸ਼ਿਵਾਭਿਸ਼੍- ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਬ੍ਦਾਯਮਾਨਾऽਭਿਰੇਜੇ ॥ ੩॥ ॥ ਅਥ ਸ੍ਤੁਤਿਃ ॥ ਵਿਰਞ੍ਚ੍ਯਾਦਿਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇ ਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਕਾਲੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਬਭੂਬੁਃ । ਅਨਾਦਿਂ ਸੁਰਾਦਿਂ ਮਖਾਦਿਂ ਭਵਾਦਿਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ॥ ੧॥ ਜਗਨ੍ਮੋਹਿਨੀਯਂ ਤੁ ਵਾਗ੍ਵਾਦਿਨੀਯਂ ਸੁਹ੍ਰਿਤ੍ਪੋਸ਼ਿਣੀਸ਼ਤ੍ਰੁਸਂਹਾਰਣੀਯਮ੍ । ਵਚਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀਯਂ ਕਿਮੁਚ੍ਚਾਟਨੀਯਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ॥ ੨॥ ਇਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦਾਤ੍ਰੀ ਪੁਨਃ ਕਲ੍ਪਵਲ੍ਲੀ ਮਨੋਜਾਸ੍ਤੁ ਕਾਮਾਨ੍ ਯਥਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ । ਤਥਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾਰ੍ਥਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ॥ ੩॥ ਸੁਰਾਪਾਨਮਤ੍ਤਾ ਸੁਭਕ੍ਤਾਨੁਰਕ੍ਤਾ ਲਸਤ੍ਪੂਤਚਿਤ੍ਤੇ ਸਦਾਵਿਰ੍ਭਵਤ੍ਤੇ । ਜਪਧ੍ਯਾਨਪੂਜਾਸੁਧਾਧੌਤਪਙ੍ਕਾ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ॥ ੪॥ ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਕਨ੍ਦਂ ਹਸਨ੍ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦਂ ਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੋਟਿਪ੍ਰਭਾਪੁਞ੍ਜਬਿਮ੍ਬਮ੍ । ਮੁਨੀਨਾਂ ਕਵੀਨਾਂ ਹ੍ਰਿਦਿ ਦ੍ਯੋਤਯਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ॥ ੫॥ ਮਹਾਮੇਘਕਾਲੀ ਸੁਰਕ੍ਤਾਪਿ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਰ੍ਯੋਗਮਾਯਾ । ਨ ਬਾਲਾ ਨ ਵ੍ਰਿਦ੍ਧਾ ਨ ਕਾਮਾਤੁਰਾਪਿ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ॥ ੬॥ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵਾਪਰਾਧਂ ਮਹਾਗੁਪ੍ਤਭਾਵਂ ਮਯਾ ਲੋਕਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ੍ਰਿਤਂ ਯਤ੍ । ਤਵ ਧ੍ਯਾਨਪੂਤੇਨ ਚਾਪਲ੍ਯਭਾਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ॥ ੭॥ (ਫਲਸ਼੍ਰੁਤਿਃ) ਯਦਿ ਧ੍ਯਾਨਯੁਕ੍ਤਂ ਪਠੇਦ੍ ਯੋ ਮਨੁਸ਼੍ਯਸ੍- ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲੋ ਭਵੇਚ੍ਚ । ਗ੍ਰਿਹੇ ਚਾਸ਼੍ਟਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਮ੍ਰਿਤੇ ਚਾਪਿ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ॥ ੮॥ ॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਚ੍ਛਙ੍ਕਰਾਚਾਰ੍ਯਵਿਰਚਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਕਾਲਿਕਾਸ਼੍ਟਕਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ॥
dhyānam | galadraktamuṇḍāvalīkaṇṭhamālā mahoghorarāvā sudaṃṣṭrā karālā | vivastrā śmaśānālayā muktakeśī mahākālakāmākulā kālikeyam || 1|| bhujevāmayugme śiro'siṃ dadhānā varaṃ dakṣayugme'bhayaṃ vai tathaiva | sumadhyā'pi tuṅgastanā bhāranamrā lasadraktasṛkkadvayā susmitāsyā || 2|| śavadvandvakarṇāvataṃsā sukeśī lasatpretapāṇiṃ prayuktaikakāñcī | śavākāramañcādhirūḍhā śivābhiś- caturdikṣuśabdāyamānā'bhireje || 3|| || atha stutiḥ || virañcyādidevāstrayaste guṇāstrīn samārādhya kālīṃ pradhānā babhūbuḥ | anādiṃ surādiṃ makhādiṃ bhavādiṃ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 1|| jaganmohinīyaṃ tu vāgvādinīyaṃ suhṛtpoṣiṇīśatrusaṃhāraṇīyam | vacastambhanīyaṃ kimuccāṭanīyaṃ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 2|| iyaṃ svargadātrī punaḥ kalpavallī manojāstu kāmān yathārthaṃ prakuryāt | tathā te kṛtārthā bhavantīti nityaṃ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 3|| surāpānamattā subhaktānuraktā lasatpūtacitte sadāvirbhavatte | japadhyānapūjāsudhādhautapaṅkā svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 4|| cidānandakandaṃ hasan mandamandaṃ śaraccandrakoṭiprabhāpuñjabimbam | munīnāṃ kavīnāṃ hṛdi dyotayantaṃ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 5|| mahāmeghakālī suraktāpi śubhrā kadācid vicitrākṛtiryogamāyā | na bālā na vṛddhā na kāmāturāpi svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 6|| kṣamasvāparādhaṃ mahāguptabhāvaṃ mayā lokamadhye prakāśikṛtaṃ yat | tava dhyānapūtena cāpalyabhāvāt svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 7|| (phalaśrutiḥ) yadi dhyānayuktaṃ paṭhed yo manuṣyas- tadā sarvaloke viśālo bhavecca | gṛhe cāṣṭasiddhirmṛte cāpi muktiḥ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 8|| || iti śrīmacchaṅkarācāryaviracitaṃ śrīkālikāṣṭakaṃ sampūrṇam ||
ਅਰਥ:'ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵੀ ਕਾਲਿਕਾ (ਕਾਲੀ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕ — ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਗਰ, ਸਾਂਵਲੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੁੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰੀ, ਉਹ ਮਾਂ ਜੋ ਕਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਭੈ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।'
कालिका अष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਕਾਲਿਕਾ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਭਗਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਮਿੱਠੀ ਸਤੁਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
कालिका अष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਭਗਵਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਕਾਲਿਕਾ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ। ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ कालिका अष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ