ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੮.੧੩ — ਪਞ੍ਚੈਤਾਨਿ ਮਹਾਬਾਹੋ
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା 18.13 — ପଞ୍ଚୈତାନି ମହାବାହୋ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਕਰਮ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਂਖ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਹਰ ਕਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਪੰਜ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਇੱਕ ਗਹਿਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅਨੇਕ ਘਟਕ ਮਿਲ ਕੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਿਥਿਆ ਭਾਵ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 18, Verse 13 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਮੋਕਸ਼ ਸੰਨ੍ਯਾਸ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸੰਨਿਆਸ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਰਮ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ, ਸਾਂਖ੍ਯ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਹਰ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਘਟਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜੋ ਇਕੱਲੇ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਰਿਸ਼ੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਕਰਮ ਦੇ ਪੰਜ ਘਟਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿ ਆਤਮਾ ਇਕੱਲਾ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਕਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਪਞ੍ਚੈਤਾਨਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕਾਰਣਾਨਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ।ਸਾਂਖ੍ਯੇ ਕ੍ਰਿਤਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਯੇ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍॥
pañchaitāni mahā-bāho kāraṇāni nibodha me sānkhye kṛitānte proktāni siddhaye sarva-karmaṇām
ਅਰਥ:ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਅਰਜੁਨ! ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ (ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ) ਅੰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਂਖ੍ਯ-ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜੋ ਪੰਜ ਕਾਰਨ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਾਣ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା 18.13 — ପଞ୍ଚୈତାନି ମହାବାହୋ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਕਰਮ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਘਟਕਾਂ ਦਾ ਗੀਤਾ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਇਕੱਲੇ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਿਥਿਆ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਕਰਮਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਘਟਕ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਕਰਤ੍ਰਿਤਵ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା 18.13 — ପଞ୍ଚୈତାନି ମହାବାହୋ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ ਕਿ ਹਰ ਕਰਮ ਅਨੇਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਘਟਕਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਨ ਦਿਓ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ (18.14 ਤੋਂ ਅੱਗੇ) ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ, ਜੋ ਪੰਜ ਘਟਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੰਕਾਰਰਹਿਤ, ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਮ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਕਰਨ ਦਿਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା 18.13 — ପଞ୍ଚୈତାନି ମହାବାହୋ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ