ਕਰਾਗ੍ਰੇ ਵਸਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ — ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਮਰਣ
ਕਰਾਗ੍ਰੇ ਵਸਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ — ਸਵੇਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਕਰਾਗ੍ਰੇ ਵਸਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀਃ ਜਾਗਣ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਿਆਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਸੌਭਾਗ), ਸਰਸਵਤੀ (ਵਿਦਿਆ) ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional prati-smarana (morning remembrance) shloka · Traditional · Classical
ਇਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਕਰ-ਦਰਸ਼ਨ' ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਜਾਗਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦਿਆਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸੌਭਾਗ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹਰ ਦਿਨ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਸਹਿਤ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਿਆਂ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਭਾਗ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਕਦੇ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ — ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਦਿਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਰਮ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਕਰਾਗ੍ਰੇ ਵਸਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਕਰਮਧ੍ਯੇ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਕਰਮੂਲੇ ਤੁ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਕਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥
Karagre vasate lakshmih karamadhye saraswati Karamoole tu govindah prabhate karadarshanam
ਅਰਥ:ਹੱਥ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਹੱਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਸਵਤੀ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਕਰਾਗ੍ਰੇ ਵਸਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ — ਸਵੇਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਜਾਗਣ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ — ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਿਆਂ, ਪੈਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਕਸ਼ਮੀ (ਸੌਭਾਗ), ਸਰਸਵਤੀ (ਵਿਦਿਆ) ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ/ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਰੱਖਿਆ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੜੀ ਤੋਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬੋਧ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਵ੍ਯ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਯਤਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਸਮੁਦ੍ਰਵਸਨੇ ਦੇਵੀ' (ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਛੋਟੀ, ਸਰਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
ਕਰਾਗ੍ਰੇ ਵਸਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ — ਸਵੇਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਜਾਗਣ 'ਤੇ, ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੋੜੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੋਲ੍ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੋ — ਇਹ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਉਸੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਕਰਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਸਮੁਦ੍ਰਵਸਨੇ ਦੇਵੀ…' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੈਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਕਰਾਗ੍ਰੇ ਵਸਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ — ਸਵੇਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ