Mantra.Tips
bhagavad-gitagitakrishnapeace

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 2.71 — વિહાય કામાન્યઃ સર્વાન્

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.71 — ବିହାୟ କାମାନ୍ୟଃ ସର୍ବାନ୍ in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 11× જપ·🕐 સાંજનું ચિંતન અથવા સૂતા પહેલાં, અને ધ્યાનના સમયે·📜 Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 71
Share:

અર્થ

સ્થિતપ્રજ્ઞના વર્ણનનું સમાપન કરતાં શ્રીકૃષ્ણ શાશ્વત શાંતિનું રહસ્ય પ્રગટ કરે છે: જે સર્વ કામનાઓને ત્યજીને સ્પૃહા, મમતા અને અહંકાર વિના વિચરે છે, તે જ શાંતિ પ્રાપ્ત કરે છે. આ શ્લોક આધ્યાત્મિક મુક્તિનું સૂત્ર છે — 'હું' અને 'મારું'નો ત્યાગ સીધો શાંતિ તરફ દોરી જાય છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 71 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)

જેમ બીજો અધ્યાય સમાપ્તિ તરફ આગળ વધે છે, શ્રીકૃષ્ણ આ કામના-રહિત શ્લોકથી જ્ઞાની પુરુષનું પોતાનું ચિત્ર પૂર્ણ કરે છે. જ્ઞાનીજનો કેવી રીતે જીવે છે અને કર્મ કરે છે એ અર્જુનના પ્રશ્નનો તે ઉત્તર આપે છે, અને ઘોષણા કરે છે કે શાંતિ તેમની છે જેમણે તૃષ્ણા અને અહંકારનો ત્યાગ કર્યો છે. આ શ્લોક કામનાથી મુક્તિ સુધીના સંક્ષિપ્ત નકશા તરીકે પૂજાય છે.

શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

કહેવાય છે કે જે ભક્તો આ શ્લોકને હૃદયમાં ધારણ કરે છે, તેઓ એવી શાંતિનો અનુભવ કરે છે જે ન તો સાંસારિક લાભ આપી શકે કે ન હાનિ છીનવી શકે; પરંપરા માને છે કે આ શ્લોકની અહંકાર-રહિત, કામના-રહિત આત્મા મોક્ષની ઉંબરે જ ઊભી રહે છે.

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

વિહાય કામાન્યઃ સર્વાન્પુમાંશ્ચરતિ નિઃસ્પૃહઃ। નિર્મમો નિરહંકારઃ શાંતિમધિગચ્છતિ॥

vihāya kāmān yaḥ sarvān pumānśh charati niḥspṛihaḥ nirmamo nirahankāraḥ sa śhāntim adhigachchhati

અર્થ:જે મનુષ્ય સર્વ કામનાઓને ત્યજીને, સ્પૃહા વિના, મમતા વિના અને અહંકાર વિના વિચરે છે, તે જ શાંતિને પ્રાપ્ત કરે છે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

વિહાય🔊vihāyaત્યજીને, છોડીને
કામાન્🔊kāmānભૌતિક કામનાઓને
યઃ🔊yaḥજે
સર્વાન્🔊sarvānબધી
પુમાન્🔊pumānએક પુરુષ
ચરતિ🔊charatiવિચરે છે, રહે છે
નિઃસ્પૃહઃ🔊niḥspṛihaḥસ્પૃહા વિનાનો
નિર્મમઃ🔊nirmamaḥમમતા વિનાનો
નિરહંકારઃ🔊nirahankāraḥઅહંકાર વિનાનો
સઃ🔊saḥતે પુરુષ
શાન્તિમ્🔊śhāntimપરિપૂર્ણ શાંતિ
અધિગચ્છતિ🔊adhigachchhatiપ્રાપ્ત કરે છે

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.71 — ବିହାୟ କାମାନ୍ୟଃ ସର୍ବାନ୍ પાઠના લાભ

સ્થાયી આંતરિક શાંતિ (શાંતિ) તરફનો સીધો માર્ગ પ્રગટ કરે છે

હૃદયને તૃષ્ણા, મમતા અને અહંકારથી મુક્ત કરે છે

આત્માને બાંધનારી 'હું' અને 'મારું'ની ભાવનાને ઓગાળે છે

સંતોષ અને સ્પૃહા-રહિતતા (નિઃસ્પૃહતા) કેળવે છે

વૈરાગ્ય અને સમતા માટે એક શક્તિશાળી પ્રતિજ્ઞા

મનને આગળના શ્લોકમાં વર્ણવેલ બ્રાહ્મી-સ્થિતિ માટે તૈયાર કરે છે

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.71 — ବିହାୟ କାମାନ୍ୟଃ ସର୍ବାନ୍ જપ વિધિ

જપ સંખ્યા11વાર
ઉત્તમ સમયસાંજનું ચિંતન અથવા સૂતા પહેલાં, અને ધ્યાનના સમયે

શ્લોકનો પાઠ કરો અને એક-એક કરીને એક કામના, એક આસક્તિ, એક અહંકારની પકડ છોડવા પર ધ્યાન કરો. 'નિર્મમો નિરહંકારઃ' શબ્દો 'મારું' અને 'હું'ની પકડ ઢીલી કરવાનું યાદ અપાવે. અંતે કામના શાંત થતાં ઉદ્ભવતી મૌન શાંતિમાં વિશ્રામ કરો.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.71 — ବିହାୟ କାମାନ୍ୟଃ ସର୍ବାନ୍ ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.
હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.
તે વચન આપે છે કે જે કોઈ સર્વ કામનાઓને ત્યજીને સ્પૃહા વિના, મમતા વિના (નિર્મમ) અને અહંકાર વિના (નિરહંકાર) રહે છે, તે પરિપૂર્ણ શાંતિ પ્રાપ્ત કરે છે. શાંતિ એ ત્યાગનું સ્વાભાવિક ફળ છે.
નિર્મમ એટલે 'મારું'ની ભાવના વિના — વ્યક્તિઓ અને વસ્તુઓ પ્રત્યે મમતા-રહિતતા. નિરહંકાર એટલે અહંકાર વિના — શરીર, પદ અને સિદ્ધિઓ સાથે આત્માનું મિથ્યા તાદાત્મ્ય ન કરવું. આ બંને મળીને અહંકાર-રહિત જ્ઞાનીનું વર્ણન કરે છે.
શ્રીકૃષ્ણ બળજબરીપૂર્વકના દમન વિશે નહીં, પણ જ્ઞાન અને વૈરાગ્ય દ્વારા કામનાથી પર જવા વિશે વાત કરે છે. જ્યારે હૃદય આત્મામાં સંતુષ્ટ થાય છે, ત્યારે કામનાઓ સ્વાભાવિક રીતે ખરી પડે છે અને સાચી, સહજ શાંતિ બાકી રહે છે.
આ સ્થિતપ્રજ્ઞ પ્રકરણનું પરાકાષ્ઠાનું સૂત્ર છે અને શાંતિ પ્રાપ્ત કરવાનો સંપૂર્ણ ઉપદેશ છે. તે બ્રાહ્મી સ્થિતિ — બ્રહ્મમાં સ્થિત થવાની અવસ્થા — વિશેના પ્રસિદ્ધ શ્લોકની તુરંત પહેલાં આવે છે.

આ પણ વાંચો

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୨.୫୫ — ପ୍ରଜହାତି ଯଦା କାମାନ୍श्रीमद्भगवद्गीता २.५५ — प्रजहाति यदा कामान्ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୨.୫୬ — ଦୁଃଖେଷ୍ୱନୁଦ୍ୱିଗ୍ନମନାଃश्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाःଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୨.୬୯ — ଯା ନିଶା ସର୍ବଭୂତାନାଂश्रीमद्भगवद्गीता २.६९ — या निशा सर्वभूतानांଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.14 — ମାତ୍ରାସ୍ପର୍ଶାସ୍ତୁ କୌନ୍ତେୟश्रीमद्भगवद्गीता 2.14 — मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेयସର୍ବଧର୍ମାନ୍ ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ (ଭଗବଦ୍‌ଗୀତା 18.66)सर्वधर्मान्परित्यज्यକର୍ମଣ୍ୟେବାଧିକାରସ୍ତେ (ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.47)कर्मण्येवाधिकारस्तेଭଗବଦ୍‌ଗୀତା ୬.୧୯ — ଯଥା ଦୀପୋ ନିବାତସ୍ଥୋश्रीमद्भगवद्गीता ६.१९ — यथा दीपो निवातस्थो

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

Share:

સંપૂર્ણ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.71 — ବିହାୟ କାମାନ୍ୟଃ ସର୍ବାନ୍ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ