લક્ષ્મીનૃસિંહ કરાવલમ્બ સ્તોત્ર
Lakshmi Narasimha Karavalamba Stotram in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
લક્ષ્મી નૃસિંહ કરાવલમ્બ સ્તોત્ર ભગવાન નૃસિંહ પ્રત્યે પૂર્ણ શરણાગતિની હૃદયસ્પર્શી પ્રાર્થના છે, જેમાં ભક્ત સંસાર-સાગરના દુઃખોમાંથી ઉગારવા તેમના કરનો સહારો માગે છે. આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચિત તેના તેર શ્લોકોમાં કામ, ક્રોધ, ઈર્ષ્યા, મોહ અને મૃત્યુ-ભયનું સજીવ વર્ણન છે. દરેક શ્લોક એક જ શરણાગત પુકાર સાથે સમાપ્ત થાય છે — 'હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને તમારા કરનો સહારો આપો'.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Attributed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE
ભગવાન નૃસિંહ વિષ્ણુના ચોથા અવતાર છે — અડધા મનુષ્ય, અડધા સિંહ — જે એક સ્તંભમાંથી પ્રગટ થઈને અત્યાચારી હિરણ્યકશિપુનો વધ કરવા અને પોતાના ભક્ત-પુત્ર પ્રહ્લાદની રક્ષા કરવા પ્રગટ થયા, અને ભક્તોની રક્ષાના પરમ પ્રતીક બની ગયા. આ સ્તોત્રમાં મહાન આચાર્ય આદિ શંકરાચાર્ય સંસાર-સાગરમાં ડૂબતી આત્માનું ચિત્રણ કરે છે — જે કામ, ઈર્ષ્યા, મોહ અને મૃત્યુ-ભયથી ઘેરાયેલી છે — અને શ્લોક-દર-શ્લોક એ જ પુકાર સાથે લક્ષ્મીનૃસિંહ તરફ પોતાની ભુજાઓ ફેલાવે છે: 'મને તમારા કરનો સહારો આપો'.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
નૃસિંહ સંધ્યાકાળે એક પાષાણ સ્તંભમાંથી પ્રગટ થયા — ન મનુષ્ય ન પશુ, ન અંદર ન બહાર, ન દિવસે ન રાત્રે — જેથી બ્રહ્માના વરદાનને પૂર્ણ કરતા છતાં તે અસુરનો નાશ કરે જેણે તેનો દુરુપયોગ કર્યો હતો, એ સિદ્ધ કરતા કે ભગવાન પોતાની શરણમાં આવેલા વ્યક્તિની રક્ષા માટે કોઈ પણ બાધાને તોડી નાખશે. ભય, રોગ કે સંકટમાં પડેલા ભક્તો આ કરાવલમ્બ સ્તોત્રને એ જ ઉદ્ધારક કરની પ્રત્યક્ષ પુકાર રૂપે પઠે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
શ્રીમત્પયોનિધિનિકેતન ચક્રપાણે ભોગીન્દ્રભોગમણિરઞ્જિતપુણ્યમૂર્તે । યોગીશ શાશ્વત શરણ્ય ભવાબ્ધિપોત લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૧॥
Shrimatpayonidhiniketana chakrapane Bhogindrabhogamaniranjitapunyamurte Yogisha shashvata sharanya bhavabdhipota Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:હે ક્ષીરસાગરના દિવ્ય નિવાસી, ચક્રધારી; જેમનું પવિત્ર રૂપ નાગરાજ શેષની ફણાઓના મણિઓથી અરુણિમા ધારણ કરે છે; હે યોગીઓના સ્વામી, સનાતન, સર્વશરણ્ય, સંસાર-સાગરથી પાર ઉતારનારી નૌકા — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રમરુદર્કકિરીટકોટિ સઙ્ઘટ્ટિતાઙ્ઘ્રિકમલામલકાન્તિકાન્ત । લક્ષ્મીલસત્કુચસરોરુહરાજહંસ લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૨॥
Brahmendrarudramarudarkakiritakoti Sanghattitanghrikamalamalakantikanta Lakshmilasatkuchasaroruharajahamsa Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:હે પ્રભુ, જેમના ચરણ-કમલોની નિર્મળ આભા બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, રુદ્ર, મરુદ્ગણ અને સૂર્યના નમન કરતી વખતે તેમના કરોડો મુકુટોના સ્પર્શથી વધુ સુંદર બને છે; હે લક્ષ્મીના વક્ષ-કમલ પર ક્રીડા કરનાર રાજહંસ — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
સંસારઘોરગહને ચરતો મુરારે મારોગ્રભીકરમૃગપ્રવરાર્દિતસ્ય । આર્તસ્ય મત્સરનિદાઘનિપીડિતસ્ય લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૩॥
Samsaraghoragahane charato murare Marograbhikaramrigapravararditasya Artasya matsaranidaghanipiditasya Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:હે મુરારી! જ્યારે હું સંસારના આ ભયંકર ગાઢ વનમાં ભટકું છું, કામના ઉગ્ર ભયાનક પશુથી પીડિત, ઈર્ષ્યાના ગ્રીષ્મ-તાપથી સંતપ્ત અને દાઝેલો — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
સંસારકૂપમતિઘોરમગાધમૂલં સમ્પ્રાપ્ય દુઃખશતસર્પસમાકુલસ્ય । દીનસ્ય દેવ કૃપણાપદમાગતસ્ય લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૪॥
Samsarakupamatighoramagadhamulam Samprapya duhkhashatasarpasamakulasya Dinasya deva kripanapadamagatasya Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:સંસારના અત્યંત ભયાનક અને અથાગ કૂવામાં પડીને, જે શોકના સેંકડો સર્પોથી ભરેલો છે; દીન થઈને, હે દેવ, દયનીય વિપત્તિને પામેલો — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
સંસારસાગરવિશાલકરાલકાલ નક્રગ્રહગ્રસનનિગ્રહવિગ્રહસ્ય । વ્યગ્રસ્ય રાગરસનોર્મિનિપીડિતસ્ય લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૫॥
Samsarasagaravishalakaralakala Nakragrahagrasananigrahavigrahasya Vyagrasya ragarasanorminipiditasya Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:સંસારના વિશાળ અને ભયાવહ સાગરમાં, કાળ રૂપી મગરની પકડમાં ફસાયેલો, તૃષ્ણાની ચંચળ જીભ રૂપી લહેરોથી પીડિત અને ઘવાયેલો — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
સંસારવૃક્ષમઘબીજમનન્તકર્મ શાખાશતં કરણપત્રમનઙ્ગપુષ્પમ્ । આરુહ્ય દુઃખફલિતં પતતો દયાલો લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૬॥
Samsaravrikshamaghabijamanantakarma Shakhashatam karanapatramanangapushpam Aruhya duhkhaphalitam patato dayalo Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:હે કરુણામય! સંસાર રૂપી વૃક્ષ પર ચઢીને — જેનું બીજ પાપ છે, મૂળ અનંત કર્મ છે, સેંકડો શાખાઓ કર્મ છે, પાંદડાં ઇન્દ્રિયો છે અને પુષ્પ કામના છે — હું પડી રહ્યો છું, કેમ કે તેનું ફળ શોક છે — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
સંસારસર્પઘનવક્ત્રભયોગ્રતીવ્ર દંષ્ટ્રાકરાલવિષદગ્ધવિનષ્ટમૂર્તેઃ । નાગારિવાહન સુધાબ્ધિનિવાસ શૌરે લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૭॥
Samsarasarpaghanavaktrabhayogrativra Damshtrakaralavishadagdhavinashtamurteh Nagarivahana sudhabdhinivasa shaure Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:હે શૌરિ, જે સર્પોના શત્રુ (ગરુડ) પર સવારી કરે છે અને અમૃત-સાગરમાં નિવાસ કરે છે! સંસાર રૂપી સર્પના ગાઢ મુખમાં રહેલા ક્રૂર ભયાનક દાઢના ભયંકર વિષથી દાઝીને મારું રૂપ જ નષ્ટ થઈ ગયું છે — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
સંસારદાવદહનાતુરભીકરોરુ જ્વાલાવલીભિરતિદગ્ધતનૂરુહસ્ય । ત્વત્પાદપદ્મસરસીશરણાગતસ્ય લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૮॥
Samsaradavadahanaturabhikaroru Jvalavalibhiratidagdhatanuruhasya Tvatpadapadmasarasisharanagatasya Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:સંસાર રૂપી દાવાનળની ભયંકર વિશાળ જ્વાળાઓની હારમાળાથી મારા શરીરના રોમેરોમ દાઝી ગયા છે; દીન થઈને મેં આપના ચરણ-કમલોના સરોવરમાં શરણ લીધી છે — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
સંસારજાલપતિતસ્ય જગન્નિવાસ સર્વેન્દ્રિયાર્તવડિશાર્થઝષોપમસ્ય । પ્રોત્ખણ્ડિતપ્રચુરતાલુકમસ્તકસ્ય લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૯॥
Samsarajalapatitasya jagannivasa Sarvendriyartavadisharthajhashopamasya Protkhanditaprachuratalukamastakasya Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:હે વિશ્વના આશ્રય! હું સંસારની જાળમાં પડ્યો છું, તે માછલીની જેમ જે વિષયોના ચારા લાગેલા કાંટામાં ફસાઈ ગઈ હોય, જેનું તાળવું અને માથું વીંધાઈ ગયું હોય — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
સંસારભીકરકરીન્દ્રકરાભિઘાત નિષ્પિષ્ટમર્મવપુષઃ સકલાર્તિનાશ । પ્રાણપ્રયાણભવભીતિસમાકુલસ્ય લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૧૦॥
Samsarabhikarakarindrakarabhighata Nishpishtamarmavapushah sakalartinasha Pranaprayanabhavabhitisamakulasya Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:હે સમસ્ત પીડાના નાશક! સંસાર રૂપી ભયાનક હાથીની સૂંઢના પ્રહારથી મારો પ્રાણાધાર ચૂર-ચૂર થઈ ગયો છે, અને પ્રાણ નીકળતી વખતે હું મૃત્યુ અને પુનર્જન્મના ભયથી અભિભૂત છું — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
અન્ધસ્ય મે હૃતવિવેકમહાધનસ્ય ચોરૈઃ પ્રભો બલિભિરિન્દ્રિયનામધેયૈઃ । મોહાન્ધકૂપકુહરે વિનિપાતિતસ્ય લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્ ॥૧૧॥
Andhasya me hritavivekamahadhanasya Choraih prabho balibhirindriyanamadheyaih Mohandhakupakuhare vinipatitasya Lakshminrisimha mama dehi karavalambam
અર્થ:હે પ્રભુ! હું અંધ છું, મારા વિવેકનું મહાન ધન ઇન્દ્રિય નામના બળવાન ચોરો દ્વારા ચોરાઈ ગયું છે, અને હું મોહના અંધકારમય ખાડામાં ધકેલાઈ ગયો છું — હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને આપના કરનો સહારો આપો.
લક્ષ્મીપતે કમલનાભ સુરેશ વિષ્ણો વૈકુણ્ઠ કૃષ્ણ મધુસૂદન પુષ્કરાક્ષ । બ્રહ્મણ્ય કેશવ જનાર્દન વાસુદેવ દેવેશ દેહિ કૃપણસ્ય કરાવલમ્બમ્ ॥૧૨॥
Lakshmipate kamalanabha suresha vishno Vaikuntha krishna madhusudana pushkaraksha Brahmanya keshava janardana vasudeva Devesha dehi kripanasya karavalambam
અર્થ:હે લક્ષ્મીપતિ, પદ્મનાભ, દેવેશ, વિષ્ણુ; વૈકુંઠ, કૃષ્ણ, મધુસૂદન, કમલનયન; સંતોના હિતૈષી, કેશવ, જનાર્દન, વાસુદેવ — હે દેવેશ, આ દીનને આપના કરનો સહારો આપો.
યન્માયયોર્જિતવપુઃપ્રચુરપ્રવાહ મગ્નાર્થમત્ર નિવહોરુકરાવલમ્બમ્ । લક્ષ્મીનૃસિંહચરણાબ્જમધુવ્રતેન સ્તોત્રં કૃતં સુખકરં ભુવિ શઙ્કરેણ ॥૧૩॥
Yanmayayorjitavapuhprachurapravaha Magnarthamatra nivahorukaravalambam Lakshminrisimhacharanabjamadhuvratena Stotram kritam sukhakaram bhuvi shankarena
અર્થ:આ આનંદમય સ્તોત્ર પૃથ્વી પર શંકર દ્વારા રચાયું — જે લક્ષ્મીનૃસિંહના ચરણ-કમલોના મધુપ છે — તેમની માયાથી રચાયેલા જન્મોના પ્રચુર પ્રવાહમાં ડૂબતા જનસમૂહ માટે એક મહાન સહારા-કર રૂપે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Lakshmi Narasimha Karavalamba Stotram પાઠના લાભ
ભગવાન નૃસિંહ પ્રત્યે પૂર્ણ શરણાગતિની હૃદયસ્પર્શી પ્રાર્થના, જેમાં ભક્તને સંસારના દુઃખ-સાગરમાંથી ઉગારવા તેમના કરનો સહારો માગવામાં આવે છે.
પરંપરાગત રીતે ભય, સંકટ, શત્રુ, રોગ અને અકાળ મૃત્યુથી રક્ષા માટે પઠાય છે — નૃસિંહ એ પરમ રક્ષક છે જે પોતાના ભક્તો માટે પ્રગટ થાય છે.
કહેવાય છે કે તે સંસારના ભયો — કામ, ક્રોધ, ઈર્ષ્યા, મોહ અને મૃત્યુ-ભય — નો નાશ કરે છે, જેનું તેના તેર શ્લોકોમાં સજીવ વર્ણન છે.
સંકટ, શોક અથવા અસહ્ય ચિંતાથી અભિભૂત લોકોને હિંમત, શરણ અને આંતરિક સ્થિરતા આપે છે.
આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચિત; દરરોજ, શનિવારે, અને ખાસ કરીને નૃસિંહ જયંતી પર પઠાય છે.
દરેક શ્લોક એ જ શરણાગત પુકાર સાથે સમાપ્ત થાય છે — 'હે લક્ષ્મીનૃસિંહ, મને તમારા કરનો સહારો આપો' — જે તેને જપ અને ધ્યાન માટે એક શક્તિશાળી ટેક બનાવે છે.
Lakshmi Narasimha Karavalamba Stotram જપ વિધિ
સ્નાન પછી ભગવાન નૃસિંહ (આદર્શ રીતે લક્ષ્મીનૃસિંહ) ની છબી સમક્ષ બેસો. એક દીપ પ્રગટાવો, અને તેર શ્લોકોને ધીરે-ધીરે અને ભાવ સહિત પઠો, 'લક્ષ્મીનૃસિંહ મમ દેહિ કરાવલમ્બમ્' ની ટેક પર પૂર્ણ શરણાગતિની પ્રાર્થના રૂપે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા. તેને દરરોજ એક વાર પઠી શકાય છે, અથવા ભય કે સંકટના સમયે તેના એકલ શ્લોકોને જપ રૂપે પુનરાવર્તન કરી શકાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Lakshmi Narasimha Karavalamba Stotram શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ