ਤੋਟਕਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
Totakashtakam in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਤੋਟਕਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਤੋਟਕਾਚਾਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤੋਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਗਰ, ਸੰਸਾਰ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਆਖ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਗੁਰੂ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Totakacharya, disciple of Adi Shankaracharya · Totakacharya · Classical
ਤੋਟਕਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੋਟਕਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਤੋਟਕਾਚਾਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ — "ਹੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਸੰਸਾਰ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਮੇਰੇ ਰਾਖੇ ਬਣੋ।" ਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਗੁਰੂ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਆਦਰਸ਼।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਤੋਟਕਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੀ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਵਿਦਿਤਾਖਿਲਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸੁਧਾਜਲਧੇ ਮਹਿਤੋਪਨਿਸ਼ਤ੍ ਕਥਿਤਾਰ੍ਥਨਿਧੇ । ਹ੍ਰਿਦਯੇ ਕਲਯੇ ਵਿਮਲਂ ਚਰਣਂ ਭਵ ਸ਼ਂਕਰ ਦੇਸ਼ਿਕ ਮੇ ਸ਼ਰਣਮ੍ ॥ ੧॥ ਕਰੁਣਾਵਰੁਣਾਲਯ ਪਾਲਯ ਮਾਂ ਭਵਸਾਗਰਦੁਃਖਵਿਦੂਨਹ੍ਰਿਦਮ੍ । ਰਚਯਾਖਿਲਦਰ੍ਸ਼ਨਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਂ ਭਵ ਸ਼ਂਕਰ ਦੇਸ਼ਿਕ ਮੇ ਸ਼ਰਣਮ੍ ॥ ੨॥ ਭਵਤਾ ਜਨਤਾ ਸੁਹਿਤਾ ਭਵਿਤਾ ਨਿਜਬੋਧਵਿਚਾਰਣ ਚਾਰੁਮਤੇ । ਕਲਯੇਸ਼੍ਵਰਜੀਵਵਿਵੇਕਵਿਦਂ ਭਵ ਸ਼ਂਕਰ ਦੇਸ਼ਿਕ ਮੇ ਸ਼ਰਣਮ੍ ॥ ੩॥ ਭਵ ਏਵ ਭਵਾਨਿਤਿ ਮੇ ਨਿਤਰਾਂ ਸਮਜਾਯਤ ਚੇਤਸਿ ਕੌਤੁਕਿਤਾ । ਮਮ ਵਾਰਯ ਮੋਹਮਹਾਜਲਧਿਂ ਭਵ ਸ਼ਂਕਰ ਦੇਸ਼ਿਕ ਮੇ ਸ਼ਰਣਮ੍ ॥ ੪॥ ਸੁਕ੍ਰਿਤੇऽਧਿਕ੍ਰਿਤੇ ਬਹੁਧਾ ਭਵਤੋ ਭਵਿਤਾ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਤਾ । ਅਤਿਦੀਨਮਿਮਂ ਪਰਿਪਾਲਯ ਮਾਂ ਭਵ ਸ਼ਂਕਰ ਦੇਸ਼ਿਕ ਮੇ ਸ਼ਰਣਮ੍ ॥ ੫॥ ਜਗਤੀਮਵਿਤੁਂ ਕਲਿਤਾਕ੍ਰਿਤਯੋ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਮਹਾਮਹਸਸ਼੍ਛਲਤਃ । ਅਹਿਮਾਂਸ਼ੁਰਿਵਾਤ੍ਰ ਵਿਭਾਸਿ ਗੁਰੋ ਭਵ ਸ਼ਂਕਰ ਦੇਸ਼ਿਕ ਮੇ ਸ਼ਰਣਮ੍ ॥ ੬॥ ਗੁਰੁਪੁਂਗਵ ਪੁਂਗਵਕੇਤਨ ਤੇ ਸਮਤਾਮਯਤਾਂ ਨਹਿ ਕੋऽਪਿ ਸੁਧੀਃ । ਸ਼ਰਣਾਗਤਵਤ੍ਸਲ ਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਧੇ ਭਵ ਸ਼ਂਕਰ ਦੇਸ਼ਿਕ ਮੇ ਸ਼ਰਣਮ੍ ॥ ੭॥ ਵਿਦਿਤਾ ਨ ਮਯਾ ਵਿਸ਼ਦੈਕਕਲਾ ਨ ਚ ਕਿਂਚਨ ਕਾਞ੍ਚਨਮਸ੍ਤਿ ਗੁਰੋ । ਦ੍ਰੁਤਮੇਵ ਵਿਧੇਹਿ ਕ੍ਰਿਪਾਂ ਸਹਜਾਂ ਭਵ ਸ਼ਂਕਰ ਦੇਸ਼ਿਕ ਮੇ ਸ਼ਰਣਮ੍ ॥ ੮॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਤੋਟਕਾਚਾਰ੍ਯਵਿਰਚਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਙ੍ਕਰਦੇਸ਼ਿਕਾਸ਼੍ਟਕਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ।
viditākhilaśāstrasudhājaladhe mahitopaniṣat kathitārthanidhe | hṛdaye kalaye vimalaṃ caraṇaṃ bhava śaṃkara deśika me śaraṇam || 1|| karuṇāvaruṇālaya pālaya māṃ bhavasāgaraduḥkhavidūnahṛdam | racayākhiladarśanatattvavidaṃ bhava śaṃkara deśika me śaraṇam || 2|| bhavatā janatā suhitā bhavitā nijabodhavicāraṇa cārumate | kalayeśvarajīvavivekavidaṃ bhava śaṃkara deśika me śaraṇam || 3|| bhava eva bhavāniti me nitarāṃ samajāyata cetasi kautukitā | mama vāraya mohamahājaladhiṃ bhava śaṃkara deśika me śaraṇam || 4|| sukṛte'dhikṛte bahudhā bhavato bhavitā samadarśanalālasatā | atidīnamimaṃ paripālaya māṃ bhava śaṃkara deśika me śaraṇam || 5|| jagatīmavituṃ kalitākṛtayo vicaranti mahāmahasaśchalataḥ | ahimāṃśurivātra vibhāsi guro bhava śaṃkara deśika me śaraṇam || 6|| gurupuṃgava puṃgavaketana te samatāmayatāṃ nahi ko'pi sudhīḥ | śaraṇāgatavatsala tattvanidhe bhava śaṃkara deśika me śaraṇam || 7|| viditā na mayā viśadaikakalā na ca kiṃcana kāñcanamasti guro | drutameva vidhehi kṛpāṃ sahajāṃ bhava śaṃkara deśika me śaraṇam || 8|| iti śrīmattoṭakācāryaviracitaṃ śrīśaṅkaradeśikāṣṭakaṃ sampūrṇam |
ਅਰਥ:ਤੋਟਕਾਚਾਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕ — "ਹੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਬਣੋ।" ਚੇਲੇ ਦੀ ਗੁਰੂ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼।
Totakashtakam ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਤੋਟਕਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਮਵਾਰ, ਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਤੋਤਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿਤ ਪਾਠ ਲਈ ਯੋਗ।
Totakashtakam ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਤੋਟਕਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਰੋਜ਼, ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Totakashtakam ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ