ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੬.੧੯ — ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸ੍ਥੋ
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੬.੧੯ — ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸਥੋ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੁੱਚੇ ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਛਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦਾ ਦੀਵਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਉਸ ਯੋਗੀ ਦਾ ਚਿੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਆਤਮ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਲੀਨ ਹੈ — ਅਕੰਪ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਧਿਆਨਯੋਗ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਮਨ ਅੰਦਰਲੇ ਤੇਜੋਮਯ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 19 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਧਿਆਨਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਆਸਣ, ਮੁਦਰਾ, ਮਨ ਦਾ ਸਥਿਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਜਮ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮਨ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਰਣਿਤ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਲ ਬਲਦੇ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਧਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ — ਜਦੋਂ ਮਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੋਤ ਵਾਂਗ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੀ ਉਦੈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਇਹੀ ਅਨੁਭਵ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਥਿਰ ਧਿਆਨ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸ੍ਥੋ ਨੇਙ੍ਗਤੇ ਸੋਪਮਾ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤਾ। ਯੋਗਿਨੋ ਯਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜਤੋ ਯੋਗਮਾਤ੍ਮਨਃ॥
yathā dīpo nivāta-stho neṅgate sopamā smṛitā yogino yata-chittasya yuñjato yogam ātmanaḥ
ਅਰਥ:ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੀਵਾ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦਾ — ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਉਪਮਾ ਉਸ ਯੋਗੀ ਦੇ ਸੰਜਮਿਤ ਮਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੬.੧੯ — ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸਥੋ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਜੀਵ ਛਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਡੂੰਘੀ, ਅਡੋਲ ਇਕਾਗਰਤਾ (ਧਿਆਨ) ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਏ ਮਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੇਜੋਮਯ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ
ਧਿਆਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਵਿਘਨ-ਰਹਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨਤਾ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੬.੧੯ — ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸਥੋ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕੰਬੇ ਬਲਦੀ ਇੱਕ ਦੀਪ-ਸ਼ਿਖਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਹੀ ਜੋਤ ਬਣਨ ਦਿਓ — ਸ਼ਾਂਤ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਡੋਲ — ਅਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਓ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਵਾਂਗ ਫੜਫੜਾਉਣ ਲੱਗਣ, ਤਾਂ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਮੁੜ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਸੇ ਛਵੀ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਆਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੬.੧੯ — ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸਥੋ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ