అసమ్భవం హేమమృగస్య జన్మ
असम्भवं हेममृगस्य जन्म in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
'అసంభవం హేమమృగస్య జన్మ' రామాయణంలోని బంగారు లేడి ఘట్టంపై చింతన చేసే ప్రసిద్ధ శ్లోకం. బంగారు లేడి ఎన్నడూ ఉండజాలనిదైనా, జ్ఞాని అయిన శ్రీరాముడు సైతం దాని వెంట ఆకర్షితుడయ్యాడని ఇది చెబుతుంది — ఎందుకంటే ఆపద రావడం నిర్ణీతమైనప్పుడు, మహాత్ముల బుద్ధి కూడా మలినమైపోతుంది. రాబోయే విపత్తు వివేకాన్ని మసకబారించి శ్రేష్ఠమైన మనసులను సైతం మోహింపజేయగలదన్న ఈ సత్యానికి ఈ శ్లోకం శాశ్వత సూత్రంగా నిలిచింది.
మూలం & కథ
Subhashita drawn from the Ramayana tradition (golden deer episode, Aranya Kanda) · Traditional (Subhashita reflecting on Valmiki Ramayana) · Classical Sanskrit literature
రామాయణ అరణ్యకాండలో రాక్షసుడైన మారీచుడు రావణుని ఆజ్ఞతో సీత, రాములను మోహింపజేయడానికి మెరిసే బంగారు లేడి రూపం ధరించాడు. బంగారు లేడి స్వభావరీత్యా అసంభవమైనా, సీత దానిపై మోహితురాలైంది, రాముడు దానిని పట్టుకోవడానికి బయలుదేరాడు, లక్ష్మణుని ఆమె రక్షణకు ఉంచి — ఇదే సీతాపహరణానికి దారితీసిన ఘటనల పరంపరను ప్రారంభించింది. రాబోయే ఆపద శ్రేష్ఠమైన బుద్ధిని కూడా మలినం చేస్తుందన్న సూత్రంగా ఈ శ్లోకం ఆ ఘట్టాన్ని సంగ్రహిస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ ఒక్క శ్లోకం సమస్త రామాయణం మలుపును ఇముడ్చుకుంటుందని కథకులు గమనిస్తారు — రావణునిపై రాముని విజయమనే విరాట దివ్య నాటకం, దివ్య ప్రయోజనం వెల్లడయ్యేందుకు మానవ రూపంలో అవతరించిన ప్రభువు వివేచనను విధి స్వయంగా మసకబారించిన క్షణం నుండే మొదలైందని.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
అసమ్భవం హేమమృగస్య జన్మ తథాపి రామో లులుభే మృగాయ। ప్రాయః సమాపన్నవిపత్తికాలే ధియోఽపి పుంసాం మలినీ భవన్తి॥
asambhavaṁ hemamṛgasya janma tathāpi rāmo lulubhe mṛgāya। prāyaḥ samāpanna-vipatti-kāle dhiyo'pi puṁsāṁ malinī bhavanti॥
అర్థం:బంగారు లేడి పుట్టుక అసంభవం, అయినా రాముడు ఆ లేడి కోసం మోహితుడయ్యాడు; నిజమే, ఆపద సమీపించబోతున్నప్పుడు, జ్ఞానుల బుద్ధి కూడా మలినమై (భ్రమకు లోనై) పోతుంది. మారీచుని బంగారు లేడి మోహంలో పడి శ్రీరాముడు సీతాపహరణానికి దారితీసిన ఘటనల పరంపరలోకి ఎలా లాగబడ్డాడో ఈ ప్రసిద్ధ శ్లోకం వివరిస్తుంది.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
असम्भवं हेममृगस्य जन्म పారాయణ ప్రయోజనాలు
వినయాన్ని నేర్పుతుంది — భాగ్యం ప్రతికూలమైనప్పుడు శ్రేష్ఠమైన బుద్ధి కూడా చలించగలదని
నిజమని నమ్మలేనంత మోహపరిచే క్షణాలలో అప్రమత్తత, వివేచనను ప్రోత్సహిస్తుంది
వివేక లోపాలు మానవ స్వభావంలో భాగమేనని ఓదార్పునిస్తుంది
విధి నడవడిక, బుద్ధి పరిమితులపై లోతైన చింతన
అసాధ్యమంత ఆకర్షణీయంగా కనిపించేదాని వెంట పడకముందు ఆగి ఆలోచించమని గుర్తు చేస్తుంది
మానవ స్వభావంపై రామాయణ అంతర్దృష్టి పట్ల అభినివేశాన్ని లోతుగా చేస్తుంది
असम्भवं हेममृगस्य जन्म పారాయణ విధి
రామాయణంలోని బంగారు లేడి ఘట్టాన్ని స్మరిస్తూ ఈ శ్లోకాన్ని ధ్యానపూర్వకంగా పఠించండి. ఏదైనా అమితంగా మోహపరిచేలా కనిపించినప్పుడు ఆగి మీ వివేచనను పరిశీలించమని, ఆపద సమీపించినప్పుడు మహాబుద్ధి కూడా మలినమవగలదన్న ఎరుకలో వినయంగా ఉండమని ఇది మీకు గుర్తు చేయనివ్వండి. వివేచన, సమతలను పెంపొందించుకోవడానికి ఇది చక్కని శ్లోకం.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి असम्भवं हेममृगस्य जन्मను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి