ଆଲସ୍ଯଂ ହି ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶରୀରସ୍ଥୋ ମହାନ୍ ରିପୁଃ
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଚାଣକ୍ୟ ପରମ୍ପରା ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନୀତି-ଶ୍ଳୋକ ଆଳସ୍ୟକୁ ସବୁଠାରୁ ବିପଜ୍ଜନକ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି କହେ — ଯାହା ଆମ ନିଜ ଶରୀରରେ ହିଁ ବାସ କରେ। ଏହାର ବିପରୀତରେ ଏହା ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ଉଦ୍ୟମ (ପରିଶ୍ରମ) ସମାନ କୌଣସି ବିଶ୍ୱସ୍ତ ମିତ୍ର ନାହିଁ, କାରଣ ଯିଏ ନିରନ୍ତର କର୍ମ କରୁଥାଏ ସେ କଦାପି ବିଫଳତାରେ ବୁଡ଼େ ନାହିଁ। ଏହା ଗୋଟିଏ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଓ ବ୍ୟାବହାରିକ ସ୍ମରଣ ଯେ ଆମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଧା ଓ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସହାୟକ — ଦୁହେଁ ଆମ ଭିତରେ ହିଁ ଅଛନ୍ତି।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Chanakya Niti (Subhashita) · Attributed to Chanakya (Kautilya) · Classical Sanskrit literature (Mauryan era tradition, c. 4th century BCE onward)
ଚାଣକ୍ୟ, ମହାନ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରର ରଚୟିତା, ଚାଣକ୍ୟ-ନୀତି ପରମ୍ପରାରେ ବ୍ୟାବହାରିକ ଜ୍ଞାନ, ଶାସନ ଓ ଆତ୍ମ-ଅନୁଶାସନ ଉପରେ ଅନେକ ସାରଗର୍ଭିତ ଶ୍ଳୋକ ପାଇଁ କୃତିତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ତାଙ୍କ ବାରମ୍ବାର ଦୋହରାଯାଇଥିବା ବିଷୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ — ଯେ ପରିଶ୍ରମ ସଫଳତାର ଭିତ୍ତି। ଆଳସ୍ୟକୁ ଶରୀରରେ ବାସ କରୁଥିବା ଶତ୍ରୁ ରୂପେ ଦର୍ଶାଇ, ଏହା ନିରନ୍ତର ପରିଶ୍ରମକୁ ପତନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ରକ୍ଷା ରୂପେ ଆଗ୍ରହ କରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏହି ଶ୍ଳୋକକୁ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆଳସ୍ୟରୁ ଜଗାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ କୁହାଯାଏ ଯେ ଥରେ ସଚ୍ଚା ମନରେ ଏହାର ପଠନ ଭିତରର ଆଳସୀକୁ କର୍ମ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜିତ କରିପାରେ, କାରଣ ଯେତେବେଳେ ପରିଶ୍ରମକୁ ନିଜର ସଚ୍ଚା ମିତ୍ର ବୋଲି ବୁଝାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଆଳସ୍ୟ ନିଜର ଅଧିକାଂଶ ପକଡ଼ ହରାଇଦିଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଆଲସ୍ଯଂ ହି ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶରୀରସ୍ଥୋ ମହାନ୍ ରିପୁଃ। ନାସ୍ତ୍ଯୁଦ୍ଯମସମୋ ବନ୍ଧୁଃ କୃତ୍ଵା ଯଂ ନାଵସୀଦତି॥
ālasyaṁ hi manuṣyāṇāṁ śarīrastho mahān ripuḥ। nāsty udyama-samo bandhuḥ kṛtvā yaṁ nāvasīdati॥
ଅର୍ଥ:ଆଳସ୍ୟ ହିଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଶରୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାନ ଶତ୍ରୁ; ଉଦ୍ୟମ (ପରିଶ୍ରମ) ସମାନ କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ କରି ମନୁଷ୍ୟ କଦାପି ପତନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଚାଣକ୍ୟ-ନୀତିର ଶ୍ଳୋକ ଆଳସ୍ୟକୁ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ଶତ୍ରୁ ରୂପେ ଚିହ୍ନଟ କରେ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ପରିଶ୍ରମକୁ ସଫଳତାର ମାର୍ଗର ସଚ୍ଚା ମିତ୍ର ରୂପେ ଘୋଷଣା କରେ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः ପାଠର ଲାଭ
ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଜୀବନରେ ପରିଶ୍ରମ ତଥା ପ୍ରବଳ କାର୍ଯ୍ୟ-ନିଷ୍ଠାକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ
ଆଳସ୍ୟକୁ ପତନର କାରଣ ହେଉଥିବା ଅନ୍ତଃଶତ୍ରୁ ରୂପେ ସତର୍କ କରେ
ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ ଓ ଦୃଢ଼ତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ
ଛାତ୍ର, କର୍ମୀ ଓ ସଫଳତାର ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଶ୍ଳୋକ
ପରିଶ୍ରମକୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ମିତ୍ର ଓ ରକ୍ଷକ ରୂପେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ
ମୂଲ୍ୟ-ଶିକ୍ଷା ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଆତ୍ମ-ପ୍ରେରଣା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः ପାଠ ବିଧି
ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ଦିନ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ପଠନ କରନ୍ତୁ, ଆଳସ୍ୟକୁ ଅନ୍ତଃଶତ୍ରୁ ଓ ପରିଶ୍ରମକୁ ଆପଣଙ୍କ ସଚ୍ଚା ମିତ୍ର ରୂପେ ଚିହ୍ନି। ଯେତେବେଳେ ବି ଟାଳିବାକୁ ବା ହାର ମାନିବାକୁ ମନ ହୁଏ, ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ କର୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରୁ। ଏହାକୁ କର୍ମକାଣ୍ଡୀୟ ଜପ ଅପେକ୍ଷା ଗୋଟିଏ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଚିନ୍ତନ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଯାହା ଛାତ୍ର ଓ ଯେକୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ