ઓમિત્યેતદક્ષરમિદં સર્વમ્
ওমিত্যেতদক্ষরমিদং সর্বম্ (ওঁ-ই এই সব কিছু) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ઓમિત્યેતદક્ષરમિદં સર્વમ્ માંડૂક્ય ઉપનિષદનો પ્રથમ શ્લોક છે — તે પ્રધાન ઉપનિષદોમાં સૌથી સંક્ષિપ્ત છે અને સંપૂર્ણપણે પવિત્ર ઓંકારને સમર્પિત છે. તે ઘોષણા કરે છે કે ૐ — તે અવિનાશી શબ્દ — આ સમસ્ત જગત છે: જે કંઈ ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્ય છે, અને જે કાળાતીત છે, તે બધું ૐ જ છે. આ મંત્ર ઓંકારને બ્રહ્મ અને ચેતનાની ચાર અવસ્થાઓના પ્રતીક રૂપે વિશ્લેષિત કરનાર ઉપનિષદનું પ્રવેશદ્વાર છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Mandukya Upanishad, Verse 1 · Traditional (Upanishadic) · Vedic / Upanishadic
માંડૂક્ય ઉપનિષદ, જોકે પ્રધાન ઉપનિષદોમાં સૌથી સંક્ષિપ્ત છે, તેમ છતાં સર્વોચ્ચ આદરનું પાત્ર છે; મુક્તિકા ઉપનિષદ ઘોષણા કરે છે કે એક ઉત્સુક સાધકની મુક્તિ માટે એકલું માંડૂક્ય જ પૂરતું છે. તે આ શ્લોકથી આરંભ થાય છે જે ૐને સમસ્ત કાળમાં સંપૂર્ણ સત્તા ઘોષિત કરે છે, પછી આત્માના ચાર પાદ — જાગ્રત (વૈશ્વાનર), સ્વપ્ન (તૈજસ), સુષુપ્તિ (પ્રાજ્ઞ) અને પરમ ચતુર્થ (તુરીય) — દ્વારા આ અક્ષરનો અર્થ ખોલે છે. આ રીતે પ્રથમ શ્લોક વેદાંતના ૐ અને ચેતના પરના સૌથી ગહન ધ્યાનોમાંના એકની ભૂમિકા તૈયાર કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરા માને છે કે માંડૂક્ય ઉપનિષદ, તેના બાર શ્લોકો અને ગૌડપાદની કારિકાઓ સહિત, સમસ્ત વેદાંતનો સાર સમાવે છે, અને અહીં શીખવ્યા મુજબ ૐનું ધ્યાન જ્ઞાતાને ચેતનાની ત્રણ અવસ્થાઓની પાર મૌન ચતુર્થ (તુરીય) સુધી લઈ જાય છે — તે શુદ્ધ, અદ્વૈત આત્મા જે સ્વયં બ્રહ્મ છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ઓમિત્યેતદક્ષરમિદં સર્વં તસ્યોપવ્યાખ્યાનં ભૂતં ભવદ્ભવિષ્યદિતિ સર્વમોઙ્કાર એવ । યચ્ચાન્યત્ત્રિકાલાતીતં તદપ્યોઙ્કાર એવ ॥
om ity etad akṣaram idaṁ sarvaṁ tasyopavyākhyānaṁ bhūtaṁ bhavad bhaviṣyad iti sarvam oṁkāra eva yac cānyat trikālātītaṁ tad apy oṁkāra eva
અર્થ:ૐ — આ અક્ષર જ (અવિનાશી) આ બધું છે. તેની વ્યાખ્યા આ છે — જે કંઈ ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્ય છે, તે બધું ઓંકાર જ છે. અને જે કંઈ અન્ય છે, જે ત્રણે કાળથી પર છે, તે પણ ઓંકાર જ છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ওমিত্যেতদক্ষরমিদং সর্বম্ (ওঁ-ই এই সব কিছু) પાઠના લાભ
પવિત્ર અક્ષર ૐને બ્રહ્મના પ્રતીક અને શબ્દ-રૂપ તરીકે પ્રગટ કરે છે, જે સમસ્ત સત્તાને સમાવે છે.
ૐને ભૂત, વર્તમાન, ભવિષ્ય અને કાળાતીત — સૌને સમાવનાર તરીકે સ્થાપિત કરે છે.
માંડૂક્ય ઉપનિષદમાં શીખવ્યા મુજબ ૐ (ઓંકાર/પ્રણવ)ના ધ્યાનનો આધાર બને છે.
સમસ્ત સૃષ્ટિને એક અવિનાશી શબ્દમાં એકીકૃત કરી, મનને એકત્વમાં શાંત કરે છે.
જાગ્રત, સ્વપ્ન, સુષુપ્તિ અને તુરીય — આ ચાર અવસ્થાઓની ઉપનિષદની શિક્ષાનો આરંભ કરે છે.
ધ્યાન અને વૈદિક પાઠના આરંભમાં મનને બ્રહ્મ સાથે જોડવા માટે પાઠ કરવામાં આવે છે.
ওমিত্যেতদক্ষরমিদং সর্বম্ (ওঁ-ই এই সব কিছু) જપ વિધિ
મનને સ્થિર કરવા માટે પહેલાં શ્લોકનો પાઠ કરો, પછી એકમાત્ર અક્ષર 'ૐ'નું ધીમે ધીમે અને વારંવાર ઉચ્ચારણ કરો, અ-ઉ-મ આ ત્રણે ધ્વનિઓને ખેંચતા અને દરેક ઉચ્ચારણ પછી આવતા મૌનમાં વિશ્રામ કરતા. શ્લોકની શિક્ષા મુજબ ચિંતન કરો કે જે કંઈ ભૂત, વર્તમાન, ભવિષ્ય છે — અને જે કાળાતીત છે — તે આ જ એક અવિનાશી ૐ છે. ઉચ્ચારણને ભેદોને એક શબ્દમાં વિલીન કરવા દો, જે બ્રહ્મનું પ્રતીક છે, અને તેનાથી ખૂલતી નિસ્તબ્ધતામાં સ્થિત થઈ જાઓ.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ওমিত্যেতদক্ষরমিদং সর্বম্ (ওঁ-ই এই সব কিছু) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ