ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਕਾਰਂ ਭੁਜਗਸ਼ਯਨਂ
शान्ताकारं भुजगशयनं in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼ਾਂਤਾਕਾਰੰ ਭੁਜਗਸ਼ਯਨੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਿਆਨ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ, ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਕਮਲ, ਮੇਘਵਰਣ ਤੇ ਕਮਲਨਯਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੂਜਾ, ਜਪ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਿਮਰਨ ਲਈ ਇਹ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਸਾਰਿਕ ਭੈ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Vishnu Dhyana Shloka · Traditional · Classical
ਇਹ ਇੱਕ ਦੇਦੀਪ੍ਯਮਾਨ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਧਿਆਨ (ਧਿਆਨ) ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਝਲਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦਿਆਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਸ਼ਾਂਤ, ਨਾਭੀ-ਕਮਲ, ਮੇਘਵਰਣ ਤੇ ਕਮਲਨਯਨ — ਸਮਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹਰ ਭੈ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ — ਸੱਪ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਕਮਲਨਯਨ ਤੇ ਮੇਘਵਰਣ — ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਭੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਨ, ਉਸ ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੂਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਡਾਂਵਾਡੋਲ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਕਾਰਂ ਭੁਜਗਸ਼ਯਨਂ ਪਦ੍ਮਨਾਭਂ ਸੁਰੇਸ਼ਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਧਾਰਂ ਗਗਨਸਦ੍ਰਿਸ਼ਂ ਮੇਘਵਰ੍ਣਂ ਸ਼ੁਭਾਙ੍ਗਮ੍ ।
Shantakaram bhujagashayanam padmanabham suresham Vishvadharam gaganasadrisham meghavarnam shubhangam
ਅਰਥ:ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸੱਪ (ਸ਼ੇਸ਼) ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਕਮਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ; ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਆਕਾਸ਼ ਸਮਾਨ ਅਸੀਮ, ਮੇਘਵਰਣ, ਸਮਸਤ ਸ਼ੁਭ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ;
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਨ੍ਤਂ ਕਮਲਨਯਨਂ ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਗਮ੍ਯਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਭਵਭਯਹਰਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਕਨਾਥਮ੍ ॥
Lakshmikantam kamalanayanam yogibhirdhyanagamyam Vande vishnum bhavabhayaharam sarvalokaikanatham
ਅਰਥ:ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਕਮਲਨਯਨ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ — ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਂਸਾਰਿਕ ਭੈ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਮਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੁਆਮੀ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
शान्ताकारं भुजगशयनं ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਧਿਆਨ ਸ਼ਲੋਕ (ਧਿਆਨ-ਪਦ੍ਯ), ਜੋ ਪੂਜਾ, ਜਪ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਿਮਰਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਾਭੀ-ਕਮਲ, ਮੇਘਵਰਣ ਤੇ ਕਮਲਨਯਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਭਗਤੀ ਡੂੰਘੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਂਸਾਰਿਕ ਭੈ (ਭਵ-ਭੈ) ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵੀਰਵਾਰ (ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਦਿਨ), ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਜਾਂ ਭਗਵਦ੍ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਣੂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਤ੍ਯਨਾਰਾਇਣ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰੰਭਿਕ ਧਿਆਨ ਵਜੋਂ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
शान्ताकारं भुजगशयनं ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਵਿਸ਼ਣੂ (ਜਾਂ ਨਾਰਾਇਣ / ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਬੈਠੋ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ, ਤੇ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ — ਸੱਪ-ਸੇਜ, ਨਾਭੀ-ਕਮਲ, ਮੇਘ-ਨੀਲਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕਮਲ ਨੇਤਰ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਿਆਨ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ शान्ताकारं भुजगशयनं ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ