ಗಜೇನ್ದ್ರಮೋಕ್ಷ ಸ್ತೋತ್ರಮ್
गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Srimad Bhagavata Purana, Eighth Canto (chapters 2-4) · Veda Vyasa (as narrated by Shuka to King Parikshit) · Puranic
The Gajendra Moksha is narrated by Shukadeva Goswami to King Parikshit in the Eighth Canto of the Srimad Bhagavata Purana. Gajendra, king of the elephants, had been the pious king Indradyumna in a former life, cursed by sage Agastya to take an elephant's body. Seized by a crocodile (a Gandharva named Huhu, fallen by the curse of sage Devala) while drinking at a lake, Gajendra fought for a thousand years until utterly spent. Surrendering every other hope, he recited this prayer — the supreme jaapya he had learned in his previous birth — addressing the Lord not by any sectarian name but as the formless, all-pervading source of all. Pleased by such pure, desireless surrender, Lord Hari appeared upon Garuda, severed the crocodile's jaws with His Sudarshana Chakra, and lifted Gajendra from the water, granting both him and the crocodile liberation.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
The Bhagavata declares that the very instant Gajendra's prayer became free of all selfish motive and he sought the Lord alone, Sri Hari, who dwells in the hearts of all, abandoned His own abode and rushed on Garuda to the lake — delivering the elephant before any other god could respond. Devotees hold that the Lord still comes with the same swiftness to any soul who, having exhausted every other resource, cries out to Him in complete surrender.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ಏವಂ ವ್ಯವಸಿತೋ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸಮಾಧಾಯ ಮನೋ ಹೃದಿ । ಜಜಾಪ ಪರಮಂ ಜಾಪ್ಯಂ ಪ್ರಾಗ್ಜನ್ಮನ್ಯನುಶಿಕ್ಷಿತಮ್ ॥
śrī-śuka uvāca - evaṃ vyavasito buddhyā samādhāya mano hṛdi | jajāpa paramaṃ jāpyaṃ prāg-janmany-anuśikṣitam ||
ಅರ್ಥ:श्रीशुकदेव बोले — इस प्रकार बुद्धि से निश्चय करके और अपने मन को हृदय में स्थिर करके गजेन्द्र ने वह परम जप करना आरम्भ किया, जिसे उसने पूर्वजन्म में सीखा था।
ಶ್ರೀಗಜೇನ್ದ್ರ ಉವಾಚ - ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ತಸ್ಮೈ ಯತ ಏತಚ್ಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ । ಪುರುಷಾಯಾದಿಬೀಜಾಯ ಪರೇಶಾಯಾಭಿಧೀಮಹಿ ॥
śrī-gajendra uvāca - oṃ namo bhagavate tasmai yata etac-cid-ātmakam | puruṣāyādi-bījāya pareśāyābhidhīmahi ||
ಅರ್ಥ:गजेन्द्र बोले — ॐ। उस भगवान् को मेरा नमस्कार है, जिनसे यह सम्पूर्ण चिन्मय सृष्टि प्रकट हुई है। हम उस आदिपुरुष, सबके आदिबीज, परमेश्वर का ध्यान करते हैं।
ಯಸ್ಮಿನ್ನಿದಂ ಯತಶ್ಚೇದಂ ಯೇನೇದಂ ಯ ಇದಂ ಸ್ವಯಮ್ । ಯೋಽಸ್ಮಾತ್ಪರಸ್ಮಾಚ್ಚ ಪರಸ್ತಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಮ್ ॥
yasminn-idaṃ yataś-cedaṃ yenedaṃ ya idaṃ svayam | yo'smāt-parasmāc-ca paras-taṃ prapadye svayambhuvam ||
ಅರ್ಥ:जिनमें यह जगत् स्थित है, जिनसे यह उत्पन्न होता है, जिनके द्वारा यह है, और जो स्वयं यह जगत् हैं — उन स्वयम्भू, परात्पर प्रभु की मैं शरण ग्रहण करता हूँ।
ಯಃ ಸ್ವಾತ್ಮನೀದಂ ನಿಜಮಾಯಯಾರ್ಪಿತಂ ಕ್ವಚಿದ್ವಿಭಾತಂ ಕ್ವ ಚ ತತ್ತಿರೋಹಿತಮ್ । ಅವಿದ್ಧದೃಕ್ಸಾಕ್ಷ್ಯುಭಯಂ ತದೀಕ್ಷತೇ ಸ ಆತ್ಮಮೂಲೋಽವತು ಮಾಂ ಪರಾತ್ಪರಃ ॥
yaḥ svātmanīdaṃ nija-māyayārpitaṃ kvacid-vibhātaṃ kva ca tat-tirohitam | aviddha-dṛk-sākṣy-ubhayaṃ tad-īkṣate sa ātma-mūlo'vatu māṃ parāt-paraḥ ||
ಅರ್ಥ:यह सृष्टि उनकी अपनी माया द्वारा उनके ही आत्मा में प्रकट की गई है — कभी प्रकट, कभी लीन। वे निर्मल दृष्टि वाले साक्षी दोनों अवस्थाओं को देखते हैं। वे आत्ममूल परात्पर प्रभु मेरी रक्षा करें।
ಕಾಲೇನ ಪಞ್ಚತ್ವಮಿತೇಷು ಕೃತ್ಸ್ನಶೋ ಲೋಕೇಷು ಪಾಲೇಷು ಚ ಸರ್ವಹೇತುಷು । ತಮಸ್ತದಾಸೀದ್ ಗಹನಂ ಗಭೀರಂ ಯಸ್ತಸ್ಯ ಪಾರೇಽಭಿವಿರಾಜತೇ ವಿಭುಃ ॥
kālena pañcatvam-iteṣu kṛtsnaśo lokeṣu pāleṣu ca sarva-hetuṣu | tamas-tadāsīd gahanaṃ gabhīraṃ yas-tasya pāre'bhivirājate vibhuḥ ||
ಅರ್ಥ:जब समय आने पर समस्त लोक, उनके पालक तथा सभी कारण एकत्व में लीन हो जाते हैं, तब केवल गहन-गम्भीर अन्धकार शेष रहता है; किन्तु वे विभु प्रभु उस अन्धकार के परे प्रकाशमान रहते हैं। वे मेरी रक्षा करें।
ನ ಯಸ್ಯ ದೇವಾ ಋಷಯಃ ಪದಂ ವಿದು- ರ್ಜನ್ತುಃ ಪುನಃ ಕೋಽರ್ಹತಿ ಗನ್ತುಮೀರಿತುಮ್ । ಯಥಾ ನಟಸ್ಯಾಕೃತಿಭಿರ್ವಿಚೇಷ್ಟತೋ ದುರತ್ಯಯಾನುಕ್ರಮಣಃ ಸ ಮಾವತು ॥
na yasya devā ṛṣayaḥ padaṃ vidur- jantuḥ punaḥ ko'rhati gantum-īritum | yathā naṭasyākṛtibhir-viceṣṭato duratyayānukramaṇaḥ sa māvatu ||
ಅರ್ಥ:जिनके स्वरूप को देवता और ऋषि भी नहीं जान पाते, फिर साधारण प्राणी उन्हें कैसे जान या वर्णन कर सकता है? जैसे नट अनेक रूप धारण करता है, वैसे ही उनकी गति दुर्ज्ञेय है। वे प्रभु मेरी रक्षा करें।
ನಮೋ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಮಸಹ್ಯವೇಗ- ಶಕ್ತಿತ್ರಯಾಯಾಖಿಲಧೀಗುಣಾಯ । ಪ್ರಪನ್ನಪಾಲಾಯ ದುರನ್ತಶಕ್ತಯೇ ಕದಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮನವಾಪ್ಯವರ್ತ್ಮನೇ ॥
namo namas-tubhyam-asahya-vega- śakti-trayāyākhila-dhī-guṇāya | prapanna-pālāya duranta-śaktaye kad-indriyāṇām-anavāpya-vartmane ||
ಅರ್ಥ:आपको बारम्बार नमस्कार है, जो असह्य वेग वाली त्रिगुणात्मक शक्ति के स्वामी हैं, समस्त बुद्धि के मूल हैं, शरणागतों के रक्षक हैं, अनन्त शक्ति वाले हैं, और जिनका मार्ग अनियन्त्रित इन्द्रियों को कभी प्राप्त नहीं होता।
ಯಂ ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥವಿಮುಕ್ತಿಕಾಮಾ ಭಜನ್ತ ಇಷ್ಟಾಂ ಗತಿಮಾಪ್ನುವನ್ತಿ । ಕಿಂ ಚಾಶಿಷೋ ರಾತ್ಯಪಿ ದೇಹಮವ್ಯಯಂ ಕರೋತು ಮೇಽದಭ್ರದಯೋ ವಿಮೋಕ್ಷಣಮ್ ॥
yaṃ dharma-kāmārtha-vimukti-kāmā bhajanta iṣṭāṃ gatim-āpnuvanti | kiṃ cāśiṣo rāty-api dehama-vyayaṃ karotu me'dabhra-dayo vimokṣaṇam ||
ಅರ್ಥ:धर्म, काम, अर्थ अथवा मोक्ष की कामना करने वाले जिनकी उपासना करके अपना अभीष्ट प्राप्त कर लेते हैं, और जो अविनाशी देह तक प्रदान करते हैं — वे अपार दया वाले प्रभु मुझे मोक्ष प्रदान करें।
ಏಕಾನ್ತಿನೋ ಯಸ್ಯ ನ ಕಞ್ಚನಾರ್ಥಂ ವಾಞ್ಛನ್ತಿ ಯೇ ವೈ ಭಗವತ್ಪ್ರಪನ್ನಾಃ । ಅತ್ಯದ್ಭುತಂ ತಚ್ಚರಿತಂ ಸುಮಙ್ಗಲಂ ಗಾಯನ್ತ ಆನನ್ದಸಮುದ್ರಮಗ್ನಾಃ ॥
ekāntino yasya na kañcanārthaṃ vāñchanti ye vai bhagavat-prapannāḥ | aty-adbhutaṃ tac-caritaṃ su-maṅgalaṃ gāyanta ānanda-samudra-magnāḥ ||
ಅರ್ಥ:जो उनके अनन्य भक्त हैं और भगवान् के पूर्ण शरणागत हैं, वे कुछ भी नहीं चाहते; आनन्द के समुद्र में डूबे हुए वे उनके अत्यन्त अद्भुत एवं परम मंगलमय चरित्रों का गान करते हैं।
ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ಪರೇಶಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೇಽನನ್ತಶಕ್ತಯೇ । ಅರೂಪಾಯೋರುರೂಪಾಯ ನಮ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ್ಮಣೇ ॥
tasmai namaḥ pareśāya brahmaṇe'nanta-śaktaye | arūpāyoru-rūpāya nama āścarya-karmaṇe ||
ಅರ್ಥ:उन परमेश्वर को नमस्कार है, जो अनन्त शक्ति वाले ब्रह्म हैं, जो अरूप होते हुए भी अनेक रूप वाले हैं — उन आश्चर्यकर्मा प्रभु को नमस्कार है।
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
Regarded as the supreme hymn of total surrender (sharanagati) to the Lord
Believed to invoke the Lord's immediate protection in moments of grave danger and distress
Frees the mind from fear, helplessness and dependence on one's own limited strength
Traditionally recited for relief from disease, debt, enemies and life-threatening crises
Cultivates pure, desireless devotion that seeks the Lord alone and not His gifts
Said to grant liberation (moksha) at the end of life, as it did for Gajendra
Recitation at dawn is held to remove the burden of accumulated sins
गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
Bathe and sit facing east before an image of Lord Vishnu. Light a lamp and recite the Gajendra Moksha Stotram slowly with full attention, contemplating Gajendra's complete surrender. The Bhagavata states that the Lord rises to protect the helpless the instant the devotee gives up all other shelter, so chant with a heart that relies on Him alone. It may be recited daily, or read in full during illness, danger or moments of helplessness, and is traditionally read for the welfare of the departed.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ