ਮਧੁਰਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
Madhurashtakam in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਮਧੁਰਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲਭਾਚਾਰਯ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਧੁਰ ਸਤੋਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਰ ਗੁਣ ਨੂੰ 'ਮਧੁਰਮ੍' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਮਾਧੁਰਯ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Composed by Sri Vallabhacharya · Sri Vallabhacharya · c. 15th–16th century CE
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਭਕਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਚਾਰਯ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟਿਮਾਰਗ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲਭਾਚਾਰਯ ਨੇ ਮਧੁਰਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੁਤੇ-ਸਿੱਧ ਉਦ੍ਗਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੌਂਦਰਯ ਤੋਂ ਅਭਿਭੂਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਕਿ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਹਰ ਅੰਸ਼ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੇਣੁ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ — ਸੁਆਏ ਮਧੁਰਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਪੁਸ਼ਟਿਮਾਰਗ ਦੇ ਭਗਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਧੁਰਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਆਪ ਉਹੀ ਮਧੁਰਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਮਾਧੁਰਯ — ਮਧੁਮਈ ਆਨੰਦ — ਦਾ ਸੁਆਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਧਰਂ ਮਧੁਰਂ ਵਦਨਂ ਮਧੁਰਂ ਨਯਨਂ ਮਧੁਰਂ ਹਸਿਤਂ ਮਧੁਰਮ੍ । ਹ੍ਰਿਦਯਂ ਮਧੁਰਂ ਗਮਨਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੇਰਖਿਲਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੧॥
Adharam madhuram vadanam madhuram nayanam madhuram hasitam madhuram Hridayam madhuram gamanam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ਅਰਥ:ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਨੇਤਰ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਮੁਸਕਾਨ ਮਧੁਰ ਹੈ; ਹਿਰਦਾ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਚਾਲ ਮਧੁਰ ਹੈ — ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ (ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮਧੁਰ ਹੈ।
ਵਚਨਂ ਮਧੁਰਂ ਚਰਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਵਸਨਂ ਮਧੁਰਂ ਵਲਿਤਂ ਮਧੁਰਮ੍ । ਚਲਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਭ੍ਰਮਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੇਰਖਿਲਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੨॥
Vachanam madhuram charitam madhuram vasanam madhuram valitam madhuram Chalitam madhuram bhramitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ਅਰਥ:ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਚਰਿਤਰ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਵਸਤਰ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਅੰਗ-ਭੰਗਿਮਾ ਮਧੁਰ ਹੈ; ਚੱਲਣਾ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਵਿਚਰਨਾ ਮਧੁਰ ਹੈ — ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮਧੁਰ ਹੈ।
ਵੇਣੁਰ੍ਮਧੁਰੋ ਰੇਣੁਰ੍ਮਧੁਰਃ ਪਾਣਿਰ੍ਮਧੁਰਃ ਪਾਦੌ ਮਧੁਰੌ । ਨ੍ਰਿਤ੍ਯਂ ਮਧੁਰਂ ਸਖ੍ਯਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੇਰਖਿਲਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੩॥
Venurmadhuro renurmadhurah panirmadhurah padau madhurau Nrityam madhuram sakhyam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ਅਰਥ:ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੇਣੁ (ਬੰਸਰੀ) ਮਧੁਰ ਹੈ, ਚਰਨ-ਧੂੜ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਹੱਥ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਚਰਨ ਮਧੁਰ ਹਨ; ਨ੍ਰਿਤ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਮਧੁਰ ਹੈ — ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮਧੁਰ ਹੈ।
ਗੀਤਂ ਮਧੁਰਂ ਪੀਤਂ ਮਧੁਰਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਮਧੁਰਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਮਧੁਰਮ੍ । ਰੂਪਂ ਮਧੁਰਂ ਤਿਲਕਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੇਰਖਿਲਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੪॥
Gitam madhuram pitam madhuram bhuktam madhuram suptam madhuram Rupam madhuram tilakam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ਅਰਥ:ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਪੀਣਾ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਭੋਜਨ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਸ਼ਯਨ ਮਧੁਰ ਹੈ; ਰੂਪ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਤਿਲਕ ਮਧੁਰ ਹੈ — ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮਧੁਰ ਹੈ।
ਕਰਣਂ ਮਧੁਰਂ ਤਰਣਂ ਮਧੁਰਂ ਹਰਣਂ ਮਧੁਰਂ ਰਮਣਂ ਮਧੁਰਮ੍ । ਵਮਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਸ਼ਮਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੇਰਖਿਲਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੫॥
Karanam madhuram taranam madhuram haranam madhuram ramanam madhuram Vamitam madhuram shamitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ਅਰਥ:ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਮ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਤਰਨਾ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਹਰਨ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਰਮਣ ਮਧੁਰ ਹੈ; ਸ਼ਮਨ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਮਧੁਰ ਹੈ — ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮਧੁਰ ਹੈ।
ਗੁਞ੍ਜਾ ਮਧੁਰਾ ਮਾਲਾ ਮਧੁਰਾ ਯਮੁਨਾ ਮਧੁਰਾ ਵੀਚੀ ਮਧੁਰਾ । ਸਲਿਲਂ ਮਧੁਰਂ ਕਮਲਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੇਰਖਿਲਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੬॥
Gunja madhura mala madhura yamuna madhura vichi madhura Salilam madhuram kamalam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ਅਰਥ:ਗੁੰਜਾ (ਮਾਲਾ) ਮਧੁਰ ਹੈ, ਮਾਲਾ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਯਮੁਨਾ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਮਧੁਰ ਹਨ; ਜਲ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਕਮਲ ਮਧੁਰ ਹੈ — ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮਧੁਰ ਹੈ।
ਗੋਪੀ ਮਧੁਰਾ ਲੀਲਾ ਮਧੁਰਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਧੁਰਂ ਮੁਕ੍ਤਂ ਮਧੁਰਮ੍ । ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟਂ ਮਧੁਰਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਟਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੇਰਖਿਲਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੭॥
Gopi madhura lila madhura yuktam madhuram muktam madhuram Drishtam madhuram shishtam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ਅਰਥ:ਗੋਪੀਆਂ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਲੀਲਾ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਮਿਲਨ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣਾ ਮਧੁਰ ਹੈ; ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਮਧੁਰ ਹੈ — ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮਧੁਰ ਹੈ।
ਗੋਪਾ ਮਧੁਰਾ ਗਾਵੋ ਮਧੁਰਾ ਯਸ਼੍ਟਿਰ੍ਮਧੁਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿਰ੍ਮਧੁਰਾ । ਦਲਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਫਲਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੇਰਖਿਲਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੮॥
Gopa madhura gavo madhura yashtirmadhura srishtirmadhura Dalitam madhuram phalitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram
ਅਰਥ:ਗਵਾਲੇ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਗਾਵਾਂ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਲਾਠੀ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਧੁਰ ਹੈ; ਦਲਨ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਫਲ ਦੇਣਾ ਮਧੁਰ ਹੈ — ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮਧੁਰ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
Madhurashtakam ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲਭਾਚਾਰਯ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇੱਕ ਮਧੁਰ ਸਤੋਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਹਰ ਗੁਣ 'ਮਧੁਰਮ੍' — ਮਧੁਰ — ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ (ਭਕਤੀ-ਰਸ) ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮਮਈ ਭਕਤੀ ਦੇ ਸਰਬ-ਮਧੁਰ ਭਾਵ — ਮਾਧੁਰਯ-ਭਾਵ — ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਧੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ, ਸੰਗੀਤਮਈ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੌਖਾ — ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਪ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ, ਭਾਗਵਤ ਪਾਠ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟਿਮਾਰਗ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਇਕਾਗਰ ਸਿਮਰਨ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Madhurashtakam ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਅੱਗੇ ਬੈਠ ਕੇ ਅੱਠੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਪੋ, ਵਰਣਿਤ ਮਧੁਰਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਰ, ਮੁਸਕਾਨ, ਵੇਣੁ, ਨ੍ਰਿਤਯ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ 'ਮਧੁਰਮ੍' ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਾ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸਰਲ ਛੰਦ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Madhurashtakam ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ