ਦਾਮੋਦਰਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
दामोदराष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਦਾਮੋਦਰਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਾਮੋਦਰ ਰੂਪ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੱਕ ਮਾਤਾ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ — ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੱਤਕ (ਦਾਮੋਦਰ) ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭਗਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Padma Purana · Satyavrata Muni (Padma Purana) · Puranic
ਦਾਮੋਦਰਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਮੁਨੀ (ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ) ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਾਮੋਦਰ ਰੂਪ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੱਕ ਮਾਤਾ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ — ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੱਤਕ (ਦਾਮੋਦਰ) ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਦਾਮੋਦਰਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੇ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਦਾਮੋਦਰਾਯ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾਯ ਕਰੇ ਵਂਸ਼ੀਧਰਾਯ ਚ । ਉਦਰੇ ਦਾਮਬਦ੍ਧਾਯ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾਯ ਤੇ ਨਮਃ ॥ ੧॥ ਉਲੂਖਲੇਨ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧ ਉਦਰੇऽਪਿ ਚ ਬਨ੍ਧਨਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਤਾ ਸ੍ਵਯਂ ਬਦ੍ਧ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ ॥ ੨॥ ਯਮਲਾਰ੍ਜੁਨਯੋਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਨਲਕੂਵਰ ਮੁਕ੍ਤਯੇ । ਮਣਿਗ੍ਰੀਵਾਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚ ਦਦਨ੍ਤਂ ਤਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੩॥ ਰਿਙ੍ਗਯਞ੍ਚ ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਨਙ੍ਗਣੇ ਯਸ਼ੋਦਾਗ੍ਰਤਃ । ਪਾਲਾਯਨ ਪਰਂ ਦੇਵਂ ਦਾਮੋਦਰਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੪॥ ਉਲੂਖਲੋਪਰ੍ਯ੍ਯਾਰੁਹ੍ਯ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚਭੁਞ੍ਜਯਨ੍ । ਮਰ੍ਕਟਾਨ੍ਨਪਿ ਦਤ੍ਤਂ ਤਂ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੫॥ ਦਧਿਭਾਣ੍ਡਂ ਖਣ੍ਡਯਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਗਤੋऽਨ੍ਯਤਃ । ਨਵਨੀਤਞ੍ਚੌਰਕਂ ਤਂ ਦਾਮੋਦਰਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੬॥ ਦਾਮੋਦਰੇਤਿ ਨਾਮਸ੍ਤੁ ਲੋਕਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ । ਤੇਨ ਤਂ ਸਂਸ੍ਮਰੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਵਬਨ੍ਧ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ ॥ ੭॥ ਯਸ਼ੋਦਾ ਯਸ਼੍ਟਿਕਾਂ ਧ੍ਰਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭੀਸ਼ਯਨ੍ਤੀ ਭਯਾਪਹਮ੍ । ਭਯਭੀਤਾਯ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾਯ ਦਾਮੋਦਰਾਯਤੇ ਨਮਃ ॥ ੮॥ ਦਾਮੋਦਰਾਸ਼੍ਟਕਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਭੁਵਿ । ਤੇ ਭਵਬਨ੍ਧ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ॥ ੯॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਸ੍ਵਾਮੀ ਉਮੇਸ਼੍ਵਰਾਨਨ੍ਦਤੀਰ੍ਥਵਿਰਚਿਤਂ ਦਾਮੋਦਰਾਸ਼੍ਟਕਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍ । ।
dāmodarāya kṛṣṇāya kare vaṃśīdharāya ca | udare dāmabaddhāya bālakṛṣṇāya te namaḥ || 1|| ulūkhalena sambaddha udare'pi ca bandhanam | muktidātā svayaṃ baddha anyān lokān vimuktaye || 2|| yamalārjunayotpāṭya nalakūvara muktaye | maṇigrīvāya mokṣañca dadantaṃ taṃ namāmyaham || 3|| riṅgayañca samāgacchannaṅgaṇe yaśodāgrataḥ | pālāyana paraṃ devaṃ dāmodaraṃ namāmyaham || 4|| ulūkhaloparyyāruhya navanītañcabhuñjayan | markaṭānnapi dattaṃ taṃ bālakṛṣṇaṃ namāmyaham || 5|| dadhibhāṇḍaṃ khaṇḍayitvā palāyitvā gato'nyataḥ | navanītañcaurakaṃ taṃ dāmodaraṃ namāmyaham || 6|| dāmodareti nāmastu lokān mukti pradāyakam | tena taṃ saṃsmarennityaṃ bhavabandha vimuktaye || 7|| yaśodā yaṣṭikāṃ dhṛttvā bhīṣayantī bhayāpaham | bhayabhītāya kṛṣṇāya dāmodarāyate namaḥ || 8|| dāmodarāṣṭakaṃ nityaṃ ye paṭhanti narā bhuvi | te bhavabandha nirmuktā yānti taṃ paramaṃ padam || 9|| iti śrī svāmī umeśvarānandatīrthaviracitaṃ dāmodarāṣṭakaṃ sampūrṇam | |
ਅਰਥ:ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਾਮੋਦਰ ਸਰੂਪ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੱਕ ਮਾਤਾ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ — ਦੀ ਇੱਕ ਪਿਆਰੀ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ (ਦਾਮੋਦਰ) ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਬੱਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
दामोदराष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਦਾਮੋਦਰਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ।
ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਸੁਰੀਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
दामोदराष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਤੇ ਦਾਮੋਦਰਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼, ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਸਮਾਪਨ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ दामोदराष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ