ଅଗସ୍ତ୍ଯଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ଚ — ଭୋଜନୋତ୍ତର (ପାଚନ) ମନ୍ତ୍ର
ਅਗਸਤਯੰ ਕੁੰਭਕਰਣੰ ਚ — ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਪਾਚਨ) ਮੰਤਰ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଏହି ସୁନ୍ଦର କ୍ଷୁଦ୍ର ଶ୍ଲୋକଟି ଭୋଜନ ପରେ (ଓ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ରାତ୍ରିରେ ଶୋଇବା ପୂର୍ବରୁ) ଏବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ଅନ୍ନର ସମ୍ୟକ୍ ପାଚନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ ପଠିତ ହୁଏ। ଏହା ସେହି ପାଞ୍ଚ ବିଭୂତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେଉଁମାନେ ଅପାର ଭୋଜନ ଓ ପାଚନଶକ୍ତି ପାଇଁ ବିଖ୍ୟାତ — ସମୁଦ୍ରପାନକାରୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ, ଶନି, ସମୁଦ୍ରାଗ୍ନି ବଡବାନଳ ଓ ଭୀମ (ବୃକୋଦର)। ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଭକ୍ତ ପ୍ରବଳ ଜଠରାଗ୍ନି ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାମନା କରନ୍ତି।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Traditional smarana (remembrance) shloka recited after meals · Traditional · Classical
ଏହି ପ୍ରିୟ ଶ୍ଲୋକଟି ଭୋଜନ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦୈନନ୍ଦିନ ଭକ୍ତି-ସଂସ୍କୃତିର ଅଂଶ। ଭୋଜନ କରିସାରିବା ପରେ ଭକ୍ତ ସେହି ପାଞ୍ଚ ବିଭୂତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଅସାଧାରଣ ଭୋଜନ ଓ ପାଚନଶକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ — ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ ସେ ଗୋଟିଏ ଢୋକରେ ସମୁଦ୍ର ଗିଳିଦେଲେ; ଅପାର କ୍ଷୁଧାର କୁମ୍ଭକର୍ଣ ଓ ଭୀମ; ଶନି; ଓ ସମୁଦ୍ରାଗ୍ନି ବଡବାନଳ ଯାହା ନିରନ୍ତର ସମୁଦ୍ର ଜଳକୁ ଭସ୍ମ କରେ। 'ଭୋଜନର ପାଚନ ପାଇଁ' ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସହଜ ଓ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରବଳ ଅନ୍ତର୍-ଅଗ୍ନି, ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଭୋଜନ ପରେ ସୁଖକର ବିଶ୍ରାମ ଆବାହନ କରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ କୁହାଯାଏ ଯେ ଯିଏ ଭୋଜନ ପରେ ସମୁଦ୍ରପାନକାରୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଭାରୀ ଭୋଜନକୁ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପାଚନ କରନ୍ତି; କାରଣ ଏଭଳି ପ୍ରବଳ ପାଚନଶକ୍ତି ଆଡ଼କୁ ବୁଲିଥିବା ମନ ଶରୀରର ନିଜସ୍ୱ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ ଓ ଅଜୀର୍ଣରେ କେବେ ବି ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଅଗସ୍ତ୍ଯଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ଚ ଶନିଂ ଚ ବଡବାନଲମ୍ । ଆହାରପରିଣାମାର୍ଥଂ ସ୍ମରାମି ଚ ଵୃକୋଦରମ୍ ॥
Agastyam Kumbhakarnam cha Shanim cha Badabanalam Ahara-parinamartham smarami cha Vrikodaram
ଅର୍ଥ:ମୋର ଭୋଜନର ସମ୍ୟକ୍ ପାଚନ ପାଇଁ ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ, ଶନି, ବଡବାନଳ (ସମୁଦ୍ରର ଅଗ୍ନି) ଓ ବୃକୋଦର (ଭୀମ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ — ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତେ ଅପାର ପାଚନଶକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ਅਗਸਤਯੰ ਕੁੰਭਕਰਣੰ ਚ — ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਪਾਚਨ) ਮੰਤਰ ପାଠର ଲାଭ
ଭୋଜନ ପରେ (ଓ ରାତ୍ରିରେ) ଏବେ ଖାଇଥିବା ଅନ୍ନର ସମ୍ୟକ୍ ପାଚନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ ପଠିତ ହୁଏ।
ପାଞ୍ଚ ପୌରାଣିକ 'ମହାନ ପାଚକ'ଙ୍କୁ — ଅଗସ୍ତ୍ୟ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ, ଶନି, ବଡବାନଳ ଓ ଭୀମ — ଆବାହନ କରି ପ୍ରବଳ ଜଠରାଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ।
ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ହାଲୁକା ପେଟ ଓ ଶୋଇବା ପୂର୍ବରୁ ପଢ଼ିଲେ ସୁଖନିଦ୍ରା ଦିଏ।
ଏକ ମନୋରମ, ସହଜରେ ମନେ ରହୁଥିବା ଶ୍ଲୋକ ଯାହା ଶରୀରର ଯତ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନାମୟ, ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ କର୍ମରେ ପରିଣତ କରେ।
ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ଓ ଖାଇବା ପରେ ନିଜ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରତି ସଚେତନ ଧ୍ୟାନ ଗଢ଼େ।
ଏତେ ସରଳ ଯେ ସମଗ୍ର ପରିବାର ଏହାକୁ ଭୋଜନ-ଦିନଚର୍ଯ୍ୟାର ଅଂଶ ଭାବେ ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼ିପାରେ।
ਅਗਸਤਯੰ ਕੁੰਭਕਰਣੰ ਚ — ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਪਾਚਨ) ਮੰਤਰ ପାଠ ବିଧି
ଭୋଜନ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ — ବିଶେଷତଃ ରାତ୍ରି ଭୋଜନ ପରେ ଶୋଇବାକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ — ଭୋଜନ ଭଲ ଭାବେ ପାଚନ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ କରୁ ଥରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ପଢ଼ନ୍ତୁ। ପଢ଼ିବା ସମୟରେ ଶ୍ଲୋକରେ ନାମିତ ପ୍ରବଳ ପାଚନଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ପାଞ୍ଚ ବିଭୂତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଭିତରେ ଏକ ସୁସ୍ଥ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଜଠରାଗ୍ନିକୁ କୋମଳ ଭାବେ କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ਅਗਸਤਯੰ ਕੁੰਭਕਰਣੰ ਚ — ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਪਾਚਨ) ਮੰਤਰ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ