ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍
वेंकटेश्वर सुप्रभातम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ (੨੯ ਸ਼ਲੋਕ) ਤਿਰੁਮਲਾ ਦੇ ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਸਵੇਰ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ "ਕੌਸਲਯਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾ ਰਾਮ" ਸ਼ਲੋਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਵਾਦਿ ਭਯੰਕਰ ਅਣ੍ਣਨ੍ ਰਚਿਤ ਇਹ ਬਾਲਾਜੀ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Sri Venkatesha Suprabhatam — sung daily at the Tirumala Tirupati temple · Prativadi Bhayankara Annangaracharya (15th century) · Medieval (c. 15th century)
ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼੍ਣਵ ਆਚਾਰਯ ਪ੍ਰਤਿਵਾਦਿ ਭਯੰਕਰ ਅਣ੍ਣੰਗਰਾਚਾਰਯ ਨੇ ਤਿਰੁਮਲਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਸੇ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੇਵਾ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਹਰ ਤਿਰੁਪਤੀ ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਿਆ ਸਵੇਰ ਦਾ ਗੀਤ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜਗਾ ਕੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਉਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ — ਕਿ ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਗਤ ਨਾਲ ਦਿਨ ਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾ ਰਾਮ ਪੂਰ੍ਵਾਸਂਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਉਤ੍ਤਿਸ਼੍ਠ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦੈਵਮਾਹ੍ਨਿਕਂ ॥ 1 ॥ ਉਤ੍ਤਿਸ਼੍ਠੋਤ੍ਤਿਸ਼੍ਠ ਗੋਵਿਂਦ ਉਤ੍ਤਿਸ਼੍ਠ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜ । ਉਤ੍ਤਿਸ਼੍ਠ ਕਮਲਾਕਾਂਤ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਮਂਗਲ਼ਂ ਕੁਰੁ ॥ 2 ॥ ਮਾਤਸ੍ਸਮਸ੍ਤ ਜਗਤਾਂ ਮਧੁਕੈਟਭਾਰੇਃ ਵਕ੍ਸ਼ੋਵਿਹਾਰਿਣਿ ਮਨੋਹਰ ਦਿਵ੍ਯਮੂਰ੍ਤੇ । ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਵਾਮਿਨਿ ਸ਼੍ਰਿਤਜਨਪ੍ਰਿਯ ਦਾਨਸ਼ੀਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਦਯਿਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 3 ॥ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮਰਵਿਂਦ ਲੋਚਨੇ ਭਵਤੁ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮੁਖ ਚਂਦ੍ਰਮਂਡਲੇ । ਵਿਧਿ ਸ਼ਂਕਰੇਂਦ੍ਰ ਵਨਿਤਾਭਿਰਰ੍ਚਿਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ੈਲਨਾਥ ਦਯਿਤੇ ਦਯਾਨਿਧੇ ॥ 4 ॥ ਅਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿ ਸਪ੍ਤ ਰਿਸ਼ਯਸ੍ਸਮੁਪਾਸ੍ਯ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਸਿਂਧੁ ਕਮਲਾਨਿ ਮਨੋਹਰਾਣਿ । ਆਦਾਯ ਪਾਦਯੁਗ ਮਰ੍ਚਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਭੋ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 5 ॥ ਪਂਚਾਨਨਾਬ੍ਜ ਭਵ ਸ਼ਣ੍ਮੁਖ ਵਾਸਵਾਦ੍ਯਾਃ ਤ੍ਰੈਵਿਕ੍ਰਮਾਦਿ ਚਰਿਤਂ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸ੍ਤੁਵਂਤਿ । ਭਾਸ਼ਾਪਤਿਃ ਪਠਤਿ ਵਾਸਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿ ਮਾਰਾਤ੍ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਭੋ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 6 ॥ ਈਸ਼ਤ੍-ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲ ਸਰਸੀਰੁਹ ਨਾਰਿਕੇਲ਼ ਪੂਗਦ੍ਰੁਮਾਦਿ ਸੁਮਨੋਹਰ ਪਾਲਿਕਾਨਾਂ । ਆਵਾਤਿ ਮਂਦਮਨਿਲਃ ਸਹਦਿਵ੍ਯ ਗਂਧੈਃ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਭੋ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 7 ॥ ਉਨ੍ਮੀਲ੍ਯਨੇਤ੍ਰ ਯੁਗਮੁਤ੍ਤਮ ਪਂਜਰਸ੍ਥਾਃ ਪਾਤ੍ਰਾਵਸਿਸ਼੍ਟ ਕਦਲੀ ਫਲ ਪਾਯਸਾਨਿ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਃ ਸਲੀਲ ਮਥਕੇਲ਼ਿ ਸ਼ੁਕਾਃ ਪਠਂਤਿ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਭੋ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 8 ॥ ਤਂਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ ਮਧੁਰ ਸ੍ਵਨਯਾ ਵਿਪਂਚ੍ਯਾ ਗਾਯਤ੍ਯਨਂਤ ਚਰਿਤਂ ਤਵ ਨਾਰਦੋऽਪਿ । ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਗ੍ਰ ਮਸਕ੍ਰਿਤ੍ਕਰਚਾਰੁ ਰਮ੍ਯਂ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਭੋ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 9 ॥ ਭ੍ਰਿਂਗਾਵਲ਼ੀ ਚ ਮਕਰਂਦ ਰਸਾਨੁ ਵਿਦ੍ਧ ਝੁਂਕਾਰਗੀਤ ਨਿਨਦੈਃ ਸਹਸੇਵਨਾਯ । ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯੁਪਾਂਤ ਸਰਸੀ ਕਮਲੋਦਰੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਭੋ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 10 ॥ ਯੋਸ਼ਾਗਣੇਨ ਵਰਦਧ੍ਨਿ ਵਿਮਥ੍ਯਮਾਨੇ ਘੋਸ਼ਾਲਯੇਸ਼ੁ ਦਧਿਮਂਥਨ ਤੀਵ੍ਰਘੋਸ਼ਾਃ । ਰੋਸ਼ਾਤ੍ਕਲਿਂ ਵਿਦਧਤੇ ਕਕੁਭਸ਼੍ਚ ਕੁਂਭਾਃ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਭੋ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 11 ॥ ਪਦ੍ਮੇਸ਼ਮਿਤ੍ਰ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰ ਗਤਾਲ਼ਿਵਰ੍ਗਾਃ ਹਰ੍ਤੁਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਕੁਵਲਯਸ੍ਯ ਨਿਜਾਂਗਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ । ਭੇਰੀ ਨਿਨਾਦਮਿਵ ਭਿਭ੍ਰਤਿ ਤੀਵ੍ਰਨਾਦਂ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਭੋ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 12 ॥ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਨਭੀਸ਼੍ਟ ਵਰਦਾਖਿਲ ਲੋਕ ਬਂਧੋ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਜਗਦੇਕ ਦਯੈਕ ਸਿਂਧੋ । ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਗ੍ਰਿਹ ਭੁਜਾਂਤਰ ਦਿਵ੍ਯਮੂਰ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 13 ॥ ਸ਼੍ਰੀ ਸ੍ਵਾਮਿ ਪੁਸ਼੍ਕਰਿਣਿਕਾਪ੍ਲਵ ਨਿਰ੍ਮਲਾਂਗਾਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਰ੍ਥਿਨੋ ਹਰਵਿਰਿਂਚਿ ਸਨਂਦਨਾਦ੍ਯਾਃ । ਦ੍ਵਾਰੇ ਵਸਂਤਿ ਵਰਵੇਤ੍ਰ ਹਤੋਤ੍ਤ ਮਾਂਗਾਃ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 14 ॥ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੇਸ਼ਸ਼ੈਲ ਗਰੁਡਾਚਲ ਵੇਂਕਟਾਦ੍ਰਿ ਨਾਰਾਯਣਾਦ੍ਰਿ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਦ੍ਰਿ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦ੍ਰਿ ਮੁਖ੍ਯਾਂ । ਆਖ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਦੀਯ ਵਸਤੇ ਰਨਿਸ਼ਂ ਵਦਂਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 15 ॥ ਸੇਵਾਪਰਾਃ ਸ਼ਿਵ ਸੁਰੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਨੁਧਰ੍ਮ ਰਕ੍ਸ਼ੋਂਬੁਨਾਥ ਪਵਮਾਨ ਧਨਾਧਿ ਨਾਥਾਃ । ਬਦ੍ਧਾਂਜਲਿ ਪ੍ਰਵਿਲਸਨ੍ਨਿਜ ਸ਼ੀਰ੍ਸ਼ਦੇਸ਼ਾਃ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 16 ॥ ਧਾਟੀਸ਼ੁ ਤੇ ਵਿਹਗਰਾਜ ਮ੍ਰਿਗਾਧਿਰਾਜ ਨਾਗਾਧਿਰਾਜ ਗਜਰਾਜ ਹਯਾਧਿਰਾਜਾਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਵਾਧਿਕਾਰ ਮਹਿਮਾਧਿਕ ਮਰ੍ਥਯਂਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 17 ॥ ਸੂਰ੍ਯੇਂਦੁ ਭੌਮ ਬੁਧਵਾਕ੍ਪਤਿ ਕਾਵ੍ਯਸ਼ੌਰਿ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਕੇਤੁ ਦਿਵਿਸ਼ਤ੍-ਪਰਿਸ਼ਤ੍-ਪ੍ਰਧਾਨਾਃ । ਤ੍ਵਦ੍ਦਾਸਦਾਸ ਚਰਮਾਵਧਿ ਦਾਸਦਾਸਾਃ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 18 ॥ ਤਤ੍-ਪਾਦਧੂਲ਼ਿ ਭਰਿਤ ਸ੍ਫੁਰਿਤੋਤ੍ਤਮਾਂਗਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ ਨਿਜਾਂਤਰਂਗਾਃ । ਕਲ੍ਪਾਗਮਾ ਕਲਨਯਾऽऽਕੁਲਤਾਂ ਲਭਂਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 19 ॥ ਤ੍ਵਦ੍ਗੋਪੁਰਾਗ੍ਰ ਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗ ਪਦਵੀਂ ਪਰਮਾਂ ਸ਼੍ਰਯਂਤਃ । ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਮਨੁਸ਼੍ਯ ਭੁਵਨੇ ਮਤਿਮਾਸ਼੍ਰਯਂਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 20 ॥ ਸ਼੍ਰੀ ਭੂਮਿਨਾਯਕ ਦਯਾਦਿ ਗੁਣਾਮ੍ਰਿਤਾਬ੍ਦੇ ਦੇਵਾਦਿਦੇਵ ਜਗਦੇਕ ਸ਼ਰਣ੍ਯਮੂਰ੍ਤੇ । ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਨਨਂਤ ਗਰੁਡਾਦਿਭਿ ਰਰ੍ਚਿਤਾਂਘ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 21 ॥ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦ੍ਮਨਾਭ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤ੍ਤਮ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੈਕੁਂਠ ਮਾਧਵ ਜਨਾਰ੍ਧਨ ਚਕ੍ਰਪਾਣੇ । ਸ਼੍ਰੀ ਵਤ੍ਸ ਚਿਹ੍ਨ ਸ਼ਰਣਾਗਤ ਪਾਰਿਜਾਤ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 22 ॥ ਕਂਦਰ੍ਪ ਦਰ੍ਪ ਹਰ ਸੁਂਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਕੁਚਾਂਬੁਰੁਹ ਕੁਟ੍ਮਲ ਲੋਲਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟੇ । ਕਲ੍ਯਾਣ ਨਿਰ੍ਮਲ ਗੁਣਾਕਰ ਦਿਵ੍ਯਕੀਰ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 23 ॥ ਮੀਨਾਕ੍ਰਿਤੇ ਕਮਠਕੋਲ ਨ੍ਰਿਸਿਂਹ ਵਰ੍ਣਿਨ੍ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਪਰਸ਼੍ਵਥ ਤਪੋਧਨ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ । ਸ਼ੇਸ਼ਾਂਸ਼ਰਾਮ ਯਦੁਨਂਦਨ ਕਲ੍ਕਿਰੂਪ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 24 ॥ ਏਲਾਲਵਂਗ ਘਨਸਾਰ ਸੁਗਂਧਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਿਯਤ੍ਸਰਿਤਿ ਹੇਮਘਟੇਸ਼ੁ ਪੂਰ੍ਣਂ । ਧ੍ਰਿਤ੍ਵਾਦ੍ਯ ਵੈਦਿਕ ਸ਼ਿਖਾਮਣਯਃ ਪ੍ਰਹ੍ਰਿਸ਼੍ਟਾਃ ਤਿਸ਼੍ਠਂਤਿ ਵੇਂਕਟਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 25 ॥ ਭਾਸ੍ਵਾਨੁਦੇਤਿ ਵਿਕਚਾਨਿ ਸਰੋਰੁਹਾਣਿ ਸਂਪੂਰਯਂਤਿ ਨਿਨਦੈਃ ਕਕੁਭੋ ਵਿਹਂਗਾਃ । ਸ਼੍ਰੀਵੈਸ਼੍ਣਵਾਃ ਸਤਤ ਮਰ੍ਥਿਤ ਮਂਗਲ਼ਾਸ੍ਤੇ ਧਾਮਾਸ਼੍ਰਯਂਤਿ ਤਵ ਵੇਂਕਟ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 26 ॥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯਾ ਸ੍ਸੁਰਵਰਾ ਸ੍ਸਮਹਰ੍ਸ਼ਯਸ੍ਤੇ ਸਂਤਸ੍ਸਨਂਦਨ ਮੁਖਾਸ੍ਤ੍ਵਥ ਯੋਗਿਵਰ੍ਯਾਃ । ਧਾਮਾਂਤਿਕੇ ਤਵ ਹਿ ਮਂਗਲ਼ ਵਸ੍ਤੁ ਹਸ੍ਤਾਃ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 27 ॥ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਿਵਾਸ ਨਿਰਵਦ੍ਯ ਗੁਣੈਕ ਸਿਂਧੋ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰ ਸਮੁਤ੍ਤਰਣੈਕ ਸੇਤੋ । ਵੇਦਾਂਤ ਵੇਦ੍ਯ ਨਿਜਵੈਭਵ ਭਕ੍ਤ ਭੋਗ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਂਕਟਾਚਲਪਤੇ ਤਵ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ॥ 28 ॥ ਇਤ੍ਥਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਚਲਪਤੇਰਿਹ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਂ ਯੇ ਮਾਨਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਪਠਿਤੁਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤ੍ਤਾਃ । ਤੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਭਾਤ ਸਮਯੇ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤਿਰਂਗਭਾਜਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਪਰਾਰ੍ਥ ਸੁਲਭਾਂ ਪਰਮਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ॥ 29 ॥
Kausalya Supraja Rama Purvasandhya Pravartate | Uttishtha Narashardula Kartavyam Daivamahnikam || 1 || Uttishthottishtha Govinda Uttishtha Garudadhvaja | Uttishtha Kamalakanta Trailokyam Mangal̤am Kuru || 2 || Matassamasta Jagatam Madhukaitabhareh Vakshoviharini Manohara Divyamurte | Shrisvamini Shritajanapriya Danashile Shri Venkatesha Dayite Tava Suprabhatam || 3 || Tava Suprabhatamaravinda Locane Bhavatu Prasannamukha Candramamdale | Vidhi Shankarendra Vanitabhirarcite Vrisha Shailanatha Dayite Dayanidhe || 4 || Atryadi Sapta Rishayassamupasya Sandhyam Akasha Sindhu Kamalani Manoharani | Adaya Padayuga Marcayitum Prapannah Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 5 || Pancananabja Bhava Shanmukha Vasavadyah Traivikramadi Caritam Vibudhah Stuvanti | Bhashapatih Pathati Vasara Shuddhi Marat Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 6 || Ishat-praphulla Sarasiruha Narikel̤a Pugadrumadi Sumanohara Palikanam | Avati Mandamanilah Sahadivya Gandhaih Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 7 || Unmilyanetra Yugamuttama Panjarasthah Patravasishta Kadali Phala Payasani | Bhuktvah Salila Mathakel̤i Shukah Pathanti Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 8 || Tantri Prakarsha Madhura Svanaya Vipancya Gayatyananta Caritam Tava Narado'pi | Bhasha Samagra Masakritkaracaru Ramyam Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 9 || Bhringaval̤i Ca Makaranda Rasanu Viddha Jhunkaragita Ninadaih Sahasevanaya | Niryatyupanta Sarasi Kamalodarebhyah Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 10 || Yoshaganena Varadadhni Vimathyamane Ghoshalayeshu Dadhimanthana Tivraghoshah | Roshatkalim Vidadhate Kakubhashca Kumbhah Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 11 || Padmeshamitra Shatapatra Gatal̤ivargah Hartum Shriyam Kuvalayasya Nijangalakshmyah | Bheri Ninadamiva Bhibhrati Tivranadam Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 12 || Shrimannabhishta Varadakhila Loka Bandho Shri Shrinivasa Jagadeka Dayaika Sindho | Shri Devata Griha Bhujantara Divyamurte Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 13 || Shri Svami Pushkarinikaplava Nirmalangah Shreyarthino Haravirinci Sanandanadyah | Dvare Vasanti Varavetra Hatotta Mangah Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 14 || Shri Sheshashaila Garudacala Venkatadri Narayanadri Vrishabhadri Vrishadri Mukhyam | Akhyam Tvadiya Vasate Ranisham Vadanti Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 15 || Sevaparah Shiva Suresha Krishanudharma Rakshombunatha Pavamana Dhanadhi Nathah | Baddhanjali Pravilasannija Shirshadeshah Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 16 || Dhatishu Te Vihagaraja Mrigadhiraja Nagadhiraja Gajaraja Hayadhirajah | Svasvadhikara Mahimadhika Marthayante Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 17 || Suryendu Bhauma Budhavakpati Kavyashauri Svarbhanuketu Divishat-parishat-pradhanah | Tvaddasadasa Caramavadhi Dasadasah Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 18 || Tat-padadhul̤i Bharita Sphuritottamangah Svargapavarga Nirapeksha Nijantarangah | Kalpagama Kalanaya''kulatam Labhante Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 19 || Tvadgopuragra Shikharani Nirikshamanah Svargapavarga Padavim Paramam Shrayantah | Martya Manushya Bhuvane Matimashrayante Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 20 || Shri Bhuminayaka Dayadi Gunamritabde Devadideva Jagadeka Sharanyamurte | Shrimannananta Garudadibhi Rarcitanghre Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 21 || Shri Padmanabha Purushottama Vasudeva Vaikumtha Madhava Janardhana Cakrapane | Shri Vatsa Cihna Sharanagata Parijata Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 22 || Kandarpa Darpa Hara Sundara Divya Murte Kanta Kucamburuha Kutmala Loladrishte | Kalyana Nirmala Gunakara Divyakirte Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 23 || Minakrite Kamathakola Nrisimha Varnin Svamin Parashvatha Tapodhana Ramacandra | Sheshamsharama Yadunandana Kalkirupa Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 24 || Elalavanga Ghanasara Sugandhi Tirtham Divyam Viyatsariti Hemaghateshu Purnam | Dhritvadya Vaidika Shikhamanayah Prahrishtah Tishthanti Venkatapate Tava Suprabhatam || 25 || Bhasvanudeti Vikacani Saroruhani Sampurayanti Ninadaih Kakubho Vihangah | Shrivaishnavah Satata Marthita Mangal̤aste Dhamashrayanti Tava Venkata Suprabhatam || 26 || Brahmadaya Ssuravara Ssamaharshayaste Santassanandana Mukhastvatha Yogivaryah | Dhamantike Tava Hi Mangal̤a Vastu Hastah Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 27 || Lakshminivasa Niravadya Gunaika Sindho Samsarasagara Samuttaranaika Seto | Vedanta Vedya Nijavaibhava Bhakta Bhogya Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 28 || Ittham Vrishacalapateriha Suprabhatam Ye Manavah Pratidinam Pathitum Pravrittah | Tesham Prabhata Samaye Smritirangabhajam Prajnam Parartha Sulabham Paramam Prasute || 29 ||
ਅਰਥ:ਵੇਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ ਤਿਰੁਮਲਾ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਵੇਂਕਟੇਸ਼ਵਰ (ਬਾਲਾਜੀ) ਦਾ ਸਵੇਰ ਦਾ “ਜਾਗਰਣ” ਸਤੋਤਰ ਹੈ — ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ਤਿਰੁਮਲਾ ਤਿਰੁਪਤੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਲੋਕ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ — “ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਸੁਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਪਹੁ ਫੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ; ਉੱਠੋ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ” — ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਲੋਕ-ਦਰ-ਸਲੋਕ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਮਲ ਲੈ ਕੇ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੰਛੀ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਦੀਵੇ ਜਗ ਪਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਵਾਦਿ ਭਯੰਕਰ ਅੰਨੰਗਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਹ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਭਗਤੀ-ਪ੍ਰਭਾਤਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਅਣਗਿਣਤ ਭਗਤ ਆਪਣਾ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
वेंकटेश्वर सुप्रभातम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਵਾਨ ਨਾਲ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੀਤ — ਸਵੇਰੇ ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ (ਬਾਲਾਜੀ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਿਰੁਪਤੀ ਬਾਲਾਜੀ ਦੇ ਭਗਤ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ-ਆਰੰਭ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕੋਮਲ, ਮਧੁਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਸਵੇਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਆਦਰਸ਼।
ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ (ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਅਤੇ ਸੂਰਜ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ।
वेंकटेश्वर सुप्रभातम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ (ਬਾਲਾਜੀ) ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਜਾਗਰਣ ਸ਼ਲੋਕ "ਕੌਸਲਯਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾ ਰਾਮ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਜਗਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ; ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੇਂਕਟੇਸ਼੍ਵਰ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍, ਪ੍ਰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲਾਸ਼ਾਸਨਮ੍ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਜਾਂ ਮੱਧਮ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ वेंकटेश्वर सुप्रभातम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ