ಚತುಃಶ್ಲೋಕೀ
சதுஃஶ்லோகீ in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಚತುಃಶ್ಲೋಕೀ ('ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು') ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಆಚಾರ್ಯ ಯಾಮುನಾಚಾರ್ಯ (ಆಳವಂದಾರ್) ರಚಿಸಿದ ದೇವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆದರೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ತುತಿ. ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪರಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು, ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಅಭಿನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು, ಜಗನ್ಮಾತೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಅಪರಿಮಿತ ಕರುಣೆಯನ್ನು, ಯಾರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಜೀವಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಲಭಿಸುತ್ತದೋ ಆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲಾಧಾರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Chatuh Shloki (a stuti of four verses in praise of Lakshmi) · Yamunacharya (Alavandar) · c. 10th-11th century CE
ಯಾಮುನಾಚಾರ್ಯ, ಆಳವಂದಾರ್ ಆಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವರು, ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಆಚಾರ್ಯ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ನಾಥಮುನಿಯ ಮೊಮ್ಮಗ, ರಾಮಾನುಜರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಿತಾಮಹ-ಗುರು. ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಅವರು ಶ್ರೀರಂಗಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರವಶರಾಗಿ ಕೇವಲ ದೇವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಶ್ರೀ) ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು, ಇದು ಅವಳ ಪರಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು, ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಪರಮ ಪ್ರಭುವಿಗೂ ನಡುವೆ ಕರುಣಾಮಯಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ (ಪುರುಷಾಕಾರ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲಾಧಾರ ಸ್ತೋತ್ರವಾಯಿತು, ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಸ್ತೋತ್ರರತ್ನದೊಂದಿಗೆ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಒಂದು ರಾಜಸಭಾ-ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಯುವ ಯಮುನರ ಪ್ರತಿಭೆಯೇ ಮೊದಲು 'ಅವರಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಿತು', ಆಳವಂದಾರ್ ('ಆಳಲು ಬಂದವನು') ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಕೊಡಿಸಿತು; ನಂತರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದೇವರಿಗಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಚತುಃಶ್ಲೋಕೀ, ಸ್ತೋತ್ರರತ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರಿದ ಭಕ್ತಿ ರಾಮಾನುಜರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರವಶಗೊಳಿಸಿತೆಂದರೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಭೇಟಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ರಾಮಾನುಜರು ಆಳವಂದಾರರ ಹೇಳದ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವ್ರತ ಮಾಡಿ ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಕಾನ್ತಸ್ತೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ಫಣಿಪತಿಃ ಶಯ್ಯಾಸನಂ ವಾಹನಂ ವೇದಾತ್ಮಾ ವಿಹಗೇಶ್ವರೋ ಯವನಿಕಾ ಮಾಯಾ ಜಗನ್ಮೋಹಿನೀ । ಬ್ರಹ್ಮೇಶಾದಿಸುರವ್ರಜಃ ಸದಯಿತಸ್ತ್ವದ್ದಾಸದಾಸೀಗಣಃ ಶ್ರೀರಿತ್ಯೇವ ಚ ನಾಮ ತೇ ಭಗವತಿ ಬ್ರೂಮಃ ಕಥಂ ತ್ವಾಂ ವಯಮ್ ॥ ೧ ॥
kāntaste puruṣottamaḥ phaṇipatiḥ śayyāsanaṃ vāhanaṃ vedātmā vihageśvaro yavanikā māyā jaganmohinī | brahmeśādisuravrajaḥ sadayitastvaddāsadāsīgaṇaḥ śrīrityeva ca nāma te bhagavati brūmaḥ kathaṃ tvāṃ vayam || 1 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ಭಗವತೀ! ನಿನ್ನ ಪತಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ (ನಾರಾಯಣ), ನಾಗರಾಜ ಶೇಷ ನಿನ್ನ ಶಯ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆಸನ, ವೇದಸ್ವರೂಪ ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಗರುಡ ನಿನ್ನ ವಾಹನ, ಜಗನ್ಮೋಹಿನಿ ಮಾಯೆ ನಿನ್ನ ತೆರೆ; ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ ಮೊದಲಾದ ದೇವಗಣ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ದಾಸ-ದಾಸಿಯರ ಸಮೂಹ, 'ಶ್ರೀ'ಯೇ ನಿನ್ನ ಹೆಸರು — ಅಂತಹ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಬಲ್ಲೆವು?
ಯಸ್ಯಾಸ್ತೇ ಮಹಿಮಾನಮಾತ್ಮನ ಇವ ತ್ವದ್ವಲ್ಲಭೋಽಪಿ ಪ್ರಭುರ್ ನಾಲಂ ಮಾತುಮಿಯತ್ತಯಾ ನಿರವಧಿಂ ನಿತ್ಯಾನುಕೂಲಂ ಸ್ವತಃ । ತಾಂ ತ್ವಾಂ ದಾಸ ಇತಿ ಪ್ರಪನ್ನ ಇತಿ ಚ ಸ್ತೋಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ನಿರ್ಭಯೋ ಲೋಕೈಕೇಶ್ವರಿ ಲೋಕನಾಥದಯಿತೇ ದಾನ್ತೇ ದಯಾಂ ತೇ ವಿದನ್ ॥ ೨ ॥
yasyāste mahimānamātmana iva tvadvallabho'pi prabhur nālaṃ mātumiyattayā niravadhiṃ nityānukūlaṃ svataḥ | tāṃ tvāṃ dāsa iti prapanna iti ca stoṣyāmyahaṃ nirbhayo lokaikeśvari lokanāthadayite dānte dayāṃ te vidan || 2 ||
ಅರ್ಥ:ಯಾರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮ ಸರ್ವಸಮರ್ಥ ಪ್ರಭು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಂತೆಯೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳೆಯಲಾರನೋ — ಅದು ಅಪರಿಮಿತ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ನಿತ್ಯಾನುಕೂಲ — ಅಂತಹ ನಿನ್ನನ್ನು, ಓ ಲೋಕೈಕೇಶ್ವರೀ! ಓ ಲೋಕನಾಥನ ಪ್ರಿಯೆ! ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರ ಮೇಲೂ ತೋರಿದ ನಿನ್ನ ದಯೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ನಾನು ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ 'ದಾಸ', 'ಶರಣಾಗತ' ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಈಷತ್ತ್ವತ್ಕರುಣಾನಿರೀಕ್ಷಣಸುಧಾಸನ್ಧುಕ್ಷಣಾದ್ರಕ್ಷ್ಯತೇ ನಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಕ್ತದಲಾಭತಸ್ತ್ರಿಭುವನಂ ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯನನ್ತೋದಯಮ್ । ಶ್ರೇಯೋ ನ ಹ್ಯರವಿನ್ದಲೋಚನಮನಃಕಾನ್ತಾಪ್ರಸಾದಾದೃತೇ ಸಂಸೃತ್ಯಕ್ಷರವೈಷ್ಣವಾಧ್ವಸು ನೃಣಾಂ ಸಮ್ಭಾವ್ಯತೇ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ॥ ೩ ॥
īṣattvatkaruṇānirīkṣaṇasudhāsandhukṣaṇādrakṣyate naṣṭaṃ prāktadalābhatastribhuvanaṃ sampratyanantodayam | śreyo na hyaravindalocanamanaḥkāntāprasādādṛte saṃsṛtyakṣaravaiṣṇavādhvasu nṛṇāṃ sambhāvyate karhicit || 3 ||
ಅರ್ಥ:ನಿನ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಕರುಣಾದೃಷ್ಟಿ ಅಮೃತ ಸೇಚನದಿಂದ, ಮೊದಲು ಅದರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನಶಿಸಿದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಈಗ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅನಂತ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಮಲನಯನ ಪ್ರಭುವಿನ ಹೃದಯ ಪ್ರಿಯೆ (ಲಕ್ಷ್ಮಿ) ಪ್ರಸಾದವಿಲ್ಲದೆ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಂಸಾರ, ಕೈವಲ್ಯ ಅಥವಾ ವೈಷ್ಣವ-ಸೇವೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಆಗಲಾರದು.
ಶಾನ್ತಾನನ್ತಮಹಾವಿಭೂತಿ ಪರಮಂ ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮ ರೂಪಂ ಹರೇರ್ ಮೂರ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತತೋಽಪಿ ತತ್ಪ್ರಿಯತರಂ ರೂಪಂ ಯದತ್ಯದ್ಭುತಮ್ । ಯಾನ್ಯನ್ಯಾನಿ ಯಥಾಸುಖಂ ವಿಹರತೋ ರೂಪಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ತಾನ್ಯ್ ಆಹುಃ ಸ್ವೈರನುರೂಪರೂಪವಿಭವೈರ್ಗಾಢೋಪಗೂಢಾನಿ ತೇ ॥ ೪ ॥
śāntānantamahāvibhūti paramaṃ yadbrahma rūpaṃ harer mūrtaṃ brahma tato'pi tatpriyataraṃ rūpaṃ yadatyadbhutam | yānyanyāni yathāsukhaṃ viharato rūpāṇi sarvāṇi tāny āhuḥ svairanurūparūpavibhavairgāḍhopagūḍhāni te || 4 ||
ಅರ್ಥ:ಹರಿಯ ಶಾಂತ, ಅನಂತ, ಮಹಾವಿಭೂತಿಮಯ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯತರವಾದ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಮೂರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮ (ದಿವ್ಯ ವಿಗ್ರಹ), ಅವನು ಲೀಲೆಗಾಗಿ ಧರಿಸುವ ಇತರ ಸಮಸ್ತ ರೂಪಗಳು — ಈ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅನುರೂಪ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿತವಾಗಿ (ಅಭಿನ್ನವಾಗಿ) ಇವೆ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
சதுஃஶ்லோகீ ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ದೇವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ದಿವ್ಯ ಮಾತೆ, ಸಮಸ್ತ ಮಂಗಳದ ದಾತ್ರಿಯ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಒಂದು ಪರಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಈ ಲೋಕ, ಪರಲೋಕ ಸಮಸ್ತ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರದಾನಿಸುತ್ತದೆ
ಪ್ರಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿತ್ವ ಮಾಡುವ ಮಾತೆಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಶರಣಾಗತಿ (ಪ್ರಪತ್ತಿ) ಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ
ಭಕ್ತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ನಾರಾಯಣರ (ಶ್ರೀ-ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನಾರಾಯಣ) ಅಭಿನ್ನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ
ಭೌತಿಕ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಭಕ್ತಿಮಯ ಸೇವೆ (ಕೈಂಕರ್ಯ) ಎಂಬ ಉನ್ನತ ಗುರಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ತುತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕಂಠಸ್ಥ ಮಾಡಿ ನಿತ್ಯ ಪಠಿಸುವುದು ಸುಲಭ
சதுஃஶ்லோகீ ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನಾರಾಯಣರ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಪುಷ್ಪ ಅಥವಾ ತುಳಸಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಈ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಠಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಮಾತೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ. ಅನೇಕ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವರು ಚತುಃಶ್ಲೋಕೀಯನ್ನು ಅದೇ ರಚಯಿತೃವಿನ ಸ್ತೋತ್ರರತ್ನದೊಂದಿಗೆ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಳ ಕೃಪೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ சதுஃஶ்லோகீವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ