ଅହଂ ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଭୂତ୍ଵା — ଭୋଜନ ମନ୍ତ୍ର
अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଭଗବଦ୍ଗୀତା (15.14)ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପ୍ରକଟ କରେ ଯେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ବୈଶ୍ୱାନର (ଜଠରାଗ୍ନି) ରୂପେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ପ୍ରାଣ-ଅପାନରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆମ ଖାଇଥିବା ଅନ୍ନ ପଚାନ୍ତି। ଏହାକୁ ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ଭୋଜନ-ମନ୍ତ୍ର ରୂପେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପଠାଯାଏ, ଯାହା ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ପାଚନର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ ଭଗବାନଙ୍କ ଅନ୍ତରସ୍ଥ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ହୋଇଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita, Chapter 15, Verse 14 · Veda Vyasa (words of Sri Krishna) · Ancient (Mahabharata / Bhagavad Gita)
ଭଗବଦ୍ଗୀତାର ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୋଗରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଉପସ୍ଥିତି ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ ସେ କୁହନ୍ତି ଯେ ବୈଶ୍ୱାନର — ପାଚନ-ଅଗ୍ନି — ରୂପେ ସେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ଜୀବନ-ବାୟୁ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଖାଇଥିବା ସବୁ କିଛି ପଚାନ୍ତି। ଭକ୍ତଗଣ ଏହାକୁ ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ପଢ଼ନ୍ତି ଯେପରି ଭୋଜନ ଏହି ସଚେତନତା ସହିତ ହୁଏ ଯେ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭଗବାନ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଭୋକ୍ତା ଓ ପାଚନ-ଶକ୍ତିର ଦାତା, ଏବଂ ଏହିପରି ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପାସନା ହୋଇଯାଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସହିତ ଗୃହୀତ ଭୋଜନ ଖାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କେବେ ହାନି ପହଞ୍ଚାଏ ନାହିଁ, କାରଣ ତାହା ବୈଶ୍ୱାନର ରୂପେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପଚାଯାଏ — ଏବଂ ଯାହାକୁ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ତାହା ପ୍ରସାଦ ହୋଇଯାଏ ଯାହା ଦେହ ଓ ଆତ୍ମା ଉଭୟଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଅହଂ ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଣିନାଂ ଦେହମାଶ୍ରିତଃ । ପ୍ରାଣାପାନସମାଯୁକ୍ତଃ ପଚାମ୍ଯନ୍ନଂ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍ ॥
Aham vaishvanaro bhutva praninam deham-ashritah Prana-apana-samayuktah pachamy-annam chatur-vidham
ଅର୍ଥ:ମୁଁ ବୈଶ୍ୱାନର (ଜଠରାଗ୍ନି) ରୂପ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ବାୟୁ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଚାରି ପ୍ରକାର ଅନ୍ନ ପଚାଏ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र ପାଠର ଲାଭ
ଗୋଟିଏ ଭଗବଦ୍ଗୀତା ଶ୍ଲୋକ (15.14) ଯାହା ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ଭୋଜନ-ମନ୍ତ୍ର ରୂପେ ପଠାଯାଏ, ଯାହା ଭୋଜନକୁ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଦିଏ।
ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ପାଚନ-ଅଗ୍ନି ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ (ବୈଶ୍ୱାନର), ତେଣୁ ଖାଇଥିବା ଅନ୍ନ ଦେହରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଗୃହୀତ ହୁଏ।
ବିନମ୍ରତା ଓ କୃତଜ୍ଞତା ବିକଶିତ କରେ — ପାଚନର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ 'ଆମର' ନୁହେଁ, ବରଂ ଦିବ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟ।
ସଚେତନତା, ସଂଯମ ଏବଂ ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ପ୍ରାର୍ଥନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।
ଘର, ଆଶ୍ରମ ଓ ମନ୍ଦିରରେ ଭୋଜନ-ପୂର୍ବ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଅଙ୍ଗ ରୂପେ ପଠାଯାଏ।
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ଗୂଢ଼ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣମ୍ (ଗୀତା 4.24) ସହିତ କଣ୍ଠସ୍ଥ କରିବାକୁ ସହଜ।
अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र ପାଠ ବିଧି
ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ଥରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ — ପ୍ରାୟତଃ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣମ୍ (ଗୀତା 4.24) ପରେ — ଭୋଜନକୁ ମନେ ମନେ ଭିତରେ ପାଚନ-ଅଗ୍ନି ରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁ କରୁ। ଅନ୍ନକୁ ବୈଶ୍ୱାନର, ଅନ୍ତର୍ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି ଏହି ସଚେତନତା ସହିତ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ କୃତଜ୍ଞତା ଓ ମୌନରେ ଆହାର କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ