ਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
Pandurangashtakam in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਪਾਂਡੁਰੰਗਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਪੰਢਰਪੁਰ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਪਾਂਡੁਰੰਗ (ਵਿੱਠਲ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਟ ਉੱਤੇ ਲੱਕ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਰਕਰੀ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ-ਗੀਤ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional · Traditional · Classical
ਪਾਂਡੁਰੰਗਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਤੋਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਢਰਪੁਰ ਦੇ ਪਾਂਡੁਰੰਗ (ਵਿੱਠਲ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ — ਵਿਸ਼ਨੂੰ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਇੱਟ ਉੱਤੇ ਲੱਕ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਰਕਰੀ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ-ਗੀਤ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਭਗਤੀਮਯ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪਾਂਡੁਰੰਗਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੇ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਸ਼੍ਰੀ । ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਙ੍ਕਰ । ਸ਼੍ਰੀਕਾਨ੍ਤਂ ਕਮਲਾਵਰਂ ਵਰਰੁਚਿਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਂ ਰਮਾਵਲ੍ਲਭਂ ਮੋਕ੍ਤਾਰਂ ਕਲਿਪਙ੍ਕਮਗ੍ਨ ਜਨਤਾਵ੍ਰਿਨ੍ਦਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਗੋਗੋਪੀਗਣ ਵੇਸ਼੍ਟਿਤਂ ਮਧੁਰਯਾ ਵਾਣ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਂ ਸਜ੍ਜਨੈਃ ਤਂ ਭੀਮਾਤਟਵਾਸਿਨਂ ਪ੍ਰਭੁਵਰਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਂ ਭਜੇ ॥ ੧॥ ਪ੍ਰਿਥ੍ਵੀਵਾਰ੍ਯਨਲਾਨਿਲਾਮ੍ਬਰਮਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਧ੍ਰਿਤਂ ਲੀਲਯਾ ਯੇਨ ਸ੍ਵਾਤ੍ਪਰਮਾਰ੍ਥਤੋ ਹ੍ਯਨਪਰਂ ਨਾਨਾਕ੍ਰਿਤਿ ਭ੍ਰਾਮਕਮ੍ । ਹੇਤੁਸ੍ਤਦ੍ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਜਾਤਸੁਲਭਂ ਭੂਯਾਦਵਸ੍ਥਾਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਭੀਮਾਤਟਵਾਸਿਨਂ ਪ੍ਰਭੁਵਰਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਂ ਭਜੇ ॥ ੨॥ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸੁਰਕਿਨ੍ਨਰਾਸੁਰਗਣਾਃ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਸੁਸ੍ਵਰੈਃ ਵੇਦਰ੍ਚਾ ਕਿਲ ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਵਚਨੈਃ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਗਤਾ ਕਿਙ੍ਕਰੀ । ਯਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਨ੍ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਯਤ੍ਨਬਹੁਲੈਰੁਗ੍ਰੈਸ੍ਤਪੋਭਿਰ੍ਮੁਨਿਃ ਤਂ ਭੀਮਾਤਟਵਾਸਿਨਂ ਪ੍ਰਭੁਵਰਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਂ ਭਜੇ ॥ ੩॥ ਨੈਵਾਨ੍ਯਦ੍ਭਜਨੀਯਮਸ੍ਤ੍ਯਤਿਵਿਸ਼ਾਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹੀਮਣ੍ਡਲੇ ਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਜਲੈਰਪਾਵਿਤਜਨਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਯਦ੍ਯਦ੍ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿ ਸਾਤ੍ਵਿਕੋऽਨ੍ਯਗਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨਾਤ ਤਂ ਭੀਮਾਤਟਵਾਸਿਨਂ ਪ੍ਰਭੁਵਰਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਂ ਭਜੇ ॥ ੪॥ ਯਨ੍ਨਾਮਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਸੁਜਨਾਃ ਸਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃਸਾਧਕਾਨ੍ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋऽਪਿ ਨਰੋ ਯਦੀਯ ਭਜਨਾਤ੍ਮੁਕ੍ਤੀਂ ਗਤੋ ਦੁਰ੍ਲਭਾਨ੍ । ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਵਿਕਲਂ ਮਨਸ਼੍ਵ ਭਜਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਤਂ ਭੀਮਾਤਟਵਾਸਿਨਂ ਪ੍ਰਭੁਵਰਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਂ ਭਜੇ ॥ ੫॥ ਕਸ੍ਮੈ ਕੁਤ੍ਰ ਕਥਂ ਕਿਯਦ੍ ਵਿਤਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਥੂਲਤਮਂ ਕ੍ਰਿਤਾਕ੍ਰਿਤਮਹੋ ਜਾਨਾਤਿ ਯਃ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਤੁਲ੍ਯਾ ਯੇਨ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਪਰਮਾਕਸ੍ਯਾऽਪਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਖਿਲੇ ਤਂ ਭੀਮਾਤਟਵਾਸਿਨਂ ਪ੍ਰਭੁਵਰਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਂ ਭਜੇ ॥ ੬॥ ਭੂਮੌ ਪਾਵਨਪਾਵਨੌਚ ਚਰਣੌ ਸ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮੌ ਧੀਰ੍ਮੇਧਾ ਸਦ੍ਸਦ੍ਵਿਵੇਕ ਕਰਣੀ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਯਤਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਸਾਰ੍ਥਕਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਜਨਨਂ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਂ ਭੀਮਾਤਟਵਾਸਿਨਂ ਪ੍ਰਭੁਵਰਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਂ ਭਜੇ ॥ ੭॥ ਜ੍ਞਾਨੇਸ਼ਾਦਿਭਿਰਰ੍ਚਿਤਂ ਪਦਯੁਗਂ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸਦੈਵਾਨ੍ਵਿਤੈਃ ਧ੍ਯੇਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਨਾ ਯਦੀਯਵਦਨਾਲ੍ਲੋਕੇ ਪਰਂ ਸੁਨ੍ਦਰਾਤ੍ । ਯਦ੍ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਪਰਿਮਲਂ ਚਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੁਕੈਃ ਤਂ ਭੀਮਾਤਟਵਾਸਿਨਂ ਪ੍ਰਭੁਵਰਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਂ ਭਜੇ ॥ ੮॥ ਪੂਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲਜਨਤਾ ਕ੍ਰਿਪਯਾ ਚ ਯੇਨ ਭੀਮਾਤਟੇ ਵਿਹਰਤਾ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣੇਨ । ਸਂਸਾਰਤਪ੍ਤਸ਼ਰਣਾਗਤ ਵਤ੍ਸਲੇਨ ਤਂ ਵਿਠ੍ਠਲਂ ਸੁਜਨਵਨ੍ਦ੍ਯਤਮਂ ਨਮਾਮਿ ॥ ੯॥ ਮਿਤ੍ਰਪ੍ਰੀਤਿਵਸ਼ਾਦੇਤਦ੍ ਵਰਦਾਨਨ੍ਦਭਾਰਤੀ । ਕ੍ਰਿਤਵਾਨ੍ ਵਿਠ੍ਠਲਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਤਵ੍ਰਿਤ੍ਤਿਪ੍ਰਸਾਦਕਮ੍ ॥ ਇਤਿ ਸ੍ਵਾਮੀ ਵਰਦਾਨਨ੍ਦਭਾਰਤੀਵਿਰਚਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ।
oṃ śrī | śrīśaṅkara | śrīkāntaṃ kamalāvaraṃ vararuciṃ śreṣṭhaṃ ramāvallabhaṃ moktāraṃ kalipaṅkamagna janatāvṛndasya bhaktapriyam | gogopīgaṇa veṣṭitaṃ madhurayā vāṇyā stutaṃ sajjanaiḥ taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 1|| pṛthvīvāryanalānilāmbaramayaṃ viśvaṃ dhṛtaṃ līlayā yena svātparamārthato hyanaparaṃ nānākṛti bhrāmakam | hetustad vyavahāra jātasulabhaṃ bhūyādavasthākramāt bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 2|| gandharvāḥ surakinnarāsuragaṇāḥ gāyanti yaṃ susvaraiḥ vedarcā kila neti neti vacanaiḥ stotuṃ gatā kiṅkarī | yaṃ draṣṭunna śaśāka yatnabahulairugraistapobhirmuniḥ taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 3|| naivānyadbhajanīyamastyativiśāle'smin mahīmaṇḍale puṇyaistīrthajalairapāvitajanāḥ śuddhyanti yaddarśanāt | yadyadkāṅkṣati sātviko'nyagatikaḥ prāpnoti yatkīrtanāta taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 4|| yannāmasmaraṇātpunanti sujanāḥ sadbuddhibhiḥsādhakān sāmānyo'pi naro yadīya bhajanātmuktīṃ gato durlabhān | asvasthaṃ vikalaṃ manaśva bhajate śāntiṃ padasparśanāt taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 5|| kasmai kutra kathaṃ kiyad vitaraṇaṃ kāryaṃ ca kasminkṣaṇe sūkṣmasthūlatamaṃ kṛtākṛtamaho jānāti yaḥ sarvadā | tulyā yena na śaktirasti paramākasyā'pi viśvākhile taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 6|| bhūmau pāvanapāvanauca caraṇau sto yasya kalpadrumau dhīrmedhā sadsadviveka karaṇī prajñā prasannā yataḥ | sarvaṃ sārthakatāṃ prayāti jananaṃ yasya prasādātdhruvaṃ taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 7|| jñāneśādibhirarcitaṃ padayugaṃ sadbhiḥ sadaivānvitaiḥ dhyeyaṃ nāsti vinā yadīyavadanālloke paraṃ sundarāt | yadpādāmbujamākṣikaṃ parimalaṃ cāsvādyate bhāvukaiḥ taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 8|| pūtā viśālajanatā kṛpayā ca yena bhīmātaṭe viharatā kamalekṣaṇena | saṃsārataptaśaraṇāgata vatsalena taṃ viṭhṭhalaṃ sujanavandyatamaṃ namāmi || 9|| mitraprītivaśādetad varadānandabhāratī | kṛtavān viṭhṭhalastotraṃ cittavṛttiprasādakam || iti svāmī varadānandabhāratīviracitaṃ śrīpāṇḍuraṅgastotraṃ sampūrṇam |
ਅਰਥ:ਪੰਢਰਪੁਰ ਦੇ ਪਾਂਡੁਰੰਗ (ਵਿੱਠਲ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ — ਵਿਸ਼ਨੂੰ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਇੱਟ ਉੱਤੇ ਲੱਕ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਰਕਰੀ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ-ਗੀਤ ਹੈ।
Pandurangashtakam ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪਾਂਡੁਰੰਗਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤਥਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪਰਬਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਮਧੁਰ ਸਤੋਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Pandurangashtakam ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਪਾਂਡੁਰੰਗਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪਰਬਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ। ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Pandurangashtakam ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ