અગસ્ત્યં કુમ્ભકર્ણં ચ — ભોજનોત્તર (પાચન) મન્ત્ર
അഗസ്ത്യം കുംഭകർണം ച — ഭക്ഷണാനന്തര (ദഹന) മന്ത്രം in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ સુંદર નાનો શ્લોક ભોજન પછી (અને પરંપરાથી રાત્રે સૂતા પહેલા) હમણાં જ ગ્રહણ કરેલા અન્નના સમ્યક્ પાચનની પ્રાર્થના માટે વંચાય છે. તે પાંચ વિભૂતિઓનું સ્મરણ કરાવે છે જે અપાર ભોજન અને પાચનશક્તિ માટે વિખ્યાત છે — સમુદ્રપાન કરનાર અગસ્ત્ય, કુંભકર્ણ, શનિ, સમુદ્રાગ્નિ બડબાનલ અને ભીમ (વૃકોદર). એમનું સ્મરણ કરીને ભક્ત પ્રબળ જઠરાગ્નિ અને ઉત્તમ સ્વાસ્થ્યની કામના કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional smarana (remembrance) shloka recited after meals · Traditional · Classical
આ પ્રિય શ્લોક ભોજન અને સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી દૈનિક ભક્તિ-સંસ્કૃતિનો ભાગ છે. ભોજન કરી લીધા પછી ભક્ત તે પાંચ વિભૂતિઓનું સ્મરણ કરે છે જે અસાધારણ ભોજન અને પાચનશક્તિ માટે પ્રસિદ્ધ છે — અગસ્ત્ય, જેમના વિશે કહેવાય છે કે તેમણે એક જ ઘૂંટમાં સમુદ્ર ગળી લીધો; અપાર ભૂખવાળા કુંભકર્ણ અને ભીમ; શનિ; અને સમુદ્રાગ્નિ બડબાનલ જે નિરંતર સમુદ્રના જળને ભસ્મ કરે છે. 'ભોજનના પાચન માટે' એમનું સ્મરણ કરી આ શ્લોક સહજ તથા ભક્તિપૂર્ણ રીતે પ્રબળ અંતર્-અગ્નિ, ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય અને ભોજન પછી સુખદ વિશ્રામનું આવાહન કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરાથી કહેવાય છે કે જે વ્યક્તિ ભોજન પછી સમુદ્રપાન કરનાર અગસ્ત્યનું સ્મરણ કરે છે, તે ભારે ભોજનને પણ સહજતાથી પચાવી લે છે; કેમ કે આવી પ્રબળ પાચનશક્તિઓ તરફ વળેલું મન શરીરની પોતાની અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરી દે છે અને અજીર્ણથી ક્યારેય પીડાતું નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
અગસ્ત્યં કુમ્ભકર્ણં ચ શનિં ચ બડબાનલમ્ । આહારપરિણામાર્થં સ્મરામિ ચ વૃકોદરમ્ ॥
Agastyam Kumbhakarnam cha Shanim cha Badabanalam Ahara-parinamartham smarami cha Vrikodaram
અર્થ:મારા ભોજનના સમ્યક્ પાચન માટે હું અગસ્ત્ય, કુંભકર્ણ, શનિ, બડબાનલ (સમુદ્રની અગ્નિ) અને વૃકોદર (ભીમ)નું સ્મરણ કરું છું — જે સૌ અપાર પાચનશક્તિ માટે પ્રસિદ્ધ છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
അഗസ്ത്യം കുംഭകർണം ച — ഭക്ഷണാനന്തര (ദഹന) മന്ത്രം પાઠના લાભ
ભોજન પછી (અને રાત્રે) હમણાં જ ખાધેલા અન્નના સમ્યક્ પાચનની પ્રાર્થના માટે વંચાય છે.
પાંચ પૌરાણિક 'મહાન પાચકો' — અગસ્ત્ય, કુંભકર્ણ, શનિ, બડબાનલ અને ભીમ — નું આવાહન કરી પ્રબળ જઠરાગ્નિ પ્રજ્વલિત કરે છે.
ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય, હળવું પેટ અને સૂતા પહેલા વાંચતા સુખદ નિદ્રા આપે છે.
એક મનોહર, સરળતાથી યાદ રહેતો શ્લોક જે શરીરની સંભાળને પણ પ્રાર્થનામય, ભક્તિપૂર્ણ કર્મ બનાવી દે છે.
ભોજન પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા અને ખાધા પછી પોતાના સ્વાસ્થ્ય પર સજાગ ધ્યાન કેળવે છે.
એટલો સરળ કે સમગ્ર પરિવાર તેને ભોજન-દિનચર્યાના ભાગરૂપે પ્રતિદિન વાંચી શકે.
അഗസ്ത്യം കുംഭകർണം ച — ഭക്ഷണാനന്തര (ദഹന) മന്ത്രം જપ વિધિ
ભોજન પૂરું કર્યા પછી — અને ખાસ કરીને રાત્રિના ભોજન પછી સૂવા જતા પહેલા — ભોજન સારી રીતે પચે એવી પ્રાર્થના કરતા એક વાર શાંતિથી વાંચો. જપતી વખતે શ્લોકમાં નામિત પ્રબળ પાચનશક્તિવાળી પાંચ વિભૂતિઓનું સ્મરણ કરો, અને અંદર એક સ્વસ્થ, દીપ્તિમાન જઠરાગ્નિની કોમળ કલ્પના કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ അഗസ്ത്യം കുംഭകർണം ച — ഭക്ഷണാനന്തര (ദഹന) മന്ത്രം શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ