અસમ્ભવં હેમમૃગસ્ય જન્મ

ઉત્પત્તિ અને કથા

Subhashita drawn from the Ramayana tradition (golden deer episode, Aranya Kanda) · Traditional (Subhashita reflecting on Valmiki Ramayana) · Classical Sanskrit literature

રામાયણના અરણ્યકાંડમાં રાક્ષસ મારીચે રાવણની આજ્ઞાથી સીતા અને રામને લલચાવવા માટે ઝળહળતા સ્વર્ણમૃગનું રૂપ ધારણ કર્યું. જોકે સ્વર્ણમૃગ સ્વભાવે અસંભવ છે, છતાં સીતા તેના પર મોહિત થયાં અને રામ તેને પકડવા નીકળ્યા, લક્ષ્મણને તેમની રક્ષામાં મૂકીને — અને એમાંથી જ એ ઘટના-શૃંખલા શરૂ થઈ જે સીતાહરણ તરફ દોરી ગઈ. આવનારી વિપત્તિ શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિને પણ મલિન કરી દે છે એવા સૂત્રમાં આ શ્લોક એ પ્રસંગને સમાવી લે છે.