શ્રી શીતલા માતા આરતી
श्री शीतला माता आरती in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ શીતળા માતાની પરંપરાગત આરતી છે, જે શીતળતા આપનારી દેવી (દુર્ગાનું એક સ્વરૂપ)ની સ્તુતિમાં દીવા અને ઘંટ સાથે પૂજાના અંતે ગવાય છે. તે તાવ, શીતળા અને રોગચાળાથી રક્ષણ તથા પરિવારના સ્વાસ્થ્ય માટે ગવાય છે. શીતળા અષ્ટમી (બસોડા) પર તેનું વિશેષ મહત્વ છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Hindi devotional aarti · Traditional · Devotional era
શીતળા માતા, એટલે કે 'શીતળતા આપનારી', તે દેવી (દુર્ગાનું એક સ્વરૂપ) છે જે તાવ, શીતળા અને રોગચાળાથી રક્ષણ પણ કરે છે અને તેમને મટાડે પણ છે — ગધેડા પર સવાર અને હાથોમાં ઝાડુ, સૂપડું, કળશ તથા લીમડાનાં પાન ધારણ કરીને. શીતળા અષ્ટમી (બસોડા) પર ભક્તો તેમને આગલા દિવસનું બનાવેલું શીતળ ભોજન અર્પણ કરે છે અને પોતાનાં બાળકો તથા ઘરોના સ્વાસ્થ્ય અને રક્ષણ માટે તેમની પૂજા કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે જે તાવ, શીતળા કે ત્વચા-રોગથી પીડિત થઈને શીતળા માતાનું શરણ લે છે, તે રોગમુક્ત થઈ જાય છે — કોઢી નિર્મળ કાયા પામે છે અને અંધ નેત્ર પામે છે. બસોડા પર નવી અગ્નિ પ્રગટાવાતી નથી; આગલા દિવસનું બનાવેલું શીતળ ભોજન અર્પણ થાય છે અને પરિવારના સ્વાસ્થ્ય માટે આ આરતી ગવાય છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
મૈયા જય શીતલા માતા । આદિ જ્યોતિ મહારાની સબ ફલ કી દાતા ॥
Maiya jaya shitala mata Adi jyoti maharani saba phala ki data
અર્થ:હે માતા, શીતળા માતાનો જય; આદિ જ્યોતિ, મહારાણી, સર્વ ફળોની દાત્રી.
રતન સિંહાસન શોભિત શ્વેત છત્ર ભાતા । ઋદ્ધિ સિદ્ધિ ચંવર ઢુલાવેં જગમગ છવિ છાતા ॥
Ratana simhasana shobhita shveta chhatra bhata Riddhi siddhi chanvara dhulavem jagamaga chhavi chhata
અર્થ:રત્નજડિત સિંહાસન પર શોભતાં, શ્વેત છત્ર ઝળહળતું; ઋદ્ધિ-સિદ્ધિ ચામર ઢોળે, આપની છબી ઝગમગે છે.
વિષ્ણુ સેવત ઠાઢ़ે સેવેં શિવ ધાતા । વેદ પુરાણ વરણત પાર નહીં પાતા ॥
Vishnu sevata thadha़e sevem shiva dhata Veda purana varanata para nahim pata
અર્થ:વિષ્ણુ ઊભા રહી સેવા કરે છે, શિવ અને બ્રહ્મા સેવા કરે છે; વેદ-પુરાણ વર્ણવે છે, પણ આપની મહિમાનો પાર પામતા નથી.
ઇન્દ્ર મૃદંગ બજાવત ચન્દ્ર વીણા હાથા । સૂરજ તાલ બજાવૈ નારદ મુનિ ગાતા ॥
Indra mridamga bajavata chandra vina hatha Suraja tala bajavai narada muni gata
અર્થ:ઇન્દ્ર મૃદંગ વગાડે છે, ચંદ્ર હાથમાં વીણા; સૂર્ય તાલ આપે છે અને નારદ મુનિ ગાય છે.
ઘણ્ટા શઙ્ખ શહનાઈ બાજૈ મન ભાતા । કરૈં ભક્તજન આરતી લખિ લખિ હર્ષાતા ॥
Ghanta shankha shahanai bajai mana bhata Karaim bhaktajana arati lakhi lakhi harshata
અર્થ:ઘંટ, શંખ અને શરણાઈ વાગે છે, મનને ગમે છે; ભક્તજનો આરતી કરે છે, આપને જોઈ જોઈ હર્ષાય છે.
બ્રહ્મરૂપ વરદાની તૂ હી તીન કાલ જ્ઞાતા । ભક્તન કો સુખ દેતી માતુ પિતા ભ્રાતા ॥
Brahmarupa varadani tu hi tina kala jnata Bhaktana ko sukha deti matu pita bhrata
અર્થ:બ્રહ્મરૂપા, વરદાયિની, આપ ત્રણેય કાળનાં જ્ઞાતા છો; ભક્તોને માતા, પિતા અને ભ્રાતા સમાન સુખ આપો છો.
જો જન ધ્યાન લગાવે પ્રેમ શક્તિ પાતા । સકલ મનોરથ પાવે ભવનિધિ તર જાતા ॥
Jo jana dhyana lagave prema shakti pata Sakala manoratha pave bhavanidhi tara jata
અર્થ:જે પ્રેમથી આપમાં મન લગાવે છે તે શક્તિ પામે છે; તે સર્વ મનોરથ પામે છે અને ભવસાગર તરી જાય છે.
રોગોં સે જો પીડ़િત કોઈ શરણ તેરી આતા । કોઢ़ી પાવે નિર્મલ કાયા અન્ધ નેત્ર પાતા ॥
Rogom se jo pida़ita koi sharana teri ata Kodha़i pave nirmala kaya andha netra pata
અર્થ:જે રોગથી પીડિત આપની શરણે આવે છે — કોઢી નિર્મળ કાયા પામે છે અને અંધ નેત્ર પામે છે.
બાંઝ પુત્ર કો પાવે દારિદ્ર કટ જાતા । તાકો ભજૈ જો નાહીં સિર ધુનિ પછતાતા ॥
Banjha putra ko pave daridra kata jata Tako bhajai jo nahim sira dhuni pachhatata
અર્થ:વાંઝણી પુત્ર પામે છે અને દરિદ્રતા કપાઈ જાય છે; જે આપને નથી ભજતો તે માથું કૂટી પસ્તાય છે.
શીતલ કરતી જનની તૂ હી હૈ જગ ત્રાતા । ઉત્પત્તિ વ્યાધિ બિનાશન તૂ સબ કી ઘાતા ॥
Shitala karati janani tu hi hai jaga trata Utpatti vyadhi binashana tu saba ki ghata
અર્થ:આપ શીતળ કરો છો, હે જનની, આપ જ જગતનાં ત્રાતા છો; આપ ઉત્પન્ન કરો, વ્યાધિનો નાશ કરો અને સૌનો અંત છો.
દાસ વિચિત્ર કર જોડ़ે સુન મેરી માતા । ભક્તિ આપની દીજૈ ઔર ન કુછ ભાતા ॥
Dasa vichitra kara joda़e suna meri mata Bhakti apani dijai aura na kuchha bhata
અર્થ:આપનો દાસ વિચિત્ર હાથ જોડે છે — હે માતા, મારી સાંભળો; આપની ભક્તિ આપો, બીજું કંઈ ગમતું નથી.
श्री शीतला माता आरती પાઠના લાભ
શીતળા માતા (દુર્ગા/દેવીનું શીતળ સ્વરૂપ) માટે ગવાય છે, જે તાવ, શીતળા, ઓરી, ત્વચા અને રોગચાળાના રોગોથી રક્ષણ કરે અને તેમને મટાડે છે.
સ્વાસ્થ્ય, રોગમુક્તિ, સ્વસ્થ સંતાન તથા ગરમી અને ચેપી રોગોથી પરિવારની રક્ષા માટે ગવાય છે.
શીતળા અષ્ટમી (બસોડા) પર વિશેષ રૂપે પૂજાય છે, જ્યારે શીતળ, આગલા દિવસનું ભોજન અર્પણ થાય છે, અને ઉનાળાના મહિનાઓમાં પણ.
श्री शीतला माता आरती જપ વિધિ
ઘી અથવા કપૂરનો દીવો પ્રગટાવી, તેને હાથમાં લઈને દેવી સમક્ષ ફેરવતાં આરતી કરો, સાથે ઘંટ વગાડો તો ઉત્તમ. પુષ્પ અને પ્રસાદ અર્પણ કરો, અને અંતે જ્યોત પર હાથ ફેરવી નેત્રો પર લગાવતાં આરતીનો આશીર્વાદ લો. સ્થિર મન અને શ્રદ્ધા સાથે ગાઓ.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्री शीतला माता आरती શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ