વિષ્ણુ ષટ્પદી
विष्णु षट्पदी in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
ઉત્પત્તિ અને કથા
Shatpadi Stotram composed by Adi Shankaracharya in praise of Lord Vishnu · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
The Vishnu Shatpadi (also called simply the Shatpadi Stotra) is one of Adi Shankaracharya's most beloved short devotional poems to Lord Vishnu. Though Shankara is best known as the expounder of Advaita Vedanta, here he sings as a humble devotee, asking the Lord to purify his mind and senses and to grant the grace of surrender. The hymn's third verse — the wave and the ocean — is among the most quoted lines in all of bhakti literature, capturing how devotion and non-duality meet: the liberated soul knows itself as one with God, yet lovingly remains 'the wave that belongs to the ocean'.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
Tradition holds that the Shatpadi was sung by Shankaracharya himself as an outpouring of surrender, and devotees believe that one who recites it daily with the same spirit of self-offering is freed from the fear of samsara and kept ever under the protecting feet of Narayana, as the closing verse prays.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
અવિનયમપનય વિષ્ણો દમય મનઃ શમય વિષયમૃગતૃષ્ણામ્ । ભૂતદયાં વિસ્તારય તારય સંસારસાગરતઃ ॥ ૧॥
avinayamapanaya viṣṇo damaya manaḥ śamaya viṣayamṛgatṛṣṇām | bhūtadayāṃ vistāraya tāraya saṃsārasāgarataḥ || 1||
અર્થ:हे विष्णो! मेरी अविनयता (उद्दण्डता) दूर कीजिए, मेरे मन का दमन कीजिए, विषयों की मृगतृष्णा-सी तृष्णा को शान्त कीजिए; प्राणियों के प्रति मेरी दया का विस्तार कीजिए, और मुझे संसार-सागर से पार उतारिए।
દિવ્યધુનીમકરન્દે પરિમલપરિભોગસચ્ચિદાનન્દે । શ્રીપતિપદારવિન્દે ભવભયખેદચ્છિદે વન્દે ॥ ૨॥
divyadhunīmakarande parimalaparibhogasaccidānande | śrīpatipadāravinde bhavabhayakhedacchide vande || 2||
અર્થ:मैं श्रीपति (लक्ष्मीपति विष्णु) के उन चरण-कमलों को वन्दन करता हूँ — जो दिव्य गंगा के मकरन्द (मधु) से युक्त, सुगन्ध से भोग्य, सच्चिदानन्दस्वरूप, तथा संसार के भय और खेद को छिन्न करने वाले हैं।
સત્યપિ ભેદાપગમે નાથ તવાહં ન મામકીનસ્ત્વમ્ । સામુદ્રો હિ તરઙ્ગઃ ક્વચન સમુદ્રો ન તારઙ્ગઃ ॥ ૩॥
satyapi bhedāpagame nātha tavāhaṃ na māmakīnastvam | sāmudro hi taraṅgaḥ kvacana samudro na tāraṅgaḥ || 3||
અર્થ:हे नाथ! यद्यपि (परम सत्य में) भेद का अभाव है, फिर भी मैं आपका हूँ, आप मेरे नहीं — क्योंकि तरंग समुद्र की होती है, समुद्र कभी तरंग का नहीं होता।
ઉદ્ધૃતનગ નગભિદનુજ દનુજકુલામિત્ર મિત્રશશિદૃષ્ટે । દૃષ્ટે ભવતિ પ્રભવતિ ન ભવતિ કિં ભવતિરસ્કારઃ ॥ ૪॥
uddhṛtanaga nagabhidanuja danujakulāmitra mitraśaśidṛṣṭe | dṛṣṭe bhavati prabhavati na bhavati kiṃ bhavatiraskāraḥ || 4||
અર્થ:हे (गोवर्धन) पर्वत को उठाने वाले, इन्द्र के अनुज, दनुज-कुल के शत्रु, जिनके नेत्र मित्र (सूर्य) और चन्द्र-सदृश हैं — आपके दर्शन हो जाने पर फिर किसका प्रभाव, किसका भय, अथवा संसार का कौन-सा तिरस्कार टिक सकता है?
મત્સ્યાદિભિરવતારૈરવતારવતાઽવતા સદા વસુધામ્ । પરમેશ્વર પરિપાલ્યો ભવતા ભવતાપભીતોઽહમ્ ॥ ૫॥
matsyādibhiravatārairavatāravatā'vatā sadā vasudhām | parameśvara paripālyo bhavatā bhavatāpabhīto'ham || 5||
અર્થ:हे परमेश्वर! आप मत्स्य आदि अवतारों के द्वारा सदा अवतीर्ण होकर पृथ्वी की रक्षा करते हैं; अतः संसार के तापों से भयभीत मैं आपके द्वारा अवश्य ही पालनीय (रक्षणीय) हूँ।
દામોદર ગુણમન્દિર સુન્દરવદનારવિન્દ ગોવિન્દ । ભવજલધિમથનમન્દર પરમં દરમપનય ત્વં મે ॥ ૬॥
dāmodara guṇamandira sundaravadanāravinda govinda | bhavajaladhimathanamandara paramaṃ daramapanaya tvaṃ me || 6||
અર્થ:हे दामोदर! हे गुणों के मन्दिर! हे सुन्दर मुख-कमल वाले गोविन्द! हे संसार-सागर का मन्थन करने वाले मन्दराचल! आप मेरे इस परम भय को दूर कीजिए।
નારાયણ કરુણામય શરણં કરવાણિ તાવકૌ ચરણૌ । ઇતિ ષટ્પદી મદીયે વદનસરોજે સદા વસતુ ॥
nārāyaṇa karuṇāmaya śaraṇaṃ karavāṇi tāvakau caraṇau | iti ṣaṭpadī madīye vadanasaroje sadā vasatu ||
અર્થ:हे करुणामय नारायण! मैं आपके दोनों चरणों की शरण ग्रहण करता हूँ। यह षट्पदी (छः श्लोकों का स्तोत्र) मेरे मुख-कमल में सदा निवास करे।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
विष्णु षट्पदी પાઠના લાભ
A complete prayer of surrender (sharanagati) at the feet of Lord Vishnu
Composed by Adi Shankaracharya — concise yet spiritually profound
Helps subdue the restless mind and quell the thirst for sense-pleasures
Cultivates bhuta-daya (compassion for all beings) and humility
Teaches the supreme truth of the soul's relationship to God through the wave-and-ocean image
Invokes fearlessness and refuge from the torments of samsara
Short enough to memorise and recite daily as a heartfelt offering
विष्णु षट्पदी જપ વિધિ
Sit calmly facing east or north before an image of Vishnu, Krishna or Narayana. After a bath, light a lamp and recite the six verses (plus the closing line) slowly, feeling the mood of surrender in each plea. Dwell especially on the third verse — 'I am yours, you are not mine' — as a meditation on the soul's relationship to God. Recite once or three times daily; conclude by mentally placing yourself at Narayana's feet.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ विष्णु षट्पदी શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ