નાસદીય સૂક્તમ્
नासदीय सूक्तम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
ઉત્પત્તિ અને કથા
Rigveda, Mandala 10, Sukta 129 · Rishi Parameshthi Prajapati (traditional) · c. 1500-1200 BCE
The Nasadiya Sukta appears near the close of the Rigveda, in its tenth and most philosophical Mandala. Traditionally ascribed to the seer Parameshthi Prajapati, it marks a turning point in Vedic thought — from the praise of individual deities toward abstract reflection on the one ultimate source of all. Rather than asserting a creation myth, the seer poses a chain of unanswerable questions, arriving at the One (Tad Ekam) that existed before the duality of being and non-being, and confessing the limits of even divine knowledge.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
Sages hold that the very questions of the Nasadiya Sukta are its power: by refusing easy answers it lifts the mind beyond words to the silent wonder of Brahman. Seekers report that contemplating its closing verse — 'He alone knows, or perhaps even He knows not' — dissolves intellectual pride and opens a deep, peaceful awareness of the mystery underlying all existence.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
નાસદાસીન્નો સદાસીત્તદાનીં નાસીદ્રજો નો વ્યોમા પરો યત્। કિમાવરીવઃ કુહ કસ્ય શર્મન્નમ્ભઃ કિમાસીદ્ગહનં ગભીરમ્॥૧॥
Nasadasinno sadasittadanim nasidrajo no vyoma paro yat; Kimavarivah kuha kasya sharmannambhah kimasidgahanam gabhiram. (1)
અર્થ:तब न असत् था, न सत् था; न अन्तरिक्ष था, न उसके परे आकाश। क्या ढका हुआ था? कहाँ? किसके आश्रय में? क्या गहन-गभीर जल था?
ન મૃત્યુરાસીદમૃતં ન તર્હિ ન રાત્ર્યા અહ્ન આસીત્પ્રકેતઃ। આનીદવાતં સ્વધયા તદેકં તસ્માદ્ધાન્યન્ન પરઃ કિં ચનાસ॥૨॥
Na mrityurasidamritam na tarhi na ratrya ahna asitpraketah; Anidavatam svadhaya tadekam tasmaddhanyanna parah kim chanasa. (2)
અર્થ:तब न मृत्यु थी, न अमरता; न रात्रि का चिह्न था, न दिन का। वह 'एक' वायुरहित होकर अपनी ही शक्ति से श्वास ले रहा था; उससे परे और कुछ भी नहीं था।
તમ આસીત્તમસા ગૂળ્હમગ્રેઽપ્રકેતં સલિલં સર્વમા ઇદમ્। તુચ્છ્યેનાભ્વપિહિતં યદાસીત્તપસસ્તન્મહિનાજાયતૈકમ્॥૩॥
Tama asittamasa gulhamagre'praketam salilam sarvama idam; Tuchyenabhvapihitam yadasittapasastanmahinajayataikam. (3)
અર્થ:आरम्भ में अंधकार से ढका अंधकार था; यह सब अप्रकट जलराशि थी। शून्य से आवृत वह 'एक' तप की महिमा से प्रकट हुआ।
કામસ્તદગ્રે સમવર્તતાધિ મનસો રેતઃ પ્રથમં યદાસીત્। સતો બન્ધુમસતિ નિરવિન્દન્હૃદિ પ્રતીષ્યા કવયો મનીષા॥૪॥
Kamastadagre samavartatadhi manaso retah prathamam yadasit; Sato bandhumasati niravindanhridi pratishya kavayo manisha. (4)
અર્થ:आरम्भ में उसमें काम (इच्छा) उत्पन्न हुई — वही मन का प्रथम बीज था। ऋषियों ने हृदय में विचार करते हुए असत् में सत् का बन्धन खोज निकाला।
તિરશ્ચીનો વિતતો રશ્મિરેષામધઃ સ્વિદાસીદુપરિ સ્વિદાસીત્। રેતોધા આસન્મહિમાન આસન્ત્સ્વધા અવસ્તાત્પ્રયતિઃ પરસ્તાત્॥૫॥
Tirashchino vitato rashmiresham adhah svidasidupari svidasit; Retodha asanmahimana asantsvadha avastatprayatih parastat. (5)
અર્થ:उनकी रश्मि (डोरी) तिरछी फैली हुई थी; क्या नीचे था, क्या ऊपर था? बीजधारी शक्तियाँ थीं, महिमाएँ थीं; नीचे स्वधा, ऊपर प्रयत्न।
કો અદ્ધા વેદ ક ઇહ પ્ર વોચત્કુત આજાતા કુત ઇયં વિસૃષ્ટિઃ। અર્વાગ્દેવા અસ્ય વિસર્જનેનાથા કો વેદ યત આબભૂવ॥૬॥
Ko addha veda ka iha pra vochatkuta ajata kuta iyam visrishtih; Arvagdeva asya visarjanenatha ko veda yata ababhuva. (6)
અર્થ:कौन सचमुच जानता है, यहाँ कौन कह सकता है कि यह सृष्टि कहाँ से उत्पन्न हुई? देवता तो इस सृष्टि के पश्चात् आए; फिर कौन जानता है कि यह कहाँ से हुई?
ઇયં વિસૃષ્ટિર્યત આબભૂવ યદિ વા દધે યદિ વા ન। યો અસ્યાધ્યક્ષઃ પરમે વ્યોમન્ત્સો અઙ્ગ વેદ યદિ વા ન વેદ॥૭॥
Iyam visrishtiryata ababhuva yadi va dadhe yadi va na; Yo asyadhyakshah parame vyomantso anga veda yadi va na veda. (7)
અર્થ:यह सृष्टि जहाँ से उत्पन्न हुई, चाहे इसे धारण किया गया हो या नहीं — परम व्योम में जो इसका अध्यक्ष है, वही जानता है; अथवा सम्भवतः वह भी नहीं जानता।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
नासदीय सूक्तम् પાઠના લાભ
Cultivates deep philosophical reflection on the origin of existence and the cosmos
Considered the high-water mark of Vedic metaphysical thought, prized by seekers of wisdom
Calms the restless mind by turning it toward the great mystery beyond all opposites
Inspires intellectual humility — even the highest knowledge bows before the infinite
A touchstone for meditation on Brahman, the One that breathed before all duality
Frequently studied by scholars, philosophers and spiritual aspirants across the world
नासदीय सूक्तम् જપ વિધિ
This is a contemplative hymn rather than a ritual one. Chant it slowly, ideally one verse at a time, pausing to reflect on its meaning. Sit in a calm posture, recite each of the seven mantras with attention to the open questions they pose, and let the mind rest in the silence and wonder that the verses evoke. It is well suited to svadhyaya (self-study) and meditation rather than counted japa.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ नासदीय सूक्तम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ