ଦୁର୍ଗା ସୂକ୍ତମ୍
Durga Suktam in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଦୁର୍ଗା ସୂକ୍ତମ୍ ଋଗ୍ବେଦ ଓ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଏକ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ବୈଦିକ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରେ। ଏଥିରେ ନୌକା ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ପାର କରାଏ, ସେପରି ଦେବୀ ଆମକୁ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ପାର କରନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। 'ଦୁର୍ଗା' ନାମର ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୂକ୍ତରୁ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Rigveda & Taittiriya Aranyaka (Yajurveda) · Vedic Rishis · 1500-1000 BCE
ଦୁର୍ଗା ସୂକ୍ତମ୍ ମାନବ ସଭ୍ୟତାରେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ-ଶକ୍ତିର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ତୋତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହା ଋଗ୍ବେଦ ଓ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ଉଭୟରେ ମିଳେ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଅଗ୍ନି — ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବୈଦିକ ମାଧ୍ୟମ — ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରେ। ଆମକୁ ଅସମ୍ଭବ ବିପଦରୁ ପାର କରାଉଥିବା 'ଦୁର୍ଗା' ର ସେହି ସଂକଳ୍ପନା ଏହି ସୂକ୍ତରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ — ଯାହା ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗା-ଉପାସନାର ମୂଳ ଗ୍ରନ୍ଥ କରିଥାଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଏହି ସୂକ୍ତରେ 'ସ ନଃ ପର୍ଷଦତି ଦୁର୍ଗାଣି ବିଶ୍ୱା ନାବେବ ସିନ୍ଧୁଂ' ଶ୍ଲୋକ ଅଛି — 'ନୌକା ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ପାର କରାଏ, ସେପରି ସେ ଆମକୁ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ପାର କରନ୍ତୁ।' ଏହି ଉପମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ: କଷ୍ଟର ସମୁଦ୍ର ଯେତେ ବିଶାଳ ହେଉନା କାହିଁକି, ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ନୌକା। ବୈଦିକ ଋତ୍ୱିଜମାନେ 3000 ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଅଗ୍ନି-ଯଜ୍ଞରେ ଏହି ସୂକ୍ତ ଜପ କରିଛନ୍ତି — ଋଗ୍ବୈଦିକ କାଳରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଖଣ୍ଡ ପାଠ-ପରମ୍ପରା ଏହାକୁ ମାନବ ଇତିହାସର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଚୀନ ନିରନ୍ତର ଚାଲିଥିବା ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଥା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କରିଥାଏ।
ଶୁଣି ଶୁଣି ଜପ କରନ୍ତୁ
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଓଁ ଜାତଵେଦସେ ସୁନଵାମ ସୋମମରାତୀଯତୋ ନିଦହାତି ଵେଦଃ । ସ ନଃ ପର୍ଷଦତି ଦୁର୍ଗାଣି ଵିଶ୍ଵା ନାଵେଵ ସିନ୍ଧୁଂ ଦୁରିତାତ୍ଯଗ୍ନିଃ ॥
Om jatavedase sunavama somamaratiyato nidahati vedah Sa nah parshadati durgani vishva naveva sindhum duritatyagnih
ଅର୍ଥ:ଆମେ ଜାତବେଦସ୍ (ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜ୍ଞାତା) ନିମନ୍ତେ ସୋମ ଅଭିଷବଣ କରୁ; ସେ ଆମ ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ଧନକୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ସେହି ଅଗ୍ନି, ନୌକା ଯେପରି ନଦୀ ପାର କରାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ଆମକୁ ନିରାପଦରେ ପାର କରନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ କଷ୍ଟର ଆରପାରିକୁ।
ତାମଗ୍ନିଵର୍ଣାଂ ତପସା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ଵୈରୋଚନୀଂ କର୍ମଫଲେଷୁ ଜୁଷ୍ଟାମ୍ । ଦୁର୍ଗାଂ ଦେଵୀଂ ଶରଣମହଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ସୁତରସି ତରସେ ନମଃ ॥
Tamagnivarnam tapasa jvalantim vairochanim karmaphaleshu jushtam Durgam devim sharanamaham prapadye sutarasi tarase namah
ଅର୍ଥ:ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣା, ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜୋମୟୀ ଶକ୍ତି, କର୍ମଫଳ ନିମନ୍ତେ ପୂଜିତା ସେହି ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ — ଶରଣ ନିମନ୍ତେ ମୁଁ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରୁଛି। ହେ ଆମକୁ ନିରାପଦରେ ପାର କରାଉଥିବା ମାତା, ପାର କରାଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଅଗ୍ନେ ତ୍ଵଂ ପାରଯା ନଵ୍ଯୋ ଅସ୍ମାନ୍ ସ୍ଵସ୍ତିଭିରତି ଦୁର୍ଗାଣି ଵିଶ୍ଵା । ପୂଶ୍ଚ ପୃଥ୍ଵୀ ବହୁଲା ନ ଉର୍ଵୀ ଭଵା ତୋକାଯ ତନଯାଯ ଶଂଯୋଃ ॥
Agne tvam paraya navyo asman svastibhirati durgani vishva Pushcha prithvi bahula na urvi bhava tokaya tanayaya shamyoh
ଅର୍ଥ:ହେ ସ୍ତୁତ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଶୁଭ ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ଆମକୁ ପାର କରନ୍ତୁ; ଏହି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶ ଆମ ନିମନ୍ତେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେଉ — ଆମ ସନ୍ତାନ ଓ ବଂଶଜମାନଙ୍କୁ କଲ୍ୟାଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।
ଵିଶ୍ଵାନି ନୋ ଦୁର୍ଗହା ଜାତଵେଦଃ ସିନ୍ଧୁଂ ନ ନାଵା ଦୁରିତାତିପର୍ଷି । ଅଗ୍ନେ ଅତ୍ରିଵନ୍ମନସା ଗୃଣାନୋଽସ୍ମାକଂ ବୋଧ୍ଯଵିତା ତନୂନାମ୍ ॥
Vishvani no durgaha jatavedah sindhum na nava duritatiparshi Agne atrivanmanasa grinanosmakam bodhyavita tanunam
ଅର୍ଥ:ହେ ଜାତବେଦସ୍, ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟର ବିନାଶକ, ନୌକା ଯେପରି ନଦୀ ପାର କରାଏ ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ କଷ୍ଟର ଆରପାରିକୁ ଆମକୁ ପାର କରନ୍ତୁ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ମନରେ ଅତ୍ରି ଋଷିଙ୍କ ପରି ସ୍ତୁତ୍ୟ, ଆମ ଆତ୍ମାର ରକ୍ଷକ ହୁଅନ୍ତୁ।
ପୃତନାଜିତଂ ସହମାନମୁଗ୍ରମଗ୍ନିଂ ହୁଵେମ ପରମାତ୍ସଧସ୍ଥାତ୍ । ସ ନଃ ପର୍ଷଦତି ଦୁର୍ଗାଣି ଵିଶ୍ଵା କ୍ଷାମଦ୍ଦେଵୋ ଅତି ଦୁରିତାତ୍ଯଗ୍ନିଃ ॥
Pritanajitam sahamanamugramagnim huvema paramatsadhasthat Sa nah parshadati durgani vishva kshamaddevo ati duritatyagnih
ଅର୍ଥ:ସେନାମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରୁଥିବା ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପରାଭବ କରୁଥିବା ସେହି ଉଗ୍ର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପରମ ଧାମରୁ ଆମେ ଆବାହନ କରୁ। ସେହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଦେବ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ଆମକୁ ନିରାପଦରେ ପାର କରନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ କଷ୍ଟର ଆରପାରିକୁ।
ପ୍ରତ୍ନୋଷି କମୀଡ୍ଯୋ ଅଧ୍ଵରେଷୁ ସନାଚ୍ଚ ହୋତା ନଵ୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ସି । ସ୍ଵାଂ ଚାଗ୍ନେ ତନୁଵଂ ପିପ୍ରଯସ୍ଵାସ୍ମଭ୍ଯଂ ଚ ସୌଭଗମାଯଜସ୍ଵ ॥
Pratnoshi kamidyo adhvareshu sanachcha hota navyashcha satsi Svam chagne tanuvam piprayasvasmabhyam cha saubhagamayajasva
ଅର୍ଥ:ହେ ଆରାଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ଯଜ୍ଞ-କର୍ମ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି; ହୋତା ରୂପେ ଆପଣ ବିଦ୍ୟମାନ — ପ୍ରାଚୀନ ମଧ୍ୟ ଓ ନିତ୍ୟ ନୂତନ ମଧ୍ୟ। ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆମ ନିମନ୍ତେ ଶୁଭ ସୌଭାଗ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରନ୍ତୁ।
ଗୋଭିର୍ଜୁଷ୍ଟମଯୁଜୋ ନିଷିକ୍ତଂ ତଵେନ୍ଦ୍ର ଵିଷ୍ଣୋରନୁସଂଚରେମ । ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠମଭି ସଂଵସାନୋ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ଲୋକ ଇହ ମାଦଯନ୍ତାମ୍ ॥
Gobhirjushtamayujo nishiktam tavendra vishnoranusamcharema Nakasya prishthamabhi samvasano vaishnavim loka iha madayantam
ଅର୍ଥ:ପ୍ରକାଶର କିରଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଅନୁପମ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଆମେ ସଦା ଅନୁସରଣ କରୁ। ଦ୍ୟୁଲୋକର ଶିଖରରେ ସ୍ଥିତ ଦେବଗଣ ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
Durga Suktam ପାଠର ଲାଭ
ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରାର୍ଥନା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ — ସ୍ୱୟଂ ଋଗ୍ବେଦରୁ।
'ଦୁର୍ଗାଂ ଦେବୀଂ ଶରଣମହଂ ପ୍ରପଦ୍ୟେ' — ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରଣାଗତି।
ବୈଦିକ ଅଗ୍ନି-ଯଜ୍ଞର ପ୍ରାର୍ଥନା — ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରେ।
ନୌକା ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ପାର କରାଏ, ସେପରି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟରୁ ପାର କରେ।
'ଦୁର୍ଗା' ନାମ ସ୍ୱୟଂ ଏହି ସୂକ୍ତରୁ ଆସିଛି — 'ଯିଏ ଆମକୁ ବିପଦରୁ ପାର କରନ୍ତି'।
ସୁରକ୍ଷା ଓ ବାଧା-ନିବାରଣ ପାଇଁ ବୈଦିକ ଅଗ୍ନି-ଯଜ୍ଞ (ହୋମ)ରେ ବ୍ୟବହୃତ।
Durga Suktam ପାଠ ବିଧି
ଏହା ଏକ ବୈଦିକ ସୂକ୍ତ ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଅଗ୍ନି-ଆହୁତି (ହୋମ/ହବନ) ସମୟରେ ଜପ କରାଯାଏ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାଧନା ପାଇଁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସନ୍ତୁ, ଗୋଟିଏ ଦୀପ ବା ଛୋଟ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତୁ। ବୈଦିକ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ 11 ଥର ଜପ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରଧାନ ଶ୍ଲୋକ ହେଉଛି 'ଦୁର୍ଗାଂ ଦେବୀଂ ଶରଣମହଂ ପ୍ରପଦ୍ୟେ' — ଏହାକୁ ଜପ କରିବା ସମୟରେ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରଣାଗତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ Durga Suktam ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ