ਕਾਸ਼ੀ ਪਞ੍ਚਕਮ੍
काशी पञ्चकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
The Kashi Panchakam is traditionally ascribed to Adi Shankaracharya. Adi Shankaracharya’s five verses on Kashi (Varanasi) — revealing the holy city not only as a place but as the inner seat of consciousness: the stilling of the mind is Kashi, and the light of awareness its eternal Ganga.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
It is said that to recite the Kashi Panchakam with a sincere and devoted heart is to draw near to the grace of the divine, which never forsakes those who lovingly call upon it.
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਮਨੋਨਿਵृਤ੍ਤਿਃ ਪਰਮੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸਾ ਤੀਰ੍ਥਵਰ੍ਯਾ ਮਣਿਕਰ੍ਣਿਕਾ ਚ । ਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਵਾਹਾ ਵਿਮਲਾਦਿਗਙ੍ਗਾ ਸਾ ਕਾਸ਼ਿਕਾਹਂ ਨਿਜਬੋਧਰੂਪਾ ॥ ੧॥ ਯਸ੍ਯਾਮਿਦਂ ਕਲ੍ਪਿਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਂ ਚਰਾਚਰਂ ਭਾਤਿ ਮਨੋਵਿਲਾਸਮ੍ । ਸਚ੍ਚਿਤ੍ਸੁਖੈਕਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਰੂਪਾ ਸਾ ਕਾਸ਼ਿਕਾਹਂ ਨਿਜਬੋਧਰੂਪਾ ॥ ੨॥ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ ਛਨ੍ਦ - ਕੋਸ਼ੇषੁ ਪਞ੍ਚਸ੍ਵਧਿਰਾਜਮਾਨਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਤਿਦੇਹਗੇਹਮ੍ । ਸਾਕ੍षੀ ਸ਼ਿਵਃ ਸਰ੍ਵਗਤੋऽਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਸਾ ਕਾਸ਼ਿਕਾਹਂ ਨਿਜਬੋਧਰੂਪਾ ॥ ੩॥ ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ ਛਨ੍ਦ - ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਹਿ ਕਾਸ਼੍ਯਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਕਾਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕਾ । ਸਾ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਦਿਤਾ ਯੇਨ ਤੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਹਿ ਕਾਸ਼ਿਕਾ ॥ ੪॥ ਸ੍ਰਗ੍ਧਰਾ ਛਨ੍ਦ - ਕਾਸ਼ੀਕ੍षੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ-ਜਨਨੀ ਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਜ੍ਞਾਨਗਙ੍ਗਾ । ਭਕ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਗਯੇਯਂ ਨਿਜਗੁਰੁ-ਚਰਣਧ੍ਯਾਨਯੋਗਃ ਪ੍ਰਯਾਗਃ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋऽਯਂ ਤੁਰੀਯਃ ਸਕਲਜਨ-ਮਨਃਸਾਕ੍षਿਭੂਤੋऽਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਦੇਹੇ ਸਰ੍ਵਂ ਮਦੀਯੇ ਯਦਿ ਵਸਤਿ ਪੁਨਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮਨ੍ਯਤ੍ਕਿਮਸ੍ਤਿ ॥ ੫॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਚਾਰ੍ਯਵਿਰਚਿਤਂ ਕਾਸ਼ੀਪਞ੍ਚਕਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ।
manonivṛttiḥ paramopaśāntiḥ sā tīrthavaryā maṇikarṇikā ca | jñānapravāhā vimalādigaṅgā sā kāśikāhaṃ nijabodharūpā || 1|| yasyāmidaṃ kalpitamindrajālaṃ carācaraṃ bhāti manovilāsam | saccitsukhaikā paramātmarūpā sā kāśikāhaṃ nijabodharūpā || 2|| indravajrā chanda - kośeṣu pañcasvadhirājamānā buddhirbhavānī pratidehageham | sākṣī śivaḥ sarvagato'ntarātmā sā kāśikāhaṃ nijabodharūpā || 3|| anuṣṭup chanda - kāśyāṃ hi kāśyate kāśī kāśī sarvaprakāśikā | sā kāśī viditā yena tena prāptā hi kāśikā || 4|| sragdharā chanda - kāśīkṣetraṃ śarīraṃ tribhuvana-jananī vyāpinī jñānagaṅgā | bhaktiḥ śraddhā gayeyaṃ nijaguru-caraṇadhyānayogaḥ prayāgaḥ | viśveśo'yaṃ turīyaḥ sakalajana-manaḥsākṣibhūto'ntarātmā dehe sarvaṃ madīye yadi vasati punastīrthamanyatkimasti || 5|| iti śrīmad śaṅkarācāryaviracitaṃ kāśīpañcakaṃ samāptam |
ਅਰਥ:आदि शंकराचार्य के काशी (वाराणसी) पर पाँच श्लोक — जो पवित्र नगरी को केवल स्थान नहीं अपितु चेतना का अंतर्-आसन बताते हैं: मन का शमन ही काशी है, व ज्ञान का प्रकाश उसकी नित्य गंगा।
काशी पञ्चकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Recitation of the Kashi Panchakam is held to bring the grace, blessings and protection of the deity.
Cultivates devotion, calms the mind and steadies the heart in the Lord’s remembrance.
Most auspicious on Mondays, and during Maha Shivaratri and Shravan.
A treasured Sanskrit hymn, suitable for daily recitation with faith.
काशी पञ्चकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Bathe and sit facing east or north before an image of the deity. Light a lamp and recite the Kashi Panchakam slowly and with devotion. It may be chanted daily, or especially on Mondays and during Maha Shivaratri and Shravan.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ काशी पञ्चकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ