ଗଣେଶଭୁଜଙ୍ଗମ୍
கணேச புஜங்கம் in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଗଣେଶ ଭୁଜଙ୍ଗମ୍ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହମୟ ଭୁଜଙ୍ଗପ୍ରୟାତ ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ ନଅଟି ଶ୍ଲୋକର ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ନୃତ୍ୟରତ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ୱରୂପର ସ୍ତବ କରେ। ପ୍ରଥମ ଛଅଟି ଶ୍ଲୋକ ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟମୁଦ୍ରା ଚିତ୍ରଣ କରେ — ଝଙ୍କୃତ ଘଣ୍ଟି, ଉତ୍ଥିତ ଶୁଣ୍ଢ, ରତ୍ନଖଚିତ ମୁକୁଟ, ସର୍ପର ହାର — ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ 'ଗଣାଧୀଶମୀଶାନସୂନୁଂ ତମୀଡେ' ରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ନିରାକାର ବ୍ରହ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ ଏବଂ କୁହେ ଯେ ପ୍ରାତଃ ଏହାର ପାଠକାରୀ ସମସ୍ତ କାମନା ଓ ବାକ୍-ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Stotra attributed to the works of Adi Shankaracharya (Shankaracharya Stotra collection) · Adi Shankaracharya · Traditionally 8th century CE
ଗଣେଶ ଭୁଜଙ୍ଗମ୍ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ଭୁଜଙ୍ଗ' ସ୍ତୋତ୍ର-ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଂଶ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଭକ୍ତିକୁ ଦୋଳାୟିତ, ଗୀତମୟ ଛନ୍ଦରେ ଢାଳିଲେ। ଯେଉଁଠି ଦାର୍ଶନିକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟତ୍ର ନିରାକାର ବ୍ରହ୍ମର ବିବେଚନା କରନ୍ତି, ସେଠି ଏଠାରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ମୂର୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ରୂପରେ ରମନ୍ତି — ଗଜମୁଖ ଗଣେଶ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଘଣ୍ଟି ବାଜୁଛି, ଶୁଣ୍ଢ ଘୂରୁଛି। ଶ୍ଲୋକ-ପରେ-ଶ୍ଲୋକ ସେ ଏହି ମୋହକ ରୂପରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି ଏହି ବୋଧକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ଯେ ସେହି ଗଣେଶ ହିଁ ଅବିନାଶୀ ଓଁ, ଗୁଣାତୀତ ପରବ୍ରହ୍ମ — ଏହିପରି ଗୋଟିଏ ଲଘୁ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଭକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନକୁ ଏକ କରିଦିଅନ୍ତି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପରମ୍ପରା କୁହେ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଅରୁଣୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଉଠି ପ୍ରତିଦିନ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି ସେମାନେ ବାକ୍-ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି — ସେହି ବରଦାନ ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଯାହା ସତ୍ୟ ମନରେ କୁହନ୍ତି ତାହା ଘଟେ। ଭକ୍ତ ଓ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ନିରନ୍ତର ପାଠ ତୋତଲାମିରେ ବନ୍ଧା ଜିହ୍ୱାକୁ ଖୋଲିଦେଲା, ପରୀକ୍ଷାରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବାକ୍ପଟୁତା ଦେଲା, ଏବଂ ଗାୟକ ଓ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ବାଣୀରେ ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଓ ସତ୍ୟତା ଭରିଦେଲା।
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ରଣତ୍କ୍ଷୁଦ୍ରଘଣ୍ଟାନିନାଦାଭିରାମଂ ଚଲତ୍ତାଣ୍ଡଵୋଦ୍ଦଣ୍ଡଵତ୍ପଦ୍ମତାଲମ୍। ଲସତ୍ତୁନ୍ଦିଲାଙ୍ଗୋପରିଵ୍ଯାଲହାରଂ ଗଣାଧୀଶମୀଶାନସୂନୁଂ ତମୀଡେ॥୧॥
raṇat-kṣudra-ghaṇṭā-ninādābhirāmaṁ chalat-tāṇḍavoddaṇḍavat-padma-tālam। lasat-tundilāṅgopari-vyāla-hāraṁ gaṇādhīśam-īśāna-sūnuṁ tam-īḍe॥1॥
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ଗଣାଧୀଶ, ଈଶାନପୁତ୍ର (ଶିବଙ୍କ ପୁତ୍ର) ଙ୍କ ସ୍ତବ କରେ — ଯିଏ ନିଜର ଛୋଟ ଘଣ୍ଟିର ମଧୁର ଝଙ୍କାରରେ ମନୋହର, ଉଦ୍ଦଣ୍ଡ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ପଦ୍ମ ସମାନ ଚରଣରେ ତାଳ ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ଥୂଳ ଉଦରରେ ସର୍ପର ହାର ଶୋଭା ପାଏ।
ଧ୍ଵନିଧ୍ଵଂସଵୀଣାଲଯୋଲ୍ଲାସିଵକ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଫୁରଚ୍ଛୁଣ୍ଡଦଣ୍ଡୋଲ୍ଲସଦ୍ବୀଜପୂରମ୍। ଗଲଦ୍ଦର୍ପସୌଗନ୍ଧ୍ଯଲୋଲାଲିମାଲଂ ଗଣାଧୀଶମୀଶାନସୂନୁଂ ତମୀଡେ॥୨॥
dhvani-dhvaṁsa-vīṇā-layollāsi-vaktraṁ sphurach-chuṇḍa-daṇḍollasad-bīja-pūram। galad-darpa-saugandhya-lolāli-mālaṁ gaṇādhīśam-īśāna-sūnuṁ tam-īḍe॥2॥
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସେହି ଗଣାଧୀଶଙ୍କ ସ୍ତବ କରେ ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ବୀଣାବାଦନରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ, ଯାହାଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ଶୁଣ୍ଢ ଆନନ୍ଦରେ ବୀଜପୂର (ଡାଳିମ୍ବ) ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ମଦର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭ୍ରମରର ପଂକ୍ତି ଘୂରି ବୁଲେ।
ପ୍ରକାଶଜ୍ଜପାରକ୍ତରତ୍ନପ୍ରସୂନ- ପ୍ରଵାଲପ୍ରଭାତାରୁଣଜ୍ଯୋତିରେକମ୍। ପ୍ରଲମ୍ବୋଦରଂ ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡୈକଦନ୍ତଂ ଗଣାଧୀଶମୀଶାନସୂନୁଂ ତମୀଡେ॥୩॥
prakāśaj-japā-rakta-ratna-prasūna- pravāla-prabhā-tāruṇa-jyotir-ekam। pralambodaraṁ vakra-tuṇḍaika-dantaṁ gaṇādhīśam-īśāna-sūnuṁ tam-īḍe॥3॥
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସେହି ଶିବପୁତ୍ରଙ୍କ ସ୍ତବ କରେ, ଯାହାଙ୍କ ଏକମାତ୍ର କାନ୍ତି ପ୍ରବାଳ, ରକ୍ତ ଜବାଫୁଲ ଓ ଉଦୟକାଳୀନ ଅରୁଣ ରତ୍ନ ପରି ଦୀପ୍ତ — ଯିଏ ପ୍ରଲମ୍ବ ଉଦରବିଶିଷ୍ଟ, ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ ଓ ଏକଦନ୍ତ।
ଵିଚିତ୍ରସ୍ଫୁରଦ୍ରତ୍ନମାଲାକିରୀଟଂ କିରୀଟୋଲ୍ଲସଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାଵିଭୂଷମ୍। ଵିଭୂଷୈକଭୂଷଂ ଭଵଧ୍ଵଂସହେତୁଂ ଗଣାଧୀଶମୀଶାନସୂନୁଂ ତମୀଡେ॥୪॥
vichitra-sphurad-ratna-mālā-kirīṭaṁ kirīṭollasach-chandra-rekhā-vibhūṣam। vibhūṣaika-bhūṣaṁ bhava-dhvaṁsa-hetuṁ gaṇādhīśam-īśāna-sūnuṁ tam-īḍe॥4॥
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସେହି ଗଣାଧୀଶଙ୍କ ସ୍ତବ କରେ, ଯିଏ ବିଚିତ୍ର ରତ୍ନମାଳା ଖଚିତ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା ଶୋଭା ପାଏ — ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆଭରଣର ମଧ୍ୟ ଆଭରଣ ଏବଂ ସଂସାର-ବନ୍ଧନ ବିନାଶର କାରଣ।
ଉଦଞ୍ଚଦ୍ଭୁଜାଵଲ୍ଲରୀଦୃଶ୍ଯମୂଲ- ଶ୍ଚଲଦ୍ଭ୍ରୂଲତାଵିଭ୍ରମଭ୍ରାଜଦକ୍ଷମ୍। ମରୁତ୍ସୁନ୍ଦରୀଚାମରୈଃ ସେଵ୍ଯମାନଂ ଗଣାଧୀଶମୀଶାନସୂନୁଂ ତମୀଡେ॥୫॥
udañchad-bhujā-vallarī-dṛśya-mūla- ś-chalad-bhrū-latā-vibhrama-bhrājad-akṣam। marut-sundarī-chāmaraiḥ sevyamānaṁ gaṇādhīśam-īśāna-sūnuṁ tam-īḍe॥5॥
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସେହି ଗଣାଧୀଶଙ୍କ ସ୍ତବ କରେ, ଯାହାଙ୍କ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଉତ୍ଥିତ ବାହୁ ଲତା ପରି ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକଟ କରେ, ଯାହାଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ଭ୍ରୂ ମୁଖର ଶୋଭା ବଢ଼ାଏ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ସେବା ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଚାମରରେ କରନ୍ତି।
ସ୍ଫୁରନ୍ନିଷ୍ଠୁରାଲୋଲପିଙ୍ଗାକ୍ଷିତାରଂ କୃପାକୋମଲୋଦାରଲୀଲାଵତାରମ୍। କଲାବିନ୍ଦୁଗଂ ଗୀଯତେ ଯୋଗିଵର୍ଯୈ- ର୍ଗଣାଧୀଶମୀଶାନସୂନୁଂ ତମୀଡେ॥୬॥
sphuran-niṣṭhurālola-piṅgākṣi-tāraṁ kṛpā-komalodāra-līlāvatāram। kalā-bindu-gaṁ gīyate yogi-varyair- gaṇādhīśam-īśāna-sūnuṁ tam-īḍe॥6॥
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ସେହି ଗଣାଧୀଶଙ୍କ ସ୍ତବ କରେ, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ଥିର ନେତ୍ର ପିଙ୍ଗଳ ବର୍ଣ୍ଣର ଚଞ୍ଚଳ, ଯାହାଙ୍କ ଅବତାର ହିଁ କୋମଳ ଓ ଉଦାର କରୁଣାର ଲୀଳା, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀ କଳା-ବିନ୍ଦୁରେ ସ୍ଥିତ ଜାଣି ଗାନ କରନ୍ତି।
ଯମେକାକ୍ଷରଂ ନିର୍ମଲଂ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ଗୁଣାତୀତମାନନ୍ଦମାକାରଶୂନ୍ଯମ୍। ପରଂ ପରତରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵେଦାନ୍ତଵେଦ୍ଯଂ ଵଦନ୍ତି ପ୍ରଗଲ୍ଭଂ ପୁରାଣଂ ତମୀଡେ॥୭॥
yam-ekākṣaraṁ nirmalaṁ nirvikalpaṁ guṇātītam-ānandam-ākāra-śūnyam। paraṁ parataraṁ brahma vedānta-vedyaṁ vadanti pragalbhaṁ purāṇaṁ tam-īḍe॥7॥
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ତାଙ୍କ ସ୍ତବ କରେ ଯାହାଙ୍କୁ ମନୀଷୀ ଏକାକ୍ଷର, ନିର୍ମଳ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ଗୁଣାତୀତ, ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ଆକାରରହିତ ତଥା ବେଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞେୟ ପରାତ୍ପର ବ୍ରହ୍ମ କୁହନ୍ତି।
ଚିଦାନନ୍ଦସାନ୍ଦ୍ରାଯ ଶାନ୍ତାଯ ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ତ୍ରେ ଚ ହର୍ତ୍ରେ ଚ ତୁଭ୍ଯମ୍। ନମୋଽନନ୍ତଲୀଲାଯ କୈଵଲ୍ଯଭାସେ ନମୋ ଵିଶ୍ଵବୀଜ ପ୍ରସୀଦେଶସୂନୋ॥୮॥
chidānanda-sāndrāya śāntāya tubhyaṁ namo viśva-kartre cha hartre cha tubhyam। namo'nanta-līlāya kaivalya-bhāse namo viśva-bīja prasīdeśa-sūno॥8॥
ଅର୍ଥ:ହେ ଚିଦାନନ୍ଦଘନ, ଶାନ୍ତସ୍ୱରୂପ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବିଶ୍ୱର କର୍ତ୍ତା ଓ ହର୍ତ୍ତା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅନନ୍ତ ଲୀଳାବିଶିଷ୍ଟ, କୈବଲ୍ୟର ପ୍ରକାଶସ୍ୱରୂପ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବିଶ୍ୱବୀଜ, ହେ ଈଶାନପୁତ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।
ଇମଂ ସୁସ୍ତଵଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ପଠେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମର୍ତ୍ଯୋ ଲଭେତ୍ସର୍ଵକାମାନ୍। ଗଣେଶପ୍ରସାଦେନ ସିଧ୍ଯନ୍ତି ଵାଚୋ ଗଣେଶେ ଵିଭୌ ଦୁର୍ଲଭଂ କିଂ ପ୍ରସନ୍ନେ॥୯॥
imaṁ sustavaṁ prātar-utthāya bhaktyā paṭhed-yas-tu martyo labhet-sarva-kāmān। gaṇeśa-prasādena sidhyanti vācho gaṇeśe vibhau durlabhaṁ kiṁ prasanne॥9॥
ଅର୍ଥ:ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରାତଃ ଉଠି ଭକ୍ତିରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଗଣେଶଙ୍କ କୃପାରେ ତାଙ୍କ ବାଣୀ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ — ବିଭୁ ଗଣେଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଦୁର୍ଲଭ କଣ ବାକି ରହେ?
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
கணேச புஜங்கம் ପାଠର ଲାଭ
ବାକ୍-ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ — ଯାହାଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ
ପ୍ରାତଃ ଭକ୍ତିରେ ପାଠ କଲେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମମୟ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ (ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକ ଅନୁସାରେ)
ବିଘ୍ନ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସଂସାରର ବନ୍ଧନ ବିଲୀନ କରେ ('ଭବଧ୍ୱଂସହେତୁମ୍')
ଗଣେଶଙ୍କ ନୃତ୍ୟ-ସ୍ୱରୂପର ସଜୀବ ଚିନ୍ତନରେ ଭକ୍ତିକୁ ତୀବ୍ର କରେ
କାବ୍ୟ ଓ ବକ୍ତୃତାର ପ୍ରତିଭା ଦିଏ, ତେଣୁ ଛାତ୍ର ଓ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ
ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଓ ଧ୍ୟାନଗଭୀରତାର ବିଶେଷ କୃପା ବହନ କରେ
ମନକୁ ସଗୁଣ (ସାକାର) ରୁ ନିର୍ଗୁଣ (ନିରାକାର ବ୍ରହ୍ମ) ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ
கணேச புஜங்கம் ପାଠ ବିଧି
ସ୍ନାନ କରି ପୂର୍ବାଭିମୁଖ ହୋଇ ଗଣେଶଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସମ୍ମୁଖରେ ବସନ୍ତୁ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଅଟି ଶ୍ଲୋକର ମଧୁର ପାଠ କରନ୍ତୁ, ଭୁଜଙ୍ଗପ୍ରୟାତ ଛନ୍ଦର ଦୋଳାୟିତ ଲୟର ଆସ୍ୱାଦ ନିଅନ୍ତୁ ଯାହା ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ସର୍ପଗତି ସମାନ ପ୍ରବାହ ଦିଏ। ପ୍ରଥମ ଛଅଟି ଶ୍ଲୋକ ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ-ସ୍ୱରୂପର ଧ୍ୟାନ, ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିବରଣୀ କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ — ଘଣ୍ଟି, ଡାଳିମ୍ବ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶୁଣ୍ଢ, ରତ୍ନଖଚିତ ମୁକୁଟ, ସର୍ପର ହାର। ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକ ଫଳଶ୍ରୁତି; ତାହାକୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ ପଢ଼ନ୍ତୁ। ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ ଏବଂ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ମୋଦକ କିମ୍ବା ଲାଲ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ 'ଓଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ' ଜପରେ ସମାପ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ கணேச புஜங்கம் ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ