bhagavad-gitagitakrishnadaivi-sampad

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 16.3 — તેજઃ ક્ષમા ધૃતિઃ શૌચમ્

శ్రీమద్భగవద్గీత 16.3 — తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమ్ in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 11× જપ·🕐 સવારે, ઉત્તમ ગુણોના વિકાસની પ્રેરણા તરીકે·📜 Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 3

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

દૈવી અને આસુરી પ્રકૃતિના અધ્યાયમાં શ્રીકૃષ્ણ દૈવી સંપદ — દૈવી ગુણોના ધન — ની યાદી પૂર્ણ કરે છે. આ શ્લોક તેજ, ક્ષમા, ધૈર્ય, શુદ્ધિ, દ્વેષના અભાવ અને અભિમાનના અભાવને દૈવી ભાગ્ય માટે જન્મેલા પુરુષનાં લક્ષણો ગણાવે છે. આ ઉત્તમ, દિવ્ય ચારિત્ર્યનું ચિત્ર છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 3 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)

સોળમો અધ્યાય, દૈવાસુર-સંપદ-વિભાગ યોગ, દૈવી ભાગ્ય માટે જન્મેલા લોકોના ગુણોની શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા ગણનાથી શરૂ થાય છે. આ શ્લોક લગભગ છવ્વીસ દૈવી સદ્ગુણોની તે પ્રારંભિક યાદી પૂર્ણ કરે છે, જેના પછી શ્રીકૃષ્ણ વિરુદ્ધ આસુરી લક્ષણોનું વર્ણન કરે છે. આ પ્રસંગ લાંબા સમયથી સાત્ત્વિક આત્મ-વિકાસની કસોટી રહ્યો છે.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

પરંપરા શીખવે છે કે જે વ્યક્તિ આ શ્લોકના દૈવી ગુણોને સભાનપણે પોષે છે તે ધીમે ધીમે નીચલી પ્રકૃતિને પાર કરી જાય છે; સંતો આવા સદ્ગુણોને એવા ધન તરીકે વર્ણવે છે જેને કોઈ દુર્ભાગ્ય ચોરી શકતું નથી, અને જે સતત મુક્તિ તરફ દોરી જાય છે.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

તેજઃ ક્ષમા ધૃતિઃ શૌચમદ્રોહો નાતિમાનિતા। ભવન્તિ સમ્પદં દૈવીમભિજાતસ્ય ભારત॥

tejaḥ kṣhamā dhṛitiḥ śhaucham adroho nāti-mānitā bhavanti sampadaṁ daivīm abhijātasya bhārata

અર્થ:હે અર્જુન! તેજ, ક્ષમા, ધૈર્ય, શુદ્ધિ, દ્વેષનો અભાવ અને અભિમાનનો અભાવ — આ બધાં દૈવી સ્થિતિ માટે જન્મેલા પુરુષનાં લક્ષણો છે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

તેજઃ🔊tejaḥતેજ, આધ્યાત્મિક ઊર્જા

ક્ષમા🔊kṣhamāક્ષમા

ધૃતિઃ🔊dhṛitiḥધૈર્ય, દૃઢ સંકલ્પ

શૌચમ્🔊śhauchamસ્વચ્છતા, શુદ્ધિ

અદ્રોહઃ🔊adrohaḥકોઈના પ્રત્યે શત્રુતા ન રાખવી, દ્વેષનો અભાવ

ન અતિમાનિતા🔊na ati-mānitāઘમંડ / અતિ અભિમાનનો અભાવ

ભવન્તિ🔊bhavantiહોય છે, બને છે

સમ્પદમ્🔊sampadamગુણો, સંપત્તિ

દૈવીમ્🔊daivīmઈશ્વરીય, દૈવી

અભિજાતસ્ય🔊abhijātasyaજે આનાથી સંપન્ન છે તેનો / જે આ માટે જન્મ્યો છે તેનો

ભારત🔊bhārataહે ભરતવંશી (અર્જુન)

శ్రీమద్భగవద్గీత 16.3 — తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమ్ પાઠના લાભ

✦

દૈવી સંપદ — ઉત્તમ આત્માના દૈવી ગુણો — ની ગણના કરે છે

✦

તેજ (તેજસ્), ક્ષમા અને ધૈર્ય (ધૃતિ)ને કેળવે છે

✦

શુદ્ધિ, દ્વેષના અભાવ અને અભિમાનથી મુક્તિને પ્રોત્સાહન આપે છે

✦

બંધન તરફ નહીં, મુક્તિ તરફ દોરી જતા ચારિત્ર્યનું વર્ણન કરે છે

✦

દૈવી, સાત્ત્વિક ગુણોના વિકાસ માટે રોજિંદી પ્રેરણા

✦

સાધકને પોતાની ઉચ્ચતર દૈવી પ્રકૃતિને ઓળખવા અને પોષવામાં મદદ કરે છે

శ్రీమద్భగవద్గీత 16.3 — తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమ్ જપ વિધિ

જપ સંખ્યા11વાર

ઉત્તમ સમયસવારે, ઉત્તમ ગુણોના વિકાસની પ્રેરણા તરીકે

શ્લોકનો પાઠ કરો અને દરેક દૈવી ગુણ પર ચિંતન કરો — તેજ, ક્ષમા, ધૈર્ય, શુદ્ધિ, દ્વેષરહિત સદ્ભાવના, નમ્રતા. દિવસભર આમાંથી કોઈ એકને સભાનપણે વ્યક્ત કરવાનો સંકલ્પ કરો. શ્રીકૃષ્ણ આને 'દૈવી સ્થિતિ માટે જન્મેલા' પુરુષનાં લક્ષણો ગણાવે છે, તેથી આ જપ તમારા ચારિત્ર્યને તે દૈવી સંપદ તરફ વાળવા દો.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ శ్రీమద్భగవద్గీత 16.3 — తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమ్ ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

દૈવી સંપદ એટલે ઉત્તમ ગુણોનું 'દૈવી ધન'. આ શ્લોક તેજ (તેજસ્), ક્ષમા, ધૈર્ય (ધૃતિ), શુદ્ધિ (શૌચ), દ્વેષનો અભાવ (અદ્રોહ) અને અભિમાનનો અભાવ (ન અતિમાનિતા)ને દૈવી ભાગ્ય માટે જન્મેલા પુરુષનાં લક્ષણો ગણાવે છે.

સોળમો અધ્યાય દૈવી અને આસુરી પ્રકૃતિની તુલના કરે છે. શ્રીકૃષ્ણ દૈવી ગુણોની ગણના (16.1–16.3 શ્લોકોમાં) કરે છે જેથી સાધક તેમને ઓળખી, કેળવી અને દૃઢ કરી શકે, કેમ કે આ મુક્તિ તરફ જ્યારે આસુરી લક્ષણો બંધન તરફ દોરી જાય છે.

અદ્રોહ એટલે કોઈ પણ પ્રાણી પ્રત્યે દ્વેષ કે શત્રુતા ન રાખવી. આ સદ્ભાવના અને નુકસાન પહોંચાડવાની ઇચ્છાનો અભાવ છે — દૈવી પ્રકૃતિનું એક મુખ્ય લક્ષણ જેની શ્રીકૃષ્ણ આ શ્લોકમાં પ્રશંસા કરે છે.

આ કેળવવા યોગ્ય સદ્ગુણોની સ્પષ્ટ, વ્યવહારુ યાદી આપે છે — ક્ષમા, સ્થિરતા, સ્વચ્છતા, સદ્ભાવના અને નમ્રતાથી સંતુલિત સાહસ અને ઊર્જા. તેના પર ચિંતન કરવાથી વ્યક્તિ સભાનપણે ઉત્તમ, સાત્ત્વિક ચારિત્ર્ય કેળવી શકે છે.

આ પણ વાંચો

శ్రీమద్భగవద్గీత ౧౬.౨౧ — త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారమ్श्रीमद्भगवद्गीता 16.21 — त्रिविधं नरकस्येदं द्वारम्శ్రీమద్భగవద్గీత ౧౬.౨౪ — తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తేश्रीमद्भगवद्गीता १६.२४ — तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते శ్రీమద్భగవద్గీత 13.8 — అమానిత్వమదంభిత్వమహింసాश्रीमद्भगवद्गीता 13.8 — अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा శ్రీమద్భగవద్గీత 18.42 — శమో దమస్తపః శౌచమ్श्रीमद्भगवद्गीता 18.42 — शमो दमस्तपः शौचम्శ్రీమద్భగవద్గీత 2.56 — దుఃఖేష్వనుద్విగ్నమనాఃश्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः శ్రీమద్భగవద్గీత 18.46 — యతః ప్రవృత్తిర్భూతానామ్श्रीमद्भगवद्गीता १८.४६ — यतः प्रवृत्तिर्भूतानाम्శ్రీమద్భగవద్గీత 2.71 — విహాయ కామాన్యః సర్వాన్श्रीमद्भगवद्गीता 2.71 — विहाय कामान्यः सर्वान्

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ శ్రీమద్భగవద్గీత 16.3 — తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమ్ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ శ్రీమద్భగవద్గీత 16.3 — తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమ్ (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો