Mantra.Tips
devilalitatripura-sundarisri-vidya

ମନ୍ତ୍ରମାତୃକାପୁଷ୍ପମାଲାସ୍ତଵଃ

मन्त्रमातृकापुष्पमालास्तवः in Odia · ଓଡ଼ିଆ

🕉️ hindu·📿 1× ଜପ·🕐 At the morning and evening twilights (sandhya) daily; especially on Fridays and during Navaratri·📜 Devotional Sri Vidya / Shakta hymn (Stotrarnava); traditionally attributed to Adi Shankaracharya
Share:

ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା

Devotional Sri Vidya / Shakta hymn (Stotrarnava); traditionally attributed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya (traditional attribution) · c. 8th century CE (traditional attribution)

The Mantra Matrika Pushpamala Stava is one of the most refined examples of manasa puja in the Sri Vidya tradition. Rather than describing the Goddess's beauty alone, it leads the worshipper step by step through the full ritual of Devi puja — but performed entirely in contemplation. Its deeper secret lies in its structure: the first letters of the verses are held to spell out the Panchadashi, the fifteen-syllable heart-mantra of Sri Vidya, so that to recite the garland is to silently invoke the mantra. For this reason it is treasured by upasakas as both a hymn and a meditative practice.

ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି

The hymn's own concluding verses declare the fruit of its recitation: the worshipper who offers this garland of mantra-letters at the twilights each day attains a pure mind, has Saraswati dwelling upon his tongue and the world-blessing Lakshmi abiding in his home — the Mother Herself dancing in the lotus of his heart.

ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ

ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ

ଶ୍ଳୋକ 1

କଲ୍ଲୋଲୋଲ୍ଲସିତାମୃତାବ୍ଧିଲହରୀମଧ୍ଯେ ଵିରାଜନ୍ମଣି- ଦ୍ଵୀପେ କଲ୍ପକଵାଟିକାପରିଵୃତେ କାଦମ୍ବଵାଟ୍ଯୁଜ୍ଜ୍ଵଲେ ରତ୍ନସ୍ତମ୍ଭସହସ୍ରନିର୍ମିତସଭାମଧ୍ଯେ ଵିମାନୋତ୍ତମେ ଚିନ୍ତାରତ୍ନଵିନିର୍ମିତଂ ଜନନି ତେ ସିଂହାସନଂ ଭାଵଯେ ॥୧॥

kallolollasitāmṛtābdhi-laharī-madhye virājanmaṇi- dvīpe kalpaka-vāṭikā-parivṛte kādamba-vāṭyujjvale | ratna-stambha-sahasra-nirmita-sabhā-madhye vimānottame cintāratna-vinirmitaṃ janani te siṃhāsanaṃ bhāvaye || 1||

ଅର୍ଥ:१. हे जननी! मैं चिन्तामणि से निर्मित तुम्हारे सिंहासन का ध्यान करता हूँ — जो अमृत-सागर की उत्ताल तरंगों के मध्य देदीप्यमान मणिद्वीप पर, कल्पवृक्ष एवं कदम्ब के उपवनों से घिरे, सहस्र रत्नस्तम्भों से निर्मित सभा के भीतर श्रेष्ठ विमान में स्थित है।

ଶ୍ଳୋକ 2

ଏଣାଙ୍କାନଲଭାନୁମଣ୍ଡଲଲସଚ୍ଛ୍ରୀଚକ୍ରମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତାଂ ବାଲାର୍କଦ୍ଯୁତିଭାସୁରାଂ କରତଲୈଃ ପାଶାଙ୍କୁଶୌ ବିଭ୍ରତୀମ୍ ଚାପଂ ବାଣମପି ପ୍ରସନ୍ନଵଦନାଂ କୌସୁମ୍ଭଵସ୍ତ୍ରାନ୍ଵିତାଂ ତାଂ ତ୍ଵାଂ ଚନ୍ଦ୍ରକଲାଵତଂସମକୁଟାଂ ଚାରୁସ୍ମିତାଂ ଭାଵଯେ ॥୨॥

eṇāṅkānala-bhānu-maṇḍala-lasacchrīcakra-madhye sthitāṃ bālārka-dyuti-bhāsurāṃ karatalaiḥ pāśāṅkuśau bibhratīm | cāpaṃ bāṇam api prasanna-vadanāṃ kausumbha-vastrānvitāṃ tāṃ tvāṃ candra-kalāvataṃsa-makuṭāṃ cāru-smitāṃ bhāvaye || 2||

ଅର୍ଥ:२. मैं तुम्हारा ध्यान करता हूँ — जो चन्द्र, अग्नि एवं सूर्य के मण्डलों से दीप्त श्रीचक्र के मध्य विराजमान हो, उदित सूर्य-सी अरुण कान्ति वाली, हाथों में पाश, अंकुश, धनुष एवं बाण धारण किए, प्रसन्न मुख वाली, कुसुम्भ-वस्त्र पहने, चन्द्रकला से अलंकृत मुकुटधारिणी और मधुर मुस्कान वाली हो।

ଶ୍ଳୋକ 3

ଈଶାନାଦିପଦଂ ଶିଵୈକଫଲଦଂ ରତ୍ନାସନଂ ତେ ଶୁଭଂ ପାଦ୍ଯଂ କୁଙ୍କୁମଚନ୍ଦନାଦିଭରିତୈରର୍ଘ୍ଯଂ ସରତ୍ନାକ୍ଷତୈଃ ଶୁଦ୍ଧୈରାଚମନୀଯକଂ ତଵ ଜଲୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ମଯା କଲ୍ପିତଂ କାରୁଣ୍ଯାମୃତଵାରିଧେ ତଦଖିଲଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଯେ କଲ୍ପତାମ୍ ॥୩॥

īśānādi-padaṃ śivaika-phaladaṃ ratnāsanaṃ te śubhaṃ pādyaṃ kuṅkuma-candanādi-bharitair arghyaṃ saratnākṣataiḥ | śuddhair ācamanīyakaṃ tava jalair bhaktyā mayā kalpitaṃ kāruṇyāmṛta-vāridhe tad akhilaṃ santuṣṭaye kalpatām || 3||

ଅର୍ଥ:३. ईशान पद पर स्थित, शिवरूपी एकमात्र फल देने वाला यह शुभ रत्नासन, कुंकुम-चन्दन से युक्त पाद्य, रत्न एवं अक्षत से अर्घ्य, और शुद्ध जल से आचमनीय — हे करुणामृत के सागर! भक्तिपूर्वक मेरे द्वारा कल्पित यह सब तुम्हारी सन्तुष्टि के लिए हो।

ଶ୍ଳୋକ 4

ଲକ୍ଷ୍ଯେ ଯୋଗିଜନସ୍ଯ ରକ୍ଷିତଜଗଜ୍ଜାଲେ ଵିଶାଲେକ୍ଷଣେ ପ୍ରାଲେଯାମ୍ବୁପଟୀରକୁଙ୍କୁମଲସତ୍କର୍ପୂରମିଶ୍ରୋଦକୈଃ ଗୋକ୍ଷୀରୈରପି ନାଲିକେରସଲିଲୈଃ ଶୁଦ୍ଧୋଦକୈର୍ମନ୍ତ୍ରିତୈଃ ସ୍ନାନଂ ଦେଵି ଧିଯା ମଯୈତଦଖିଲଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଯେ କଲ୍ପତାମ୍ ॥୪॥

lakṣye yogi-janasya rakṣita-jagaj-jāle viśālekṣaṇe prāleyāmbu-paṭīra-kuṅkuma-lasat-karpūra-miśrodakaiḥ | go-kṣīrair api nālikera-salilaiḥ śuddhodakair mantritaiḥ snānaṃ devi dhiyā mayaitad akhilaṃ santuṣṭaye kalpatām || 4||

ଅର୍ଥ:४. हे विशाल नेत्रों वाली, योगिजनों के ध्येय, जगज्जाल की रक्षिके! हिम-शीतल चन्दन, कुंकुम एवं कर्पूर मिश्रित जल से, गोदुग्ध, नारिकेल-जल एवं अभिमन्त्रित शुद्ध जल से — मेरे द्वारा भावना से अर्पित यह स्नान सब तुम्हारी सन्तुष्टि के लिए हो।

ଶ୍ଳୋକ 5

ହ୍ରୀଙ୍କାରାଙ୍କିତମନ୍ତ୍ରଲକ୍ଷିତତନୋ ହେମାଚଲାତ୍ସଞ୍ଚିତୈ- ର୍ରତ୍ନୈରୁଜ୍ଜ୍ଵଲମୁତ୍ତରୀଯସହିତଂ କୌସୁମ୍ଭଵର୍ଣାଂଶୁକମ୍ ମୁକ୍ତାସନ୍ତତିଯଜ୍ଞସୂତ୍ରମମଲଂ ସୌଵର୍ଣତନ୍ତୂଦ୍ଭଵଂ ଦତ୍ତଂ ଦେଵି ଧିଯା ମଯୈତଦଖିଲଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଯେ କଲ୍ପତାମ୍ ॥୫॥

hrīṅkārāṅkita-mantra-lakṣita-tano hemācalāt sañcitai- r ratnair ujjvalam uttarīya-sahitaṃ kausumbha-varṇāṃśukam | muktā-santati-yajña-sūtram amalaṃ sauvarṇa-tantūdbhavaṃ dattaṃ devi dhiyā mayaitad akhilaṃ santuṣṭaye kalpatām || 5||

ଅର୍ଥ:५. हे ह्रीङ्कारयुक्त मन्त्र से लक्षित स्वरूप वाली देवी! स्वर्णगिरि से संचित रत्नों से उज्ज्वल उत्तरीय सहित कुसुम्भ-वर्ण वस्त्र, और स्वर्णतन्तु से बना मुक्तामय निर्मल यज्ञोपवीत — मेरे द्वारा भावना से अर्पित यह सब तुम्हारी सन्तुष्टि के लिए हो।

ଶ୍ଳୋକ 6

ହଂସୈରପ୍ଯତିଲୋଭନୀଯଗମନେ ହାରାଵଲୀମୁଜ୍ଜ୍ଵଲାଂ ହିନ୍ଦୋଲଦ୍ଯୁତିହୀରପୂରିତତରେ ହେମାଙ୍ଗଦେ କଙ୍କଣେ ମଞ୍ଜୀରୌ ମଣିକୁଣ୍ଡଲେ ମକୁଟମପ୍ଯର୍ଧେନ୍ଦୁଚୂଡାମଣିଂ ନାସାମୌକ୍ତିକମଙ୍ଗୁଲୀଯକଟକୌ କାଞ୍ଚୀମପି ସ୍ଵୀକୁରୁ ॥୬॥

haṃsair apy ati-lobhanīya-gamane hārāvalīm ujjvalāṃ hindola-dyuti-hīra-pūritatare hemāṅgade kaṅkaṇe | mañjīrau maṇi-kuṇḍale makuṭam apy ardhendu-cūḍāmaṇiṃ nāsā-mauktikam aṅgulīya-kaṭakau kāñcīm api svīkuru || 6||

ଅର୍ଥ:६. हे हंसों को भी लज्जित करने वाली गति वाली! उज्ज्वल हारावली, झूलते हीरों से भरे स्वर्ण-अंगद एवं कंगन, नूपुर, मणिकुण्डल, अर्धचन्द्र-चूड़ामणि युक्त मुकुट, नासा-मौक्तिक, अँगूठियाँ, कटक एवं काञ्ची — इन सबको स्वीकार करो।

ଶ୍ଳୋକ 7

ସର୍ଵାଙ୍ଗେ ଘନସାରକୁଙ୍କୁମଘନଶ୍ରୀଗନ୍ଧପଙ୍କାଙ୍କିତଂ କସ୍ତୂରୀତିଲକଂ ଫାଲଫଲକେ ଗୋରୋଚନାପତ୍ରକମ୍ ଗଣ୍ଡାଦର୍ଶନମଣ୍ଡଲେ ନଯନଯୋର୍ଦିଵ୍ଯାଞ୍ଜନଂ ତେଽଞ୍ଚିତଂ କଣ୍ଠାବ୍ଜେ ମୃଗନାଭିପଙ୍କମମଲଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରୀତଯେ କଲ୍ପତାମ୍ ॥୭॥

sarvāṅge ghana-sāra-kuṅkuma-ghana-śrī-gandha-paṅkāṅkitaṃ kastūrī-tilakaṃ ca phāla-phalake gorocanā-patrakam | gaṇḍādarśana-maṇḍale nayanayor divyāñjanaṃ te'ñcitaṃ kaṇṭhābje mṛga-nābhi-paṅkam amalaṃ tvat-prītaye kalpatām || 7||

ଅର୍ଥ:७. कर्पूर, कुंकुम एवं श्रीगन्ध-चन्दन से तुम्हारे सर्वांग का लेपन, भालप्रदेश पर कस्तूरी-तिलक एवं गोरोचना-पत्र, दर्पण-सम कपोलों पर नेत्रों में दिव्य अंजन, और कण्ठ-कमल पर निर्मल मृगनाभि-पंक — यह सब तुम्हारी प्रीति के लिए हो।

ଶ୍ଳୋକ 8

କଲ୍ହାରୋତ୍ପଲମଲ୍ଲିକାମରୁଵକୈଃ ସୌଵର୍ଣପଙ୍କେରୁହୈ- ର୍ଜାତୀଚମ୍ପକମାଲତୀଵକୁଲକୈର୍ମନ୍ଦାରକୁନ୍ଦାଦିଭିଃ କେତକ୍ଯା କରଵୀରକୈର୍ବହୁଵିଧୈଃ କ୍ଲୃପ୍ତାଃ ସ୍ରଜୋ ମାଲିକାଃ ସଙ୍କଲ୍ପେନ ସମର୍ପଯାମି ଵରଦେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଯେ ଗୃହ୍ଯତାମ୍ ॥୮॥

kalhārotpala-mallikā-maruvakaiḥ sauvarṇa-paṅkeruhai- r jātī-campaka-mālatī-vakulakair mandāra-kundādibhiḥ | ketakyā karavīrakair bahu-vidhaiḥ kḷptāḥ srajo mālikāḥ saṅkalpena samarpayāmi varade santuṣṭaye gṛhyatām || 8||

ଅର୍ଥ:८. हे वरदे! कल्हार, उत्पल, मल्लिका, मरुवक, स्वर्ण-कमल, जाती, चम्पक, मालती, वकुल, मन्दार, कुन्द, केतकी एवं करवीर आदि अनेक पुष्पों से गूँथी मालाएँ मैं सङ्कल्प से अर्पित करता हूँ — तुम्हारी सन्तुष्टि के लिए ग्रहण करो।

ଶ୍ଳୋକ 9

ହନ୍ତାରଂ ମଦନସ୍ଯ ନନ୍ଦଯସି ଯୈରଙ୍ଗୈରନଙ୍ଗୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈ- ର୍ଯୈର୍ଭୃଙ୍ଗାଵଲିନୀଲକୁନ୍ତଲଭରୈର୍ବଧ୍ନାସି ତସ୍ଯାଶଯମ୍ ତାନୀମାନି ତଵାମ୍ବ କୋମଲତରାଣ୍ଯାମୋଦଲୀଲାଗୃହା- ଣ୍ଯାମୋଦାଯ ଦଶାଙ୍ଗଗୁଗ୍ଗୁଲୁଘୃତୈର୍ଧୂପୈରହଂ ଧୂପଯେ ॥୯॥

hantāraṃ madanasya nandayasi yair aṅgair anaṅgojjvalai- r yair bhṛṅgāvali-nīla-kuntala-bharair badhnāsi tasyāśayam | tānīmāni tavāmba komalatarāṇy āmoda-līlā-gṛhā- ṇy āmodāya daśāṅga-guggulu-ghṛtair dhūpair ahaṃ dhūpaye || 9||

ଅର୍ଥ:९. हे अम्ब! जिन अनंग-दीप्त अंगों से तुम कामारि शिव को आनन्दित करती हो, और जिन भ्रमर-सम श्याम केशों से उनके चित्त को बाँधती हो — तुम्हारे उन कोमलतर सुगन्ध-लीलागृहों के आमोद हेतु मैं दशांग गुग्गुल एवं घृत के धूप अर्पित करता हूँ।

ଶ୍ଳୋକ 10

ଲକ୍ଷ୍ମୀମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଯାମି ରତ୍ନନିଵହୋଦ୍ଭାସ୍ଵତ୍ତରେ ମନ୍ଦିରେ ମାଲାରୂପଵିଲମ୍ବିତୈର୍ମଣିମଯସ୍ତମ୍ଭେଷୁ ସମ୍ଭାଵିତୈଃ ଚିତ୍ରୈର୍ହାଟକପୁତ୍ରିକାକରଧୃତୈର୍ଗଵ୍ଯୈର୍ଘୃତୈର୍ଵର୍ଧିତୈ- ର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦୀପଗଣୈର୍ଧିଯା ଗିରିସୁତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଯେ କଲ୍ପତାମ୍ ॥୧୦॥

lakṣmīm ujjvalayāmi ratna-nivahodbhāsvattare mandire mālā-rūpa-vilambitair maṇi-maya-stambheṣu sambhāvitaiḥ | citrair hāṭaka-putrikā-kara-dhṛtair gavyair ghṛtair vardhitai- r divyair dīpa-gaṇair dhiyā girisute santuṣṭaye kalpatām || 10||

ଅର୍ଥ:१०. हे गिरिसुते! रत्नराशियों से देदीप्यमान तुम्हारे मन्दिर में, मणिमय स्तम्भों पर मालारूप में लटके, स्वर्ण-पुत्रिकाओं के हाथों में धारित, गोघृत से वर्धित विचित्र दिव्य दीप-समूहों से मैं भावना से लक्ष्मी (कान्ति) को उज्ज्वल करता हूँ — तुम्हारी सन्तुष्टि के लिए।

ଶ୍ଳୋକ 11

ହ୍ରୀଙ୍କାରେଶ୍ଵରି ତପ୍ତହାଟକକୃତୈଃ ସ୍ଥାଲୀସହସ୍ରୈର୍ଭୃତଂ ଦିଵ୍ଯାନ୍ନଂ ଘୃତସୂପଶାକଭରିତଂ ଚିତ୍ରାନ୍ନଭେଦଂ ତଥା ଦୁଗ୍ଧାନ୍ନଂ ମଧୁଶର୍କରାଦଧିଯୁତଂ ମାଣିକ୍ଯପାତ୍ରେ ସ୍ଥିତଂ ମାଷାପୂପସହସ୍ରମମ୍ବ ସଫଲଂ ନୈଵେଦ୍ଯମାଵେଦଯେ ॥୧୧॥

hrīṅkāreśvari tapta-hāṭaka-kṛtaiḥ sthālī-sahasrair bhṛtaṃ divyānnaṃ ghṛta-sūpa-śāka-bharitaṃ citrānna-bhedaṃ tathā | dugdhānnaṃ madhu-śarkarā-dadhi-yutaṃ māṇikya-pātre sthitaṃ māṣāpūpa-sahasram amba saphalaṃ naivedyam āvedaye || 11||

ଅର୍ଥ:११. हे ह्रीङ्कारेश्वरि! तप्त स्वर्ण के सहस्र पात्रों में भरे दिव्यान्न, घृत-सूप-शाक से युक्त, विविध चित्रान्न, मधु-शर्करा-दधि सहित माणिक्य-पात्र में स्थित दुग्धान्न, एवं सहस्र माष-अपूप — हे अम्ब! यह सफल नैवेद्य मैं निवेदित करता हूँ।

ଶ୍ଳୋକ 12

ସଚ୍ଛାଯୈର୍ଵରକେତକୀଦଲରୁଚା ତାମ୍ବୂଲଵଲ୍ଲୀଦଲୈଃ ପୂଗୈର୍ଭୂରିଗୁଣୈଃ ସୁଗନ୍ଧିମଧୁରୈଃ କର୍ପୂରଖଣ୍ଡୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ ମୁକ୍ତାଚୂର୍ଣଵିରାଜିତୈର୍ବହୁଵିଧୈର୍ଵକ୍ତ୍ରାମ୍ବୁଜାମୋଦନୈଃ ପୂର୍ଣା ରତ୍ନକଲାଚିକା ତଵ ମୁଦେ ନ୍ଯସ୍ତା ପୁରସ୍ତାଦୁମେ ॥୧୨॥

sacchāyair vara-ketakī-dala-rucā tāmbūla-vallī-dalaiḥ pūgair bhūri-guṇaiḥ sugandhi-madhuraiḥ karpūra-khaṇḍojjvalaiḥ | muktā-cūrṇa-virājitair bahu-vidhair vaktrāmbujāmodanaiḥ pūrṇā ratna-kalācikā tava mude nyastā purastād ume || 12||

ଅର୍ଥ:१२. हे उमे! सुन्दर केतकी-दल सी कान्ति वाले ताम्बूल-पत्र, अनेक गुणों वाले सुगन्धित-मधुर पूग, कर्पूर-खण्डों से उज्ज्वल, मुक्ताचूर्ण से सुशोभित, मुख-कमल को सुवासित करने वाले — इन अनेक भोग्यों से पूर्ण रत्नकलाचिका तुम्हारे आगे तुम्हारे आमोद के लिए रखी गई है।

ଶ୍ଳୋକ 13

କନ୍ଯାଭିଃ କମନୀଯକାନ୍ତିଭିରଲଙ୍କାରାମଲାରାର୍ତିକାଂ ପାତ୍ରେ ମୌକ୍ତିକଚିତ୍ରପଙ୍କ୍ତିଵିଲସତ୍କର୍ପୂରଦୀପାଵଲିଃ ଉତ୍ତତ୍ତାଲମୃଦଙ୍ଗଗୀତସହିତଂ ନୃତ୍ଯତ୍ପଦାମ୍ଭୋରୁହଂ ମନ୍ତ୍ରାରାଧନପୂର୍ଵକଂ ସୁଵିହିତଂ ନୀରାଜନଂ ଗୃହ୍ଯତାମ୍ ॥୧୩॥

kanyābhiḥ kamanīya-kāntibhir alaṅkārāmalārārtikāṃ pātre mauktika-citra-paṅkti-vilasat-karpūra-dīpāvaliḥ | uttat-tāla-mṛdaṅga-gīta-sahitaṃ nṛtyat-padāmbhoruhaṃ mantrārādhana-pūrvakaṃ suvihitaṃ nīrājanaṃ gṛhyatām || 13||

ଅର୍ଥ:१३. मन्त्र-आराधनापूर्वक भलीभाँति किया गया यह नीराजन ग्रहण करो — जिसे मनोहर कान्ति वाली कन्याएँ निर्मल आरार्तिका-पात्र, मुक्ता-पंक्तियों से दीप्त कर्पूर-दीपावली लिए, ताल-मृदंग-गीत सहित नृत्य करते हुए चरण-कमलों से करती हैं।

ଶ୍ଳୋକ 14

ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମୌକ୍ତିକଲକ୍ଷକଲ୍ପିତସିତଚ୍ଛତ୍ରଂ ତୁ ଧତ୍ତେ ରସା- ଦିନ୍ଦ୍ରାଣୀ ରତିଶ୍ଚ ଚାମରଵରେ ଧତ୍ତେ ସ୍ଵଯଂ ଭାରତୀ ଵୀଣାମେଣଵିଲୋଚନାଃ ସୁମନସାଂ ନୃତ୍ଯନ୍ତି ତଦ୍ରାଗଵ- ଦ୍ଭାଵୈରାଙ୍ଗିକସାତ୍ତ୍ଵିକୈଃ ସ୍ଫୁଟରସଂ ମାତସ୍ତଦାକର୍ଣ୍ଯତାମ୍ ॥୧୪॥

lakṣmīr mauktika-lakṣa-kalpita-sitacchatraṃ tu dhatte rasā- d indrāṇī ca ratiś ca cāmara-vare dhatte svayaṃ bhāratī | vīṇām eṇa-vilocanāḥ sumanasāṃ nṛtyanti tad-rāgava- d bhāvair āṅgika-sāttvikaiḥ sphuṭa-rasaṃ mātas tad ākarṇyatām || 14||

ଅର୍ଥ:१४. लक्ष्मी प्रेमपूर्वक लाख मोतियों से बना श्वेत छत्र धारण करती हैं; इन्द्राणी एवं रति श्रेष्ठ चामर ढुलाती हैं; भारती (सरस्वती) स्वयं वीणा बजाती हैं; और मृगनयनी देवांगनाएँ उस राग के अनुरूप आंगिक-सात्त्विक भावों से स्फुट रस के साथ नृत्य करती हैं — हे मात:! उसे सुनो।

ଶ୍ଳୋକ 15

ହ୍ରୀଙ୍କାରତ୍ରଯସମ୍ପୁଟେନ ମନୁନୋପାସ୍ଯେ ତ୍ରଯୀମୌଲିଭି- ର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ଲକ୍ଷ୍ଯତନୋ ତଵ ସ୍ତୁତିଵିଧୌ କୋ ଵା କ୍ଷମେତାମ୍ବିକେ ସଲ୍ଲାପାଃ ସ୍ତୁତଯଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଶତଂ ସଞ୍ଚାର ଏଵାସ୍ତୁ ତେ ସଂଵେଶୋ ନମସଃ ସହସ୍ରମଖିଲଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରୀତଯେ କଲ୍ପତାମ୍ ॥୧୫॥

hrīṅkāra-traya-sampuṭena manunopāsye trayī-maulibhi- r vākyair lakṣya-tano tava stuti-vidhau ko vā kṣametāmbike | sallāpāḥ stutayaḥ pradakṣiṇa-śataṃ sañcāra evāstu te saṃveśo namasaḥ sahasram akhilaṃ tvat-prītaye kalpatām || 15||

ଅର୍ଥ:१५. हे अम्बिके! त्रिविध ह्रीङ्कार से सम्पुटित मन्त्र से मैं उपासना करता हूँ; वेदान्त-वाक्यों से लक्षित स्वरूप वाली तुम्हारी स्तुति करने में कौन समर्थ है? मेरे वार्तालाप तुम्हारी स्तुतियाँ हों, मेरा भ्रमण सौ प्रदक्षिणाएँ हो, और मेरा शयन सहस्र नमस्कार — यह सब तुम्हारी प्रीति के लिए हो।

ଶ୍ଳୋକ 16

ଶ୍ରୀମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷରମାଲଯା ଗିରିସୁତାଂ ଯଃ ପୂଜଯେଚ୍ଚେତସା ସନ୍ଧ୍ଯାସୁ ପ୍ରତିଵାସରଂ ସୁନିଯତସ୍ତସ୍ଯାମଲଂ ସ୍ଯାନ୍ମନଃ ଚିତ୍ତାମ୍ଭୋରୁହମଣ୍ଡପେ ଗିରିସୁତା ନୃତ୍ତଂ ଵିଧତ୍ତେ ରସା- ଦ୍ଵାଣୀ ଵକ୍ତ୍ରସରୋରୁହେ ଜଲଧିଜା ଗେହେ ଜଗନ୍ମଙ୍ଗଲା ॥୧୬॥

śrī-mantrākṣara-mālayā girisutāṃ yaḥ pūjayec cetasā sandhyāsu prati-vāsaraṃ su-niyatas tasyāmalaṃ syān manaḥ | cittāmbhoruha-maṇḍape girisutā nṛttaṃ vidhatte rasā- d vāṇī vaktra-saroruhe jaladhi-jā gehe jagan-maṅgalā || 16||

ଅର୍ଥ:१६. जो संयमी पुरुष प्रतिदिन सन्ध्याओं में इस मन्त्राक्षर-माला से चित्त में गिरिसुता की पूजा करता है, उसका मन निर्मल हो जाता है — उसके चित्त-कमल के मण्डप में गिरिसुता प्रेमपूर्वक नृत्य करती हैं, उसके मुख-कमल पर सरस्वती और उसके घर में जगन्मंगला लक्ष्मी निवास करती हैं।

ଶ୍ଳୋକ 17

ଇତି ଗିରିଵରପୁତ୍ରୀପାଦରାଜୀଵଭୂଷା ଭୁଵନମଖିଲମେତତ୍ପାତୁ ମାତୃ ପ୍ରସନ୍ନା ଶିଵପଦମକରନ୍ଦସ୍ଯନ୍ଦିନୀଯଂ ନିବଦ୍ଧା ମଦଯତୁ କଵିଭୃଙ୍ଗାନ୍ମାତୃକାପୁଷ୍ପମାଲା ॥୧୭॥

iti giri-vara-putrī-pāda-rājīva-bhūṣā bhuvanam akhilam etat pātu mātṛ prasannā | śiva-pada-makaranda-syandinī iyaṃ nibaddhā madayatu kavi-bhṛṅgān mātṛkā-puṣpa-mālā || 17||

ଅର୍ଥ:१७. इस प्रकार गिरिराजपुत्री के चरण-कमलों का आभूषण, शिव-पद-मकरन्द को स्रवित करती हुई यह 'मातृकापुष्पमाला' — प्रसन्न जगन्माता इसके द्वारा इस समस्त संसार की रक्षा करें, और यह कवि-रूपी भ्रमरों को आनन्द से उन्मत्त करे।

ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ

ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ

କଲ୍ଲୋଲୋଲ୍ଲସିତାମୃତାବ୍ଧିଲହରୀମଧ୍ଯେ🔊kallolollasitāmṛtābdhi-laharī-madhyein the midst of the surging waves of the ocean of nectar
ଵିରାଜନ୍ମଣିଦ୍ଵୀପେ🔊virājan-maṇi-dvīpeon the resplendent Island of Gems (Manidvipa)
କଲ୍ପକଵାଟିକାପରିଵୃତେ🔊kalpaka-vāṭikā-parivṛtesurrounded by groves of wish-fulfilling Kalpaka trees
ସିଂହାସନଂ ଭାଵଯେ🔊siṃhāsanaṃ bhāvayeI meditate upon (Thy) lion-throne, O Mother (janani)
ଶ୍ରୀଚକ୍ରମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତାଂ🔊śrīcakra-madhye sthitāṃseated in the centre of the Sri Chakra
ପାଶାଙ୍କୁଶୌ ବିଭ୍ରତୀମ୍🔊pāśāṅkuśau bibhratīmbearing the noose (pasha) and the goad (ankusha)
ଚାପଂ ବାଣମପି🔊cāpaṃ bāṇam apias well as the bow and the arrow (in Her hands)
ଚନ୍ଦ୍ରକଲାଵତଂସମକୁଟାଂ🔊candra-kalāvataṃsa-makuṭāṃwhose crown is adorned with the crescent moon
ପାଦ୍ଯଂ ... ଅର୍ଘ୍ଯଂ ... ଆଚମନୀଯକଂ🔊pādyaṃ ... arghyaṃ ... ācamanīyakaṃthe water for washing the feet, the offering of arghya, and water for sipping (the upacharas of worship)
କାରୁଣ୍ଯାମୃତଵାରିଧେ🔊kāruṇyāmṛta-vāridheO Ocean of the nectar of compassion
ସନ୍ତୁଷ୍ଟଯେ କଲ୍ପତାମ୍🔊santuṣṭaye kalpatāmmay (this offering) serve for Thy complete satisfaction (the refrain of most verses)
ସ୍ନାନଂ ଦେଵି ଧିଯା ମଯା🔊snānaṃ devi dhiyā mayāthe ceremonial bath I offer Thee, O Goddess, through my contemplation (mental worship)
ହ୍ରୀଙ୍କାରାଙ୍କିତମନ୍ତ୍ରଲକ୍ଷିତତନୋ🔊hrīṅkārāṅkita-mantra-lakṣita-tanoO Thou whose form is revealed by the mantra marked with the Hrīṃ-kāra
ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରମ୍ ଅମଲଂ🔊yajña-sūtram amalaṃthe immaculate sacred thread (offered as a string of pearls)
ହାରାଵଲୀମ୍ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲାଂ🔊hārāvalīm ujjvalāṃthe brilliant rows of necklaces (offered as ornaments)
ଘନସାରକୁଙ୍କୁମଶ୍ରୀଗନ୍ଧ🔊ghana-sāra-kuṅkuma-śrī-gandhacamphor, saffron and fragrant sandal-paste (offered for anointing)
ସ୍ରଜୋ ମାଲିକାଃ ସମର୍ପଯାମି🔊srajo mālikāḥ samarpayāmiI offer (in contemplation) garlands of many kinds of flowers
ଧୂପୈର୍ ଅହଂ ଧୂପଯେ🔊dhūpair ahaṃ dhūpayeI offer the fragrant incense (dhupa) of guggulu and ghee
ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଦୀପଗଣୈଃ🔊divyair dīpa-gaṇaiḥwith rows of divine lamps (offering of dipa)
ନୈଵେଦ୍ଯମ୍ ଆଵେଦଯେ🔊naivedyam āvedayeI present the food-offering (naivedya) of varied dishes
ନୀରାଜନଂ ଗୃହ୍ଯତାମ୍🔊nīrājanaṃ gṛhyatāmmay the waving of lights (arati/nirajana) be accepted
ଶ୍ରୀମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷରମାଲଯା ... ପୂଜଯେତ୍🔊śrī-mantrākṣara-mālayā ... pūjayetwhoever worships the Mountain-Daughter with this garland of mantra-letters (the phala-shruti)
ମାତୃକାପୁଷ୍ପମାଲା🔊mātṛkā-puṣpa-mālāthis 'flower-garland of the mantra-letters (matrikas)' — the title of the hymn

मन्त्रमातृकापुष्पमालास्तवः ପାଠର ଲାଭ

A complete manasa puja (mental worship) of Lalita Tripurasundari that requires no external materials — only devotion and imagination

Each verse offers a different upachara (service) to the Goddess, teaching the full sequence of Devi worship

The verse-initials secretly contain the Panchadashi (fifteen-syllable) mantra, making the hymn itself a form of Sri Vidya japa

The closing phala-shruti promises a pure mind, the indwelling of Saraswati in speech, and Lakshmi's abode in the home

Cultivates one-pointed visualisation of the Mother seated in the Sri Chakra on Manidvipa

Bestows devotion, eloquence, prosperity and inner purity on the daily reciter

Especially powerful for those who cannot perform elaborate external puja but wish to worship the Devi fully

मन्त्रमातृकापुष्पमालास्तवः ପାଠ ବିଧି

ଜପ ସଂଖ୍ୟା1ଥର
ଉତ୍ତମ ସମୟAt the morning and evening twilights (sandhya) daily; especially on Fridays and during Navaratri

This is a manasa-puja stotram: as you chant, mentally visualise and offer each upachara to the Goddess in turn — seat Her on the jewelled throne, give the bath, robes, ornaments, sandal-paste, flowers, incense, lamps, food, betel and arati, exactly as the verses describe. Recite slowly at the twilights, holding the image of the Mother seated in the Sri Chakra. Conclude with the sixteenth and seventeenth verses, surrendering all action to Her. No physical materials are needed; the worship is performed entirely in the mind.

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ मन्त्रमातृकापुष्पमालास्तवः ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଦିଆଯାଇଛି — ସେହି ମୂଳ ଶ୍ଳୋକ, ଅକ୍ଷର-ଅକ୍ଷର ଲିପ୍ୟନ୍ତରିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସହଜରେ ପଢ଼ି ଜପ କରିପାରିବେ। ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି (କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍) ଛୁଇଁ ତାହାର ପାଠ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ହଁ — କେବଳ ଲିପି ବଦଳେ; ଶବ୍ଦ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥ ମୂଳ ହିଁ ରହେ। ଏହି ପୃଷ୍ଠାର ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ, ଲାଭ ଓ ପାଠ ବିଧି ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।
It is a seventeen-verse Sanskrit hymn of mental worship (manasa puja) of the Divine Mother Lalita Tripurasundari, attributed to Adi Shankaracharya. In each verse the devotee imagines offering the Goddess a different service — throne, bath, ornaments, flowers, incense, food, arati — concluding 'may it be for Thy satisfaction.'
'Matrika' refers to the sacred letters/syllables of mantra, and 'pushpamala' means flower-garland. The hymn is a garland of mantra-letters: the opening syllables of its verses are traditionally said to weave the fifteen-syllable Panchadashi mantra of Sri Vidya, so the stotra is itself a hidden form of the mantra.
No. This is manasa puja — worship performed in the mind. You offer everything in imagination as you recite. This makes it a complete and powerful form of Devi worship even when no physical materials or temple are available.
She is Lalita Tripurasundari (Rajarajeshwari), the supreme Goddess of the Sri Vidya tradition, visualised seated on the Island of Gems (Manidvipa) in the heart of the Sri Chakra, bearing the noose, goad, sugarcane bow and flower-arrows.

ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଉପଯୋଗୀ ଲାଗିଲା କି? ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ 🙏

Share:

ସମ୍ପୂର୍ଣ मन्त्रमातृकापुष्पमालास्तवः ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ