ସାଧନ ପଞ୍ଚକମ୍
साधन पञ्चकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ସାଧନ ପଞ୍ଚକମ୍ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାଧନାର ପାଞ୍ଚ ଶ୍ଲୋକ — ଚାଳିଶ ସୂତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମାର୍ଗ: ନିତ୍ୟ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କର, ସ୍ୱକର୍ମ ଭଲ ଭାବେ କର, ତାହାର ଫଳ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର, କାମନା ତ୍ୟାଗ କର, ସଂସାରର ଦୋଷ ଦେଖ, ଆତ୍ମାର ଅନ୍ୱେଷଣ କର, ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କର, ସତ୍ସଙ୍ଗ କର। ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଏହାର ପାଠ ଦିବ୍ୟର କୃପା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
ସାଧନ ପଞ୍ଚକମ୍ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ କରାଯାଏ। ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାଧନାର ପାଞ୍ଚ ଶ୍ଲୋକ — ଚାଳିଶ ସୂତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗ: “ନିତ୍ୟ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କର, ସ୍ୱକର୍ମ ଭଲ ଭାବେ କର, ତାହାର ଫଳ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର, କାମନା ତ୍ୟାଗ କର, ସଂସାରର ଦୋଷ ଦେଖ, ଆତ୍ମାର ଅନ୍ୱେଷଣ କର, ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କର, ସତ୍ସଙ୍ଗ କର…”
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
କୁହାଯାଏ ଯେ ସଚ୍ଚା ଓ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସାଧନ ପଞ୍ଚକମ୍ ପାଠ କରିବା ଦିବ୍ୟର କୃପାର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବା, ଯାହା ପ୍ରେମର ସହିତ ତାହାକୁ ଡାକୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରେ ନାହିଁ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଵେଦୋ ନିତ୍ଯମଧୀଯତାଂ ତଦୁଦିତଂ କର୍ମ ସ୍ଵନୁଷ୍ଠୀଯତାଂ ତେନେଶସ୍ଯ ଵିଧୀଯତାମପଚିତିଃ କାମ୍ଯେ ମତିସ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତାମ୍ । ପାପୌଘଃ ପରିଧୂଯତାଂ ଭଵସୁଖେ ଦୋଷୋଽନୁସନ୍ଧୀଯତା- ମାତ୍ମେଚ୍ଛା ଵ୍ଯଵସୀଯତାଂ ନିଜଗୃହାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଵିନିର୍ଗମ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧॥ ସଙ୍ଗଃ ସତ୍ସୁ ଵିଧୀଯତାଂ ଭଗଵତୋ ଭକ୍ତିର୍ଦୃଢାଽଽଧୀଯତାଂ ଶାନ୍ତ୍ଯାଦିଃ ପରିଚୀଯତାଂ ଦୃଢତରଂ କର୍ମାଶୁ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତାମ୍ । ସଦ୍ଵିଦ୍ଵାନୁପସୃପ୍ଯତାଂ ପ୍ରତିଦିନଂ ତତ୍ପାଦୁକା ସେଵ୍ଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମୈକାକ୍ଷରମର୍ଥ୍ଯତାଂ ଶ୍ରୁତିଶିରୋଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯତାମ୍ ॥ ୨॥ ଵାକ୍ଯାର୍ଥଶ୍ଚ ଵିଚାର୍ଯତାଂ ଶ୍ରୁତିଶିରଃପକ୍ଷଃ ସମାଶ୍ରୀଯତାଂ ଦୁସ୍ତର୍କାତ୍ସୁଵିରମ୍ଯତାଂ ଶ୍ରୁତିମତସ୍ତର୍କୋଽନୁସନ୍ଧୀଯତାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମୀତି ଵିଭାଵ୍ଯତାମହରହର୍ଗର୍ଵଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯତାଂ ଦେହେଽହମ୍ମତିରୁଜ୍ଝ୍ଯତାଂ ବୁଧଜନୈର୍ଵାଦଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯତାମ୍ ॥ ୩॥ କ୍ଷୁଦ୍ଵ୍ଯାଧିଶ୍ଚ ଚିକିତ୍ସ୍ଯତାଂ ପ୍ରତିଦିନଂ ଭିକ୍ଷୌଷଧଂ ଭୁଜ୍ଯତାଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵନ୍ନଂ ନ ତୁ ଯାଚ୍ଯତାଂ ଵିଧିଵଶାତ୍ ପ୍ରାପ୍ତେନ ସନ୍ତୁଷ୍ଯତାମ୍ । ଶୀତୋଷ୍ଣାଦି ଵିଷହ୍ଯତାଂ ନ ତୁ ଵୃଥା ଵାକ୍ଯଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯତା- ମୌଦାସୀନ୍ଯମଭୀପ୍ସ୍ଯତାଂ ଜନକୃପାନୈଷ୍ଠୁର୍ଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯତାମ୍ ॥ ୪ ॥ ଏକାନ୍ତେ ସୁଖମାସ୍ଯତାଂ ପରତରେ ଚେତଃ ସମାଧୀଯତାଂ ପୂର୍ଣାତ୍ମା ସୁସମୀକ୍ଷ୍ଯତାଂ ଜଗଦିଦଂ ତଦ୍ବାଧିତଂ ଦୃଶ୍ଯତାମ୍ । ପ୍ରାକ୍କର୍ମ ପ୍ରଵିଲାପ୍ଯତାଂ ଚିତିବଲାନ୍ନାପ୍ଯୁତ୍ତରୈଃ ଶ୍ଲିଷ୍ଯତାଂ ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ତ୍ଵିହ ଭୁଜ୍ଯତାମଥ ପରବ୍ରହ୍ମାତ୍ମନା ସ୍ଥୀଯତାମ୍ ॥ ୫॥ ॥ ଇତି ପରମହଂସପରିଵ୍ରାଜକାଚାର୍ଯଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କରାଚାର୍ଯଵିରଚିତ ସାଧନ ପଞ୍ଚକଂ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ॥
vedo nityamadhīyatāṃ taduditaṃ karma svanuṣṭhīyatāṃ teneśasya vidhīyatāmapacitiḥ kāmye matistyajyatām | pāpaughaḥ paridhūyatāṃ bhavasukhe doṣo'nusandhīyatā- mātmecchā vyavasīyatāṃ nijagṛhāttūrṇaṃ vinirgamyatām || 1|| saṅgaḥ satsu vidhīyatāṃ bhagavato bhaktirdṛḍhā''dhīyatāṃ śāntyādiḥ paricīyatāṃ dṛḍhataraṃ karmāśu santyajyatām | sadvidvānupasṛpyatāṃ pratidinaṃ tatpādukā sevyatāṃ brahmaikākṣaramarthyatāṃ śrutiśirovākyaṃ samākarṇyatām || 2|| vākyārthaśca vicāryatāṃ śrutiśiraḥpakṣaḥ samāśrīyatāṃ dustarkātsuviramyatāṃ śrutimatastarko'nusandhīyatām | brahmāsmīti vibhāvyatāmaharahargarvaḥ parityajyatāṃ dehe'hammatirujjhyatāṃ budhajanairvādaḥ parityajyatām || 3|| kṣudvyādhiśca cikitsyatāṃ pratidinaṃ bhikṣauṣadhaṃ bhujyatāṃ svādvannaṃ na tu yācyatāṃ vidhivaśāt prāptena santuṣyatām | śītoṣṇādi viṣahyatāṃ na tu vṛthā vākyaṃ samuccāryatā- maudāsīnyamabhīpsyatāṃ janakṛpānaiṣṭhuryamutsṛjyatām || 4 || ekānte sukhamāsyatāṃ paratare cetaḥ samādhīyatāṃ pūrṇātmā susamīkṣyatāṃ jagadidaṃ tadbādhitaṃ dṛśyatām | prākkarma pravilāpyatāṃ citibalānnāpyuttaraiḥ śliṣyatāṃ prārabdhaṃ tviha bhujyatāmatha parabrahmātmanā sthīyatām || 5|| || iti paramahaṃsaparivrājakācāryaśrīmacchaṅkarācāryaviracita sādhana pañcakaṃ sampūrṇam ||
ଅର୍ଥ:ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାଧନାର ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ଳୋକ — ଚାଳିଶ ସୋପାନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗ: “ପ୍ରତିଦିନ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କର, ତୁମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭଲ ଭାବେ କର, ତାହାର ଫଳ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର, ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କର, ପାର୍ଥିବ ଜୀବନର ଦୋଷ ଦେଖ, ଆତ୍ମାକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କର, ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କର, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ କର…”
साधन पञ्चकम् ପାଠର ଲାଭ
ସାଧନ ପଞ୍ଚକମ୍ ର ପାଠ ଦେବତାଙ୍କ କୃପା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନକାରୀ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ଏହା ଭକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଏ, ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ହୃଦୟକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ସ୍ଥିର କରେ।
ସୋମବାରରେ ଏବଂ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଓ ଶ୍ରାବଣରେ ଏହାର ପାଠ ସର୍ବାଧିକ ଶୁଭ।
ଏହା ଗୋଟିଏ ଅମୂଲ୍ୟ ସଂସ୍କୃତ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଦୈନିକ ପାଠ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
साधन पञ्चकम् ପାଠ ବିଧି
ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ମୁଖରେ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସନ୍ତୁ। ଦୀପ ଜ୍ୱାଳାଇ ସାଧନ ପଞ୍ଚକମ୍ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭକ୍ତିର ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତୁ। ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ, କିମ୍ବା ବିଶେଷ କରି ସୋମବାରରେ ଏବଂ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଓ ଶ୍ରାବଣରେ ପାଠ କରାଯାଇପାରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ साधन पञ्चकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ