દક્ષિણામૂર્તિ અષ્ટકમ્
Dakshinamurti Ashtakam in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
દક્ષિણામૂર્તિ અષ્ટકમ્ ભગવાન શિવની દક્ષિણામૂર્તિ — પરમ મૌન ગુરુ — રૂપે આઠ શ્લોકોની સ્તુતિ છે. એ તે તરુણ ગુરુનું ગુણગાન કરે છે જે પોતાના ચરણોમાં બેઠેલા વૃદ્ધ ઋષિઓને મૌન દ્વારા આત્મજ્ઞાનનો પરમ ઉપદેશ આપે છે. શ્રદ્ધાથી એનો પાઠ કરવાથી ભગવાનની કૃપા, શાંતિ અને રક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional · Vrishabhadeva · Classical
દક્ષિણામૂર્તિ અષ્ટકમ્ પરંપરાગત રૂપે વૃષભદેવને આરોપિત છે. એ દક્ષિણામૂર્તિ — પરમ મૌન ગુરુ રૂપ શિવ — ની આઠ શ્લોકોની સ્તુતિ છે, જે તરુણ ગુરુ પોતાના ચરણોમાં બેઠેલા વૃદ્ધ ઋષિઓને મૌન દ્વારા આત્મજ્ઞાનનો પરમ ઉપદેશ આપે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે સાચા અને ભક્તિપૂર્ણ હૃદયથી દક્ષિણામૂર્તિ અષ્ટકમ્નો પાઠ કરવો એ ભગવાનની કૃપાની નજીક જવું છે, જે પ્રેમથી એમને પોકારનારને કદી તજતા નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
અગણિતગુણગણમપ્રમેમાદ્યં સકલજગત્સ્થિતિસમ્યમાદિહેતુમ્ । ઉપરતમનોયોગિહૃન્મન્દિરમ્તં સતતમહં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ ૧॥ નિરવધિસુખમિષ્ટદાતારમીડ્યં નતજનમનસ્તાપભેદૈકદક્ષમ્ । ભવવિપિનદવાગ્નિનામધેયં સતતમહં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ ૨॥ ત્રિભુવનગુરુમાગમૈકપ્રમાણં ત્રિજગત્કારણસૂત્રયોગમાયમ્ । રવિશતભાસ્વરમીહિતપ્રધાનં સતતમહં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ ૩॥ અવિરતભવભાવનાદિદૂરં પદપદ્મદ્વયભાવિનામદૂરમ્ । ભવજલધિસુતારણમઙ્ઘ્રિપોતં સતતમહં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ ૪॥ કૃતનિલયમનિશં વટાકમૂલે નિગમશિખાવ્રાતબોધિતૈકરૂપમ્ । ધૃતમુદ્રાઙ્ગુળિગમ્યચારુરૂપં સતતમહં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ ૫॥ દ્રુહિણસુતપૂજિતાઙ્ઘ્રિપદ્મં પદપદ્માનતમોક્ષદાનદક્ષમ્ । કૃતગુરુકુલવાસયોગિમિત્રં સતતમહં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ ૬॥ યતિવરહૃદયે સદા વિભાન્તં રતિપતિશતકોટિસુન્દરાઙ્ગમાદ્યમ્ । પરહિતનિરતાત્મનં સુસેવ્યં સતતમહં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ ૭॥ સ્મિતધવળવિકાસિતાનનાબ્જં શ્રુતિસુલભં વૃષભાધિરૂઢગાત્રમ્ । સિતજલજસુશોભિદેહકાન્તિં સતતમહં દક્ષિણામૂર્તિમીડે ॥ ૮॥ વૃષભકૃતમિદમિષ્ટસિદ્ધિદં ગુરુવરદેવસન્નિધૌ પઠેદ્યઃ । સકલદુરિતદુઃખવર્ગહાનિં વ્રજતિ ચિરં જ્ઞાનવાન્ શમ્ભુલોકમ્ ॥ ૯॥ ઇતિ શ્રીવ્ર઼્^ષભદેવવિરચિતં શ્રીદક્ષિણામૂર્ત્યષ્ટકં સમ્પૂર્ણમ્ ।
agaṇitaguṇagaṇamapramemādyaṃ sakalajagatsthitisamyamādihetum | uparatamanoyogihṛnmandiramtaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 1|| niravadhisukhamiṣṭadātāramīḍyaṃ natajanamanastāpabhedaikadakṣam | bhavavipinadavāgnināmadheyaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 2|| tribhuvanagurumāgamaikapramāṇaṃ trijagatkāraṇasūtrayogamāyam | raviśatabhāsvaramīhitapradhānaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 3|| aviratabhavabhāvanādidūraṃ padapadmadvayabhāvināmadūram | bhavajaladhisutāraṇamaṅghripotaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 4|| kṛtanilayamaniśaṃ vaṭākamūle nigamaśikhāvrātabodhitaikarūpam | dhṛtamudrāṅgul̤igamyacārurūpaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 5|| druhiṇasutapūjitāṅghripadmaṃ padapadmānatamokṣadānadakṣam | kṛtagurukulavāsayogimitraṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 6|| yativarahṛdaye sadā vibhāntaṃ ratipatiśatakoṭisundarāṅgamādyam | parahitaniratātmanaṃ susevyaṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 7|| smitadhaval̤avikāsitānanābjaṃ śrutisulabhaṃ vṛṣabhādhirūḍhagātram | sitajalajasuśobhidehakāntiṃ satatamahaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe || 8|| vṛṣabhakṛtamidamiṣṭasiddhidaṃ guruvaradevasannidhau paṭhedyaḥ | sakaladuritaduḥkhavargahāniṃ vrajati ciraṃ jñānavān śambhulokam || 9|| iti śrīvṟ^ṣabhadevaviracitaṃ śrīdakṣiṇāmūrtyaṣṭakaṃ sampūrṇam |
અર્થ:દક્ષિણામૂર્તિ — પરમ મૌન ગુરુ રૂપ શિવ — ની આઠ શ્લોકોની સ્તુતિ, જે તરુણ ગુરુ પોતાના ચરણોમાં બેઠેલા વૃદ્ધ ઋષિઓને મૌન દ્વારા આત્મજ્ઞાનનો પરમ ઉપદેશ આપે છે.
Dakshinamurti Ashtakam પાઠના લાભ
દક્ષિણામૂર્તિ અષ્ટકમ્નો પાઠ ભગવાનની કૃપા, આશીર્વાદ અને રક્ષા આપનાર મનાય છે.
ભક્તિને વધારે છે, મનને શાંત કરે છે અને હૃદયને ભગવાનના સ્મરણમાં સ્થિર કરે છે.
સોમવારે, તથા મહાશિવરાત્રિ, પ્રદોષ અને શ્રાવણ માસમાં સૌથી શુભ.
એક નાનું, મધુર સ્તોત્ર જે કોઈ પણ શીખીને શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રતિદિન વાંચી શકે.
Dakshinamurti Ashtakam જપ વિધિ
સ્નાન કરીને પૂર્વ અથવા ઉત્તર તરફ મુખ કરીને દેવતાની પ્રતિમા સામે બેસો. દીપ પ્રગટાવો અને દક્ષિણામૂર્તિ અષ્ટકમ્નો ધીરે-ધીરે, શ્રદ્ધાપૂર્વક પાઠ કરો. એને પ્રતિદિન, અથવા વિશેષતઃ મહાશિવરાત્રિ, પ્રદોષ અને શ્રાવણ માસમાં વાંચી શકાય. અંતે કૃપા અને રક્ષાની પ્રાર્થનાથી સમાપન કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Dakshinamurti Ashtakam શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ