ਸ਼ਿਵਾਸ਼੍ਟਕਮ੍ (ਵ੍ਯਾਸ)
Shivashtakam (Vyasa) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਟਕਮ੍ (ਵ੍ਯਾਸ) ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵ੍ਯਾਸ ਦੁਆਰਾ ਕਥਿਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਕਾਸ਼ੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੰਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Skanda Purana, Kashi Khanda · Veda Vyasa · Puranic
ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਟਕਮ੍ (ਵ੍ਯਾਸ) ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਦ ਵ੍ਯਾਸ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵ੍ਯਾਸ ਦੁਆਰਾ ਕਥਿਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਕਾਸ਼ੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੰਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਟਕਮ੍ (ਵ੍ਯਾਸ) ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜਪਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੇ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ । ਏਕੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਯਤਸ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੈਕਂ ਨੇਹ ਨਾਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ । ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਨ੍ਯਃ ਕੋऽਪਿ ਵਾ ਕੁਤ੍ਰਚਿਦ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਚਸ਼੍ਟਾਂ ਤਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਦਗ੍ਰੇ ॥ ੧॥ ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੇਰ੍ਮਨ੍ਦਰਾਘਾਤਜਾਤੋ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲੀ ਕਾਲਕੂਟੋऽਤਿਭੀਮਃ । ਤਂ ਸੋਢੁਂ ਵਾ ਕੋ ਪਰੋऽਭੂਨ੍ਮਹੇਸ਼ਾਦ੍ਯਤ੍ਕੀਲਾਭਿਃ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਤਾਮਾਪ ਵਿਸ਼੍ਣੁਃ ॥ ੨॥ ਯਦ੍ਵਾਣੋऽਭੂਚ੍ਛ੍ਰੀਪਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਯਨ੍ਤਾ ਲੋਕੇਸ਼ੋ ਯਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਂ ਭੂਃ ਸਮਸ੍ਤਾ । ਵਾਹਾ ਵੇਦਾ ਯਸ੍ਯ ਯੇਨੇਸ਼ੁਪਾਤਾਦ੍ਦਗ੍ਧਾ ਗ੍ਰਾਮਾਸ੍ਤ੍ਰੈਪੁਰਾਸ੍ਤਤ੍ਸਮਃ ਕਃ ॥ ੩॥ ਯਂ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪੋ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਸਮਾਨਂ ਦੇਵੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਭਸ੍ਮਜਾਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਹਿ । ਪੌਸ਼੍ਪੈਰ੍ਬਾਣੈਃ ਸਰ੍ਵਵਿਸ਼੍ਵੈਕਜੇਤਾ ਕੋ ਵਾ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਃ ਕਾਮਜੇਤੁਸ੍ਤਤੋऽਨ੍ਯਃ ॥ ੪॥ ਯਂ ਵੈ ਵੇਦੋ ਵੇਦ ਨੋ ਨੈਵ ਵਿਸ਼੍ਣੁਰ੍ਨੋ ਵਾ ਵੇਧਾ ਨੋ ਮਨੋ ਨੈਵ ਵਾਣੀ । ਤਂ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਮਾਦ੍ਰਿਸ਼ਃ ਕੋऽਲ੍ਪਮੇਧਾ ਯਾਥਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯਹੋ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍ ॥ ੫॥ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੋ ਯੋ ਵੈ ਕਰ੍ਤਾ ਯੋऽਵਿਤਾ ਯੋऽਪਹਰ੍ਤਾ । ਨੋ ਯਸ੍ਯਾਦਿਰ੍ਯਃ ਸਮਸ੍ਤਾਦਿਰੇਕੋ ਨੋ ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤੋ ਯੋऽਨ੍ਤਕ੍ਰਿਤ੍ਤਂ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ ॥ ੬॥ ਯਸ੍ਯੈਕਾਖ੍ਯਾ ਵਾਜਿਮੇਧੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾ ਯਸ੍ਯ ਨਤ੍ਯਾ ਚੈਕਯਾਲ੍ਪੇਨ੍ਦ੍ਰਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ । ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾ ਲਭ੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਚਾਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰਦੂਰਾ ॥ ੭। ਨਾਨ੍ਯਂ ਦੇਵਂ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯਹਂ ਸ਼੍ਰੀਮਹੇਸ਼ਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਂ ਦੇਵਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਰਿਤੇऽਹਮ੍ । ਨਾਨ੍ਯਂ ਦੇਵਂ ਵਾ ਨਮਾਮਿ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਮੇਤਨ੍ਮ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨ ॥ ੮॥ ਇਤ੍ਥਂ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਤੌਤਿ ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਸ੍ਤਾਵਨ੍ਨਨ੍ਦੀ ਸ਼ਾਮ੍ਭਵਾਦ੍ਦ੍ਰਿਕ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ । ਤਦ੍ਦੋਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾਂਸ਼੍ਚਾਬਭਾਸ਼ੇ ਸ੍ਮਾਯਂ ਸ੍ਮਾਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਨਮੋ ਵਃ ॥ ੯॥ ਨਨ੍ਦਿਕੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ । ਇਦਂ ਸ੍ਤਵਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਸ ਤੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਯਃ ਪਠਿਸ਼੍ਯਤਿ ਮੇਧਾਵੀ ਤਸ੍ਯ ਤੁਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ॥ ੧੦॥ ਵ੍ਯਾਸਾਸ਼੍ਟਕਮਿਦਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਠਿਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਪਾਪਸ਼ਮਨਂ ਸ਼ਿਵਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਕਾਰਕਮ੍ ॥ ੧੧॥ ਮਾਤ੍ਰਿਹਾ ਪਿਤ੍ਰਿਹਾ ਵਾਪਿ ਗੋਘ੍ਨੋ ਬਾਲਘ੍ਰ ਏਵ ਵਾ । ਸੁਰਾਪੀ ਸ੍ਵਰ੍ਣਹ੍ਰਿਦ੍ਵਾਪਿ ਨਿਸ਼੍ਪਾਪੋ ਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤੁਤੇਰ੍ਜਪਾਤ੍ ॥ ੧੨॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਦਪੁਰਾਣੇ ਕਾਸ਼ੀਖਣ੍ਡੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੇ ਪਞ੍ਚਨਵਤਿਤਮਾ- ਧ੍ਯਾਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਂ ਵ੍ਯਾਸਕ੍ਰਿਤਂ ਸ਼ਿਵਾਸ਼੍ਟਕਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ।
vyāsa uvāca | eko rudro na dvitīyo yatastadbrahmaivaikaṃ neha nānāsti kiñcit | yadyapyanyaḥ ko'pi vā kutracidvā vyācaṣṭāṃ tadyasya śaktirmadagre || 1|| yaḥ kṣīrābdhermandarāghātajāto jvālāmālī kālakūṭo'tibhīmaḥ | taṃ soḍhuṃ vā ko paro'bhūnmaheśādyatkīlābhiḥ kṛṣṇatāmāpa viṣṇuḥ || 2|| yadvāṇo'bhūcchrīpatiryasya yantā lokeśo yatsyandanaṃ bhūḥ samastā | vāhā vedā yasya yeneṣupātāddagdhā grāmāstraipurāstatsamaḥ kaḥ || 3|| yaṃ kandarpo vīkṣamāṇaḥ samānaṃ devairanyairbhasmajātaḥ svayaṃ hi | pauṣpairbāṇaiḥ sarvaviśvaikajetā ko vā stutyaḥ kāmajetustato'nyaḥ || 4|| yaṃ vai vedo veda no naiva viṣṇurno vā vedhā no mano naiva vāṇī | taṃ deveśaṃ mādṛśaḥ ko'lpamedhā yāthātmyādvai vettyaho viśvanātham || 5|| yasminsarvaṃ yastu sarvatra sarvo yo vai kartā yo'vitā yo'pahartā | no yasyādiryaḥ samastādireko no yasyānto yo'ntakṛttaṃ nato'smi || 6|| yasyaikākhyā vājimedhena tulyā yasya natyā caikayālpendralakṣmīḥ | yasya stutyā labhyate satyaloko yasyārcāto mokṣalakṣmīradūrā || 7| nānyaṃ devaṃ vedmyahaṃ śrīmaheśānnānyaṃ devaṃ staumi śambhorṛte'ham | nānyaṃ devaṃ vā namāmi trinetrātsatyaṃ satyaṃ satyametanmṛṣā na || 8|| itthaṃ yāvatstauti śambhuṃ maharṣistāvannandī śāmbhavāddṛkprasādāt | taddoḥ stambhaṃ tyaktavāṃścābabhāṣe smāyaṃ smāyaṃ brāhmaṇebhyo namo vaḥ || 9|| nandikeśvara uvāca | idaṃ stavaṃ mahāpuṇyaṃ vyāsa te parikīrtitam | yaḥ paṭhiṣyati medhāvī tasya tuṣyati śaṅkaraḥ || 10|| vyāsāṣṭakamidaṃ prātaḥ paṭhitavyaṃ prayatnataḥ | duḥsvapnapāpaśamanaṃ śivasānnidhyakārakam || 11|| mātṛhā pitṛhā vāpi goghno bālaghra eva vā | surāpī svarṇahṛdvāpi niṣpāpo syāḥ stuterjapāt || 12|| iti śrīskādapurāṇe kāśīkhaṇḍe pūrvārddhe pañcanavatitamā- dhyāyāntargataṃ vyāsakṛtaṃ śivāṣṭakastotraṃ samāptam |
ਅਰਥ:ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਕਥਿਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ, ਜੋ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਕਾਸ਼ੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ — ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ਦਾਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Shivashtakam (Vyasa) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਟਕਮ੍ (ਵ੍ਯਾਸ) ਦਾ ਪਾਠ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਮਵਾਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ।
ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ, ਮਧੁਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿਤ ਜਪ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Shivashtakam (Vyasa) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਪ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਟਕਮ੍ (ਵ੍ਯਾਸ) ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਤ ਜਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ। ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Shivashtakam (Vyasa) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ